γράφει η Δρ. Κωνσταντίνα Ντούνη
Η ελληνο-αυστραλιανή λογοτεχνία όλο και περισσότερο γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της ευρύτερης αυστραλιανής λογοτεχνίας. Ξεχωρίζω ορισμένα πρόσφατα γεγονότα και δημοσιεύσεις, το πρώτο από τα οποία είναι μία πρόσκληση που έλαβα για να δώσω διάλεξη στην Αδελαΐδα με τίτλο «Η Ερωτική Ποίηση των Ελληνο-Αυστραλίδων» στα 2018, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ιστορίας της Νότιας Αυστραλίας. Το δεύτερο συνέβη λίγο αργότερα, όταν παρουσίασα μια εισήγηση με τίτλο «Antigone Kefala: Of journeys, songs and stories» στο διήμερο συμπόσιο Antigone Kefala and Australian Migrant Aesthetics, Association for the Study of Australian Literature, UNSW, 15/3/2019. , υπό την αιγίδα του Συνδέσμου για τη Μελέτη της Αυστραλιανής Λογοτεχνίας, που διοργανώθηκε ως φόρος τιμής στη συγγραφέα Αντιγόνη Κεφαλά. Το τρίτο και πιο πρόσφατο, ήταν η πρόσκληση να γράψω ένα κεφάλαιο με θέμα την μεταπολεμική μεταναστευτική ποίηση για την Ιστορία της Αυστραλιανής Ποίησης που δημοσιεύτηκε από το Πανεπιστήμιο του Cambridge.
Σχετικά με το προσδιοριστικό επίθετο αυτής της λογοτεχνίας, θυμάμαι ήταν το 1986 – στο πρώτο συνέδριο για την ελληνο-αυστραλιανή λογοτεχνία – «Λογοτεχνία υπό διαμόρφωση/Literature in the Making», που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο του RMIT υπό την διοργάνωση του καθηγητή Μίμη Σοφοκλέους –όταν τελικά καταλήξαμε σε κάτι. Ο αριθμός των μελών του συνεδρίου ήταν μεγάλος, η συζήτηση έντονη και πολύωρη. Αρκετοί σύνεδροι υποστήριξαν ότι επρόκειτο για ελληνική λογοτεχνία που τυχαίνει να γράφεται εκτός του ελληνικού κράτους, ενώ ένας μικρός αριθμός από εμάς, που γεννηθήκαμε στην Αυστραλία από γονείς που μετανάστευσαν σε αυτή τη χώρα μετά τον πόλεμο, αντιλαμβανόμασταν τα πράγματα πολύ διαφορετικά. Ασχέτως εάν κάποιο λογοτεχνικό κείμενο ήταν γραμμένο στα Ελληνικά ή στα Αγγλικά, το θέμα πάντα περιστρεφόταν γύρω από την εμπειρία της μετανάστευσης. Επίσης, υπογραμμίσαμε τον υβριδισμό ως καθοριστικό χαρακτηριστικό αυτής της λογοτεχνίας, ακολουθώντας την ευρύτερη αυστραλιανή λογοτεχνική πραγματικότητα.
Η δράση μου εντός του χώρου της ελληνο-αυστραλιανής λογοτεχνίας, εδώ και πάνω από τέσσερις δεκαετίες, έχει τριπλή μορφή: ως συγγραφέας, ως μεταφράστρια λογοτεχνικών κειμένων, και ως ιστορικός πολιτισμού. Ο κάθε τομέας διαμορφώνει τον άλλον, και περιστρέφονται γύρω από έναν κεντρικό άξονα: την προσπάθεια διάδοσης των αφηγήσεών μας στο πλαίσιο της ελληνικής Διασποράς.
