του Γιάννη Ν.Μπασκόζου
Όταν μιλάμε για αστυνομικό μυθιστόρημα που να είναι ταυτόχρονα και πολύ καλή λογοτεχνία αναφέρουμε συχνά την Πατρίτσια Χάισμιθ, τον Ζωρζ Σιμενόν (συνήθως στην εκτός Μαιγκρέ περίοδο), τον κατασκοπικό Γκράχαμ Γκρην, τον Τζέημς Ελρόυ και κάποιους, λίγους ακόμα συγγραφείς. Σε αυτή την μικρή ομάδα συγγραφέων που είναι πρώτα λογοτέχνες και μετά συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων ανήκει ο Χάουαρτντ Φαστ με το μυθιστόρημά του Σύλβια.
Ο Φαστ ακολουθεί πιστά θα έλεγα το κλασικό μοντέλο του νουάρ μυθιστορήματος: ντετέκτιβ ανύπαντρος, γυναικάς, πότης, παραιτημένος από τη δυνατότητα μιας «κανονικής» ζωής, απένταρος που ζει αναλαμβάνοντας μικροϋποθέσεις απαντημένων συζύγων. Ο Φαστ στήνει το μυθιστόρημά του με την τεχνική της σταδιακής, επαγωγικής μεθόδου. Συσσωρεύει τα δομικά στοιχεία στην αναζήτηση ενός μυστηριώδους προσώπου μέχρι που η ποσότητα τους να μπορεί να σκιαγραφήσει μια πλήρη εικόνα του.
Η υπόθεση εκτυλίσσεται στο Λος Άντζελες του 1958. Ένας πάμπλουτος επενδυτής, ο Φρέντρικ Σάμερς, αναθέτει στον ιδιωτικό ντετέκτιβ Άλαν Μάκλιν να ερευνήσει το παρελθόν της Σύλβιας Γουέστ, την οποία σκοπεύει να παντρευτεί. Η Σύλβια κατέχει ένα στρέμμα γης στο Κόλντγουοτερ Κάνιον, καλλιεργεί τριαντάφυλλα τα οποία στέλνει σε τοπικούς διαγωνισμούς, είναι ανεξάρτητη, πλούσια και μιλάει άπταιστα γαλλικά, ισπανικά και κινέζικα. Η ιστορία του παρελθόντος της δεν επαληθεύεται, οπότε ο Σάμερς προσλαμβάνει τον Μάκλιν για να ανακαλύψει την αλήθεια. Θέλει να μάθει το παρελθόν της καθώς υποπτεύεται ότι χρησιμοποιεί ψευδώνυμο. Ο Μάκλιν αν και σιχαίνεται να εργάζεται για ανθρώπους σαν τον Σάμερς, οι οποίοι με τον πλούτο τους αγοράζουν τα πάντα, δέχεται να αναλάβει την υπόθεση, το δέλεαρ είναι η μεγάλη αμοιβή.
Ο Μάκλιν ξεκινάει στα σκοτεινά. Έχει μόνον μια φωτογραφία της Σύλβιας και την απαγόρευση να τη συναντήσει. Θα προσπαθήσει να βρει μια άκρη λαδώνοντας αστυνομικούς για να ψάξει στα αρχεία τους. Μια συλλογή ποιημάτων της Σύλβιας θα τον οδηγήσει στον πανεπιστημιακό καθηγητή Μάλεν, ο οποίος ερμηνεύοντας τα ποιήματά της θα του δώσει κάποια στοιχεία του χαρακτήρα της. Το ταξίδι του Μάκλιν αρχίζει από το Πίτσμπουργκ, όπου και τα παιδικά χρόνια της Σύλβιας. Μια βιβλιοθηκονόμος θα του δώσει στοιχεία για την Σύλβια και παράλληλα θα αναπτυχθεί μια ερωτική σχέση μεταξύ των δύο, σύντομη, αδιέξοδη, όπως αρμόζει σε ανθρώπους χωρίς μέλλον. Η Σύλβια αποδεικνύεται ότι ήταν ένα κακοποιημένο παιδί που ζούσε κυριολεκτικά στο δρόμο, πουλώντας από την τρυφερή ηλικία το κορμί της. Η επόμενη στάση του ταξιδιού του Μάκλιν είναι το Ελ Πάσο, όπου η Σύλβια θα βρει συμπαράσταση από έναν ιδιόμορφο πάστορα. Αυτός θα δώσει στον Μάκλιν τον μίτο να συνεχίσει το ταξίδι του στη Νέα Υόρκη ακολουθώντας τα βήματα της έφηβης πια Σύλβιας. Εκεί μια επιστήθια φίλη της Σύλβιας θα του ανοίξει τα μάτια για το ποια είναι η πραγματική φύση της Σύλβιας: «Η Σύλβια ήθελε να ξεφύγει από τον εαυτό της, ήθελε να τον καταστρέψει, να τον εξαφανίσει και να τον καταστρέψει, γιατί μονάχα έτσι θα ένοιωθε πραγματικά ελεύθερη.»