Όλες αυτές οι σκέψεις με απασχόλησαν καθώς σκεφτόμουν το επίκεντρο αυτής της επισκόπησης όσον αφορά τις θεματικές τάσεις, και ενώ υπάρχουν σίγουρα αρκετοί νεοτερισμοί, ταυτόχρονα με εντυπωσίασαν τα θέματα που επαναλαμβάνονταν από γενιά σε γενιά – δηλαδή η κυκλική φύση ορισμένων βαθύτερων υποκείμενων γνωρισμάτων. Οι Eλληνο-αυστραλοί συγγραφείς της δεύτερης γενιάς, απόγονοι της πρώτης γενιάς Ελλήνων μεταναστών, γεννήθηκαν στην Αυστραλία ή ήρθαν στους Αντίποδες όταν ήταν πολύ μικρά παιδιά. Αν και αυτοί που βρίσκονταν στην εξουσία την εποχή της μεταπολεμικής μετανάστευσης ήταν σχεδόν βέβαιοι ότι αυτά τα παιδιά θα γίνουν «Αυστραλοί», που σήμαινε φυσικά, ότι θ’ αφομοιωθούν στη γλώσσα και στον πολιτισμό των κυρίαρχων και παλιότερων Άγγλων αποίκων, στην πραγματικότητα η κατάσταση εξελίχθηκε διαφορετικά. Οι επόμενες γενιές αντιστάθηκαν σθεναρά στην απώλεια της ελληνικής τους ταυτότητας, κάτι που βασιζόταν σε μια αίσθηση ιδιαιτερότητας, μια κοινή ιστορική πορεία, τη μετάδοση μιας κοινής πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς και την αίσθηση μιας κοινής μοίρας. Όπως υποδηλώνει η παύλα, αυτοί οι Ελληνο-αυστραλοί συγγραφείς μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχούσε η σύνθετη αλληλεπίδραση της διαπολιτισμικότητας και της διγλωσσίας.
Οι πρωτοποριακές ανθολογίες της δεκαετίας του 1980 – Η Λογοτεχνική Παρουσία των Ελλήνων στην Αυστραλία του Γιώργου Καναράκη, Reflections/Στοχασμοί του Θανάση Σπηλιά και Σταύρου Μεσσήνη (Arthur Spilias and Stavros Messinis), και το Re–telling the Tale/Με Δικά μας Λόγια της Ελένης Νίκα και Κωνσταντίνας Ντούνη (Helen Nickas and Konstandina Dounis) – έπαιξαν αδιαμφησβήτητα καθοριστικό ρόλο στη συγκέντρωση και την τυποποίηση συγγραφέων της πρώτης γενιάς διευκολύνοντας τη σοβαρή μελέτη τους. Αντίστοιχο ρόλο έπαιξαν και κάποιες ανθολογίες που προέκυψαν για τους συγγραφείς των νεότερων γενιών. Ο ακαδημαϊκός και ποιητής Ν. Ν. Τρακάκης (N. N. Trakakis) έπαιξε καθοριστικό ρόλο όταν το 2011, επιμελήθηκε την ανθολογία Southern Sun, Aegean Light/Ήλιος του Νότου, Φως του Αιγαίου, η οποία στόχευε να προσφέρει μια εισαγωγή στο πλούσιο και ποικίλο έργο των νέων συγγραφέων της δεύτερης και τρίτης γενιάς. Μια σημαντική διαφορά από τις ανθολογίες της πρώτης γενιάς είναι αυτή της γλώσσας. Ενώ οι προηγούμενες ανθολογίες ήταν είτε στα ελληνικά είτε σε δίγλωσση μορφή, δηλαδή στα ελληνικά και στα αγγλικά, η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει κείμενα αποκλειστικά στην αγγλική γλώσσα. Κατά συνέπεια, η προτίμηση της αγγλικής μεταξύ των νεότερων γενεών που γεννήθηκαν στην Αυστραλία, η χρήση και λειτουργία της, στρέφει την προσοχή μας στην υβριδικότητα που χαρακτηρίζει τη ροή της μετανάστευσης. Στην πραγματικότητα, έχω συναντήσει μόνο δύο συγγραφείς που γεννηθήκαν στην Αυστραλία των οποίων η γλώσσα επιλογής είναι κυρίως η ελληνική – τον Κωνσταντίνο Καλυμνιό (Dean Kalimniou) και την Θεοδώρα Πουλοπούλου (Dorothy Poulopoulos).