Ο Μάκλιν συνειδητοποιεί ότι έχει καταλάβει ποια είναι η Σύλβια, μισεί τον μελλοντικό της σύζυγο γιατί ξέρει ότι αυτός την «αγοράζει» κι αυτή «πουλιέται» για να ξεφύγει από τον παλιό της εαυτό. Το ταξίδι αναζήτησης του προσώπου και του παρελθόντος της Σύλβιας καταλήγει σε μια δική του αναζήτηση, του ποιος είναι αυτός και τι είναι η ζωή που ζει. Είναι ερωτευμένος με την Σύλβια, ένα ίνδαλμα; Όχι, νιώθει συναισθηματικά κοντά με ένα θύμα μιας ζωής που και ο ίδιος αισθάνεται θύμα της. Η Σύλβια εξελίσσεται όχι μόνον ως μια ιστορία μυστηρίου και αποκάλυψης αλλά και ως ένα υπαρξιακό δράμα πάνω στον έρωτα, τη μοναξιά, τη ζωή που υπομένεις αλλά δεν την θέλεις. Το αστυνομικό μοντέλο θα συνεχιστεί μέχρι το αμφίσημο «ευτυχισμένο» τέλος των δύο κεντρικών προσώπων, της Σύλβιας και του Μάκλιν.
Ο Χάουαρντ Φαστ ήταν αριστερός, κομμουνιστής για μια περίοδο της ζωής του, βραβευμένος με Βραβείο Στάλιν και κυνηγημένος από τον μακαρθισμό, Το βιβλίο του αυτό, όπως και άλλα κυκλοφόρησε με το ψευδώνυμο E.V.Cunningham. Ήταν φυσικό γι’ αυτόν να υπονομεύσει το κλασικό νουάρ μοντέλο με τις κοινωνικές απόψεις του. H Σύλβια είναι κι ένα μυθιστόρημα φιλοσοφίας της ζωής και της τέχνης αλλά και μια υπαρξιακή αναζήτηση σε μια Αμερική που ανοίγει συνεχώς πληγές. Συχνά οι ήρωες σχολιάζουν ζητήματα που έχουν να κάνουν με τους συγγραφείς, την ποίηση αλλά και την τεράστια απόσταση που χωρίζει τους φτωχούς με τους πλούσιους. Ο καθηγητής του UCLA Μάλινπου θα αποδομήσει την δύσκολη ποιητική της Σύλβιας σχολιάζοντας τη σχέση ασάφειας και αλήθειας λέγοντας ότι οι «ψευτοποιητές γράφουν επίτηδες δυσνόητα πράγματα , η ασάφεια προέρχεται από την αδυναμία να εξωτερικεύσει κανείς αυτό που νιώθει» από την άλλη «η Σύλβια χρησιμοποιεί περίπλοκα σύμβολα για να δείξει στους ενηλίκους αυτά που έβλεπε ως παιδί». Για τον ίδιο «ο ποιητής κουβαλάει τη ρετσινιά της εκκεντρικότητας αλλά και της φτώχειας, που στην Αμερική είναι θανάσιμο αμάρτημα, και το μόνο που του έχει απομείνει είναι να παίζει το μικρό του φλάουτο, πασχίζοντας με τις αδύναμες νότες του να απεικονίσει τον απέραντο , παράλογο και μπερδεμένο κόσμο που κάποτε αποθέωνε τη φωνή και το τραγούδι του».
Οι κοινωνικές και κριτικές απόψεις που περιέχονται στο μυθιστόρημα «ξίνισαν» λίγο κάποιους κριτικούς (Λος Άντζελες Τάιμς) αλλά αυτό δεν εμπόδισε το βιβλίο να αγαπηθεί από το αναγνωστικό κοινό. Ο εκδότης του το έβγαλε σε δημοπρασία με το ψευδώνυμο E.V.Cunnigham και δέχτηκε μια προκαταβολή 12.000 δολαρίων από την Doubleday, μια πολύ σημαντική προκαταβολή για εκείνα τα χρόνια. Τα δικαιώματα του βιβλίου πουλήθηκαν στην Paramount Pictures ενώ την ταινία σκηνοθέτησε ο Γκόρντον Ντάγκλας σε σενάριο του Σίντνεϊ Μποέμ και πρωταγωνιστούσαν η Κάρολ Μπέικερ στο ρόλο της Σύλβιας, ο Τζορτζ Μαχάρις στο ρόλο του Σάμερς και ο Πήτερ Λώφορντ στο ρόλο του Μάκλιν.
Howard Fast, Σύλβια, μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, Πόλις