Τις δύο επόμενες ανθολογίες, Mothers from the Edge/ Μητέρες από το Περιθώριο και το συνοδευτικό της έργο, Fathers from the Edge/ Πατέρες από το Περιθώριο, επιμελήθηκε και εξέδωσε η Ελένη Νίκα και ο εκδοτικός της οίκος Owl Publishing. Όσον αφορά την πρώτη έκδοση, η Νίκα ήταν απογοητευμένη με την σπάνια εκπροσώπηση της σχέσης «μητέρας-κόρης», όπως εκδηλώνεται σε οικογένειες μεταναστών σε ανθολογίες αυστραλιανής λογοτεχνίας. Ανέθεσε λοιπόν σε είκοσι οκτώ γυναίκες συγγραφείς της πρώτης και δεύτερης γενιάς να γράψουν ένα πεζό εμπνευσμένο από αυτό το θέμα. Το ίδιο και με το Fathers from the Edge, όμως αυτή τη φορά η προσοχή στρέφεται τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες συγγραφείς σε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί ένας ευρύτερος διάλογος γύρω από αυτή τη σημαντική σχέση.
Η διάχυτη επίδραση της εμπειρίας της Διασποράς αποδεικνύεται από τις θεματικές ενασχολήσεις των συγγραφέων της δεύτερης γενιάς: αντανακλώνται τα θέματα που απασχολούσαν τους προγόνους τους. Υπάρχει όμως ποικιλία στην ένταση και που αντικατοπτρίζει τις αναπόφευκτες εξελίξεις δια μέσου της μεταναστευτικής εμπειρίας. Οι συγγραφείς της πρώτης γενιάς, για παράδειγμα, ασχολούνταν με την απουσία των γονέων τους από την καθημερινή τους ζωή λόγω της μετανάστευσής τους σε άλλη χώρα, επομένως ταύτιζαν την απουσία των γονέων τους με την συνειδητοποίηση της έλλειψης της πατρίδας τους. Η πολυπλοκότητα αυτής της απώλειας χαρακτήριζε τις αναμνήσεις τους τα πρώτα χρόνια της μετανάστευσής τους, δημιουργώντας στα λογοτεχνικά τους έργα ένα συνονθύλευμα διπλής απώλειας-πατρίδας και οικογένειας.
Οι συγγραφείς της δεύτερης γενιάς, αντίθετα, ασχολούνται με γονείς που είναι πάντα παρόντες, που νιώθουν ότι οι ατελείωτες δυσκολίες που αντιμετώπισαν καθώς και οι θεμελιώδεις θυσίες τους, τους δίνουν το δικαίωμα να προσδοκούν ως αντάλλαγμα από τους απογόνους τους απέραντη ευγνωμοσύνη και βαθύ σεβασμό. Τα παιδιά τους, μεγαλώνοντας σε αγγλόφωνη χώρα μέσα στο πλαίσιο ενός διαφορετικού πολιτιστικού περιβάλλοντος, επηρεάζονται από τον συγκρητισμό που χαρακτηρίζει την εμπειρία της μετανάστευσης. Αυτό αναπόφευκτα οδηγεί σε ένα πλήρες φάσμα αντιδράσεων μέσα στα κείμενά τους.
Μια αίσθηση αγάπης και συναισθηματικής κατανόησης χαρακτηρίζει πολλά πεζογραφήματα, με το νήμα της ευγνωμοσύνης να διαπερνά την αφηγηματική ύφανση των κειμένων. «From her Words to my Mouth/ Από τα Λόγια της στο Στόμα μου» της Αγγελικής Κωστή (Angela Costi)· «The Menace/Η Απειλή» του Παναγιώτη Λυσσιώτη (Peter Lyssiotis)· «The Sixth Pomegranate/ Το Έκτο Ρόδι» της Δέσποινας Μιχαήλ (Despina Michael)· «Sophia/ Σοφία» της Κωνσταντίνας Ντούνη (Konstandina Dounis)· «Those Three Words/Αυτές οι Τρεις Λέξεις» του Δημήτρη Γκόνη (Dimitri Gonis)· «The Baker’s Daughter/Η Κόρη του Φούρναρη» της Ελένης Ελευθεριάς-Κοστακίδη (Eleni Elefterias-Kostakidis)· «How to Explain/Πώς να Εξηγήσω» της Άννας Κουάνη (Anna Couani)· «The Man who Loves Greek Culture/Ο άνθρωπος που Αγαπάει τον Ελληνικό Πολιτισμό» της Κλαίρης Κατακουζηνού (Claire Catacouzinos)· «Yiannis Kyrou, a Courageous Spirit/ Γιάννης Κύρου, μια «Θαρραλέα Ψυχή» του Αιμίλιου Κύρου (Emilios Kyrou). Δείτε επίσης τη μυθιστορηματική βιογραφία του Κωνσταντίνου Αρώνη (Con Aroney), Flames on the Water, Tears in the Sea/Φλόγες στο Νερό, Δάκρυα στη Θάλασσα, καθώς και στο χώρο των απομνημονευμάτων: A Divided Heart/Διχασμένη Καρδιά της Σοφίας Νικολή-Τσουβαλά (Sophia Nicolis Tsouvalas· John Berger and Me/O Τζον Μπέρτζερ και Eγώ του Νίκου Παπαστεργιάδη (Nikos Papastergiadis)· Beneath the Fig Leaves/Κάτω από τα φύλλα συκιάς της Ολυμπίας Παναγιωτοπούλου (Olympia Panagiotopoulos).
Άλλες απεικονίσεις εκπέμπουν μια πολύ διαφορετική εικόνα, που καυτηριάζει με σπαρακτική ειλικρίνεια. Η διαλυμένη σχέση της Αναστασίας Γκόνη (Anastasia Gonis) με τη μητέρα της υπονοείται στον τίτλο του διηγήματός της, «Breaking the Chains/Σπάζοντας τις Αλυσίδες», ενώ το πεζό έργο του Τζον Χαραλάμπους (John Charalambous), «Disgust/Αηδία» σκιαγραφεί μια ταραγμένη παιδική ηλικία στα χέρια ενός βίαιου πατέρα και το πολιτισμικό σχίσμα που προέκυψε από τον μικτό γάμο (η μητέρα του ήταν Αγγλο-Αυστραλέζα και ο πατέρας του Ελληνοκύπριος.
Στην αυτοβιογραφία της, The Good Greek Girl/ Το Καλό Κορίτσι, η Μαρία Κατσώνη (Maria Katsonis) αφηγείται με συγκλονιστική λεπτομέρεια την εμπειρία της όταν τελικά αποφάσισε να αποκαλύψει την σεξουαλικότητά της στους γονείς της. Ο πατέρας της, μην μπορώντας να δεχτεί τέτοια προσβολή, την χτύπησε μέχρι που λιποθύμησε, ενώ η μητέρα της αντέδρασε με σιωπή απέναντι στο φρικαλέο θέαμα, εγκλωβισμένη στα δεσμά της πατριαρχίας. Πέρασαν χρόνια μέχρι να ξεπεραστεί η «προσβολή» και να καταφέρει να αναπτύξει κάποιο δεσμό με τους γονείς της ξανά. Στο εύθυμο διήγημά της «CinnamonΚανέλα», η Χαρίκλεια Χεριστανίδη (Hariklia Heristanidis) υποδεικνύει ότι τα παιδιά μεταναστών έχουν την δυνατότητα να «ανοίξουν τα μάτια» των γονέων τους ώστε να μπορέσουν να εκτιμήσουν καινούριους τρόπους ζωής, ιδιαίτερα σε σχέση με μικτούς γάμους.
Εάν και οι συγγραφείς της δεύτερης και τρίτης γενιάς έχουν επίσης καταπιαστεί με ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης με αυτοπεποίθηση και πάθος, ο στόχος τους διαφέρει από αυτόν των πρόγονών τους που πραγματεύτηκαν ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων μέσα σε ευρύτερο παγκόσμιο πλαίσιο. Η εστίαση των νέων συγγραφέων επικεντρώνεται κυρίως στην εμπειρία της ξενοφοβίας που βίωσαν οι γονείς τους και του ρατσισμού κατά τα σκοτεινά, πρώτα χρόνια της εγκατάστασης στην μεταπολεμική Αυστραλία. Επιπλέον, αυτοί οι συγγραφείς, έχοντας γεννηθεί στην Αυστραλία και επωφελούμενοι από τη μετέπειτα κρατική πολυπολιτισμική πολιτική, από τη φεμινιστική ιδεολογία και φυσικά από τις πανεπιστημιακές σπουδές τους, είχαν την απαιτούμενη αυτοπεποίθηση να καταπιαστούν – στην αγγλική γλώσσα – με αυτά τα φλέγοντα ζητήματα: ο Άγγελος Λουκάκης (Angelo Loukakis) στη συλλογή διηγημάτων του For the Patriarch/Για τον Πατριάρχη, ο Γιώργος Παπαέλληνας (George Papaellinas) στη συλλογή διηγημάτων του Icons/Εικόνες, η Θάλεια (Thalia) στη συλλογή ποιημάτων της New and Selected Poems/Νέα και Επιλεγμένα Ποιήματα, η συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Ζάβου (Spiro Zavos) Faith of our Fathers/Η Πίστη των Πατέρων μας, το μυθιστόρημα της Ευγενίας Τσούλη (Eugenia Tsoulis) Between the Ceiling and the Sky/Ανάμεσα στο Ταβάνι και τον Ουρανό, το μυθιστόρημα του Νικόλα Κυριακού (Nicholas Kyriakos) Captain Dimitrios/Ο Καπετάν Δημήτριος, καθώς και στη συλλογή ποιημάτων του π. ο. 24 Hours/24 Ώρες.
Μετά τους Ελληνο-αυστραλούς θεατρικούς συγγραφείς της πρώτης γενιάς – τη Βάσω Καλαμάρα, τη Σοφία Ράλλη-Καθαρίου, τον Θεόδωρο Πατρικαρέα, την Κούλα Τέο – των οποίων τα έργα γνώρισαν μεγάλη επιτυχία, ακολούθησαν και οι επόμενες γενιές. Τα πολύγλωσσα έργα της Τασίας Λυσσιώτη (Tes Lyssiotis) για παράδειγμα, I’ll go to Australia and Wear a Hat/Θα Πάω στην Αυστραλία και θα Φορέσω Καπέλο) που διερευνούν την ιστορία της μετανάστευσης σημείωσαν θεαματική επιτυχία καθ’ όλη τη δεκαετία του 1980 και του 1990. Το έργο Odyssey/Οδύσσεια του Ανδρέα Λύτρα (Andreas Litras) είναι μια επανάληψη της ελληνο-αυστραλιανής αφήγησης της μετανάστευσης μέσα από τον αρχαίο μύθο του Οδυσσέα. Το Looming the Memory/Υφαίνοντας τη Μνήμη του Θωμά Παπαθανασίου (Thomas Papathanassiou) αποτελείται από κωμικές και συγκινητικές σκηνές που απεικονίζουν τις αλληλεπιδράσεις του με το τοπίο ενός χωριού κατά τη διάρκεια των διαφόρων επισκέψεών του στην Ελλάδα με τους γονείς του. Και τα δύο τελευταία έργα γνώρισαν πρωτοφανή επιτυχία τόσο στην Αυστραλία όσο και στη διεθνή σκηνή, κάτι που φανερώνει την διάχυτη παρουσία της ελληνικής Διασποράς μέσω των διακρατικών συνδέσεων και την παγκόσμια εμβέλεια που προσφέρουν οι σύγχρονες τεχνολογίες. Πιο πρόσφατα, The Journey/ΤοΤαξίδι της Ελένης Γιώτη Πάτερσον (Helen Yotis Patterson), που αφηγείται την ιστορία των χιλιάδων Ελληνίδων που μετανάστευσαν στην Αυστραλία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950 και του 1960, περιόδευσε στην Αυστραλία, προκαλώντας τον θαυμασμό του κοινού και των κριτικών.
Αν και τα βραβεία και οι διακρίσεις στην αυστραλιανή και διεθνή σκηνή ήταν μάλλον λιγοστά, όσον αφορά την πρώτη γενιά Ελληνο-αυστραλών συγγραφέων – με αξιοσημείωτες εξαιρέσεις τον Δημήτρη Τσαλούμα, τη Βάσω Καλαμάρα και την Αντιγόνη Κεφαλά – υπάρχει μεγαλύτερος βαθμός εκπροσώπησης μεταξύ των ομολόγων τους της δεύτερης και τρίτης γενιάς. Οι Anna Couani, Nikos Papastergiadis, Emily Tsokos Purtill, Koraly Dimitriadis, Peter Lyssiotis, Angelo Loukakis, Spiro Zavos, Jim Sakkas, Fotini Epanomitis, Thomas Papathanassiou, Louka Lesson Haralampou, Hariklia Heristanidis, Luke Icarus Simon, Tina Giannoukos και άλλοι έχουν κερδίσει ή έχουν προταθεί για σημαντικά κρατικά λογοτεχνικά βραβεία.
Η πιο εντυπωσιακή περίπτωση επιτυχίας είναι αναμφίβολα αυτή του Χρήστου Τσιόλκα (Christos Tsiolkas), ο οποίος έχει κερδίσει μια σειρά από σημαντικά βραβεία, τόσο στην Αυστραλία όσο και στο διεθνή χώρο. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πάνω από τριάντα γλώσσες και έχουν διασκευαστεί στον κινηματογράφο και σε πολύ επιτυχημένες τηλεοπτικές σειρές. Πράγματι, μετά το πρωτοποριακό μυθιστόρημα του Χρήστου Τσιόλκα Loaded/Κατά Μέτωπο και την ενασχόλησή του με τα θέματα των κοινωνικών τάξεων, της οικογένειας, και της σεξουαλικότητας στο πλαίσιο του μεταπολεμικού συντηρητισμού των μεταναστών και της ευρύτερης διάχυτης ξενοφοβίας, υπάρχει σήμερα ένας μεγάλος αριθμός νέων συγγραφέων που συμπεριλαμβάνουν ζητήματα σεξουαλικότητας στις λογοτεχνικές τους εκδόσεις: οι Luke Icarus Simon, Will Kostakis, Zoe Terakes, Chris Demos, Demetra Giannakopoulos, αποτελούν αξιοσημείωτα παραδείγματα.
Και τώρα, ποιες είναι οι προβλέψεις από δω και πέρα; Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι έχει αναδυθεί ένα νέο κύμα Ελλήνων συγγραφέων πρώτης γενιάς, του οποίου η συλλογική επίδραση αναμφίβολα θα επηρεάσει τις μελλοντικές λογοτεχνικές τάσεις. Αυτοί οι συγγραφείς, που είναι λίγοι σε αυτό το στάδιο – μεταξύ των οποίων, ο Δημήτρης Τρωαδίτης, η Ντίνα Γερολύμου, ο Χρήστος Αβραμούδας και η Έλενα Παλαιολόγου – μεγάλωσαν σε ένα προοδευτικό αστικό περιβάλλον στην Ελλάδα, απέκτησαν πανεπιστημιακά πτυχία εκεί και μετανάστευσαν στην Αυστραλία λόγω κάποιας προσωπικής επιλογής, που έγινε στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας πραγματικότητας. Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της κεντρικής θέσης της αγγλικής γλώσσας σε παγκόσμιο επίπεδο, οι συγγραφείς αυτοίμιλούσαν άπταιστα αγγλικά πολύ πριν από την απόφασή τους να εγκατασταθούν στους Αντίποδες.
Επιπλέον, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εξελίξεις των πολύ πρόσφατων χρόνων είναι η επιτυχία μερικών συγγραφέων δεύτερης και τρίτης γενιάς στην Ελλάδα και η θετική ανταπόκριση που έχουν λάβει. Ο Χρήστος Τσιόλκας είναι, φυσικά, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα με τα βιβλία του που έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και έχουν λάβει μεγάλη αναγνώριση. Το θεατρικό έργο του Κωνσταντίνου Καλυμνιού, η κωμωδία Όπου Γης και Patris παρουσιάστηκε στην Ελλάδα με sold out παραστάσεις, ενώ η συλλογή διηγημάτων του Εικονοκλάσματα εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Ζαχαρόπουλος το 2023. Οι παραστάσεις και παρουσιάσεις της Demetriadis στην Ελλάδα και την Κύπρο σημείωσαν επίσης μεγάλη επιτυχία.
Αυτοί οι συγγραφείς, μαζί με τους μεταγενέστερους Ελληνο-αυστραλούς συγγραφείς τρίτης και τέταρτης γενιάς που ανήκουν στην αλυσίδα της διασποράς, θα δημιουργήσουν συναρπαστικές και σύνθετες δυναμικές εξελίξεις. Οι Ελληνο-αυστραλοί συγγραφείς όλο και περισσότερο επισκέπτονται την Ελλάδα/την Κύπρο και αλληλοεπιδρούν με το τοπίο της «προγονικής» πατρίδας τους, και τα γραπτά τους αποτελούν μαρτυρία αυτών των συναντήσεων. Αυτό αντικατοπτρίζεται στους επόμενους στίχους της καταξιωμένης ποιήτριας Angela Costi με τις οποίες θα ολοκληρώσω αυτή τη σύντομη επισκόπηση:
…υπάρχουν θάλασσες
που λιώνουν το βλέμμα σου, με χρώμα λιλά
σαν να ήταν μπλε, και μαύροι σταυροί πάνω σε λευκές εκκλησίες
θυμίζουν κάποιο ιερό αισθησιασμό
θυμίζουν μάτια αμυγδαλωτά, δέρμα ηλιοκαμένο
το άγγιγμα της τρέλας και της τύχης…
(Μετάφραση Κ. Ντούνης)
***
Επιλεγμένη Βιβλιογραφία
Aroney, C., Flames on the Water, Tears in the Sea, Brisbane, CopyRight Publishing, 2013.
Couani, A. & Lyssiotis, P., The Harbour Breathes, Melbourne & Sydney, Sea Cruise & Master Thief, 1989.
Costi, A., Honey & Salt, Carlton, Five islands Press, 2007.
Dimitriadis, K., The Mother Must Die, Waratah, Puncher and Wattman, 2024.
Dounis, K., ‘Re-viewing and Re-situating Greek-Australian Women’s Writing’, Australian Made: A Multicultural Reader, (eds S. Mycak & A. Sarwal), Sydney, Sydney University Press, 2010, pp. 71-96.
Dounis, K., ‘Greek-Australian Women’s Love Poetry: of terrain and transnationalism’, Journal of the Modern Greek Studies Association of Australia and New Zealand, Vol. 19, 2019, pp. 280-300.
Dounis, K.,‘Antigone Kefala: Of journeys, songs and stories’, Antigone Kefala: New Australian
Modernities, Crawley, UWAP, 2021, pp. 197-210.
Dounis, K., ‘Poetry and Post-War Immigration from Europe’, New Cambridge History of Australian Poetry, Cambridge University Press, 2025, pp. 558-578.
Dounis, K., A New History of Greek-Australian Literature (bilingual edition, transl. by C. Avramoudas), Melbourne, SeaRiver Press, 2025.
Giannoukos, T., Bull Days, Melbourne, Arcadia, 2016.
Heristanidis, H., All Windows Open and other stories, Melbourne, Clouds of Magellan, 2012.
Καλυμνιός, Κ., Εικονοκλάσματα, Athens, Zaharopoulos, 2023.
Kanarakis, G. Η Λογοτεχνική Παρουσία των Ελλήνων στην Αυστραλία, Athens, Institute of Modern Greek, 1985.
Katsonis, M., The Good Greek Girl, Το Καλό Κορίτσι, Edgecliff, Jane Curry Publishing, 2015.
Kyriakos, N., Captain Dimitrios, Melbourne, RMIT, 1999.
Litras, A. & Bolton, J., Odyssey, Sydney, 2012.
Loukakis, A., For the Patriarch, St Lucia, UQP, 1981.
Nickas, H. & Dounis, K. (eds), Retelling the Tale, Poetry and Prose by Greek-Australian Women Writers, Melbourne, Owl Publishing, 1994.
Nickas, H. (ed.), Mothers from the Edge, Melbourne, Owl Publishing, 2006.
Nickas, H. (ed.), Fathers from the Edge, Melbourne, Owl Publishing, 2015.
Nicolis Tsouvalas, S., A Divided Heart, Green Hill Publishing, 2021.
Panagiotopoulos, O., Beneath the Fig Leaves, Melbourne, Affirm, 2020.
Papaellinas, G., Ikons, Melbourne, Penguin, 1986.
Papastergiadis, N., John Berger and Me, Artarmon, Giramondo, 2024.
π.ο., 24 Hours, Melbourne, Collective Effort Press, 1996.
Poulopoulos, D., Βαφή Ψυχής, Melbourne, life & poetics press, 2016.
Simon, L. I., The Art in my Palm, Sydney, Stirling, 2025.
Spilias, A & Messinis, S. (eds), Reflections, Melbourne, Elikia Books, 1988.
Thalia, New and Selected Poems, Melbourne, Collective Effort Press, 1998 (Poetry).
Trakakis, N. N. (ed.), Southern Sun, Aegean Light: Poetry of Second-Generation Greek-Australians, Melbourne, Arcadia, 2011.
Tsiolkas, C., Loaded, Milsons Point, Vintage, 1995.
Tsokos Putill, E., Matia, Crawley, UWA, 2924.
Tsoulis, E., Between the Ceiling and the Sky, Sydney, Flamingo, 1998, (Novel).
Zavos, Faith of Our Fathers, St Lucia, UQP, 1982.
