από την Αλεξάνδρα Χαΐνη
Στo «Heart Lamp» της Banu Mushtaq, σε μετάφραση της Deepa Bhasthi από τη γλώσσα Κανάντα, απονεμήθηκε, το Διεθνές Βραβείο Booker 2025. Το βραβείο, το οποίο ανακοίνωσε ο Πρόεδρος της κριτικής επιτροπής και συγγραφέας Max Porter, το βράδυ της Τρίτης 20 Μαΐου στην αίθουσα τελετών της Tate Modern στο Λονδίνο, συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 50.000 λιρών, ποσό που μοιράζονται εξ ημισείας συγγραφέας και μεταφράστρια.
Πρόκειται για την πρώτη συλλογή διηγημάτων που κερδίζει το συγκεκριμένο βραβείο και το μοναδικό βιβλίο στη γλώσσα Κάναντα ή καναντική ή καναρική, μία από τις αρχαίες κλασικές γλώσσες που ομιλείται μέχρι και σήμερα στην Ινδία και κυρίως στην πολιτεία της Καρνάτακα, και η οποία θεωρείται ως μία από τις επίσημες γλώσσες της χώρας καθώς ομιλείται από 65 εκατομμύρια ανθρώπους.
Τα 12 διηγήματα που περιλαμβάνονται στο «Heart Lamp» γράφτηκαν στο διάστημα μεταξύ 1990 και 2023, και συνιστούν ένα χρονικό των ζωών των γυναικών στις πατριαρχικές κοινότητες της Νότιας Ινδίας.
Η συγγραφέας
Η συγγραφέας Banu Mushtaq, είναι δικηγόρος και σημαντική υποστηρίκτρια της λογοτεχνίας στην Κανάντα, καθώς και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών και κατά της θρησκευτικής καταπίεσης. Έχει εκδώσει έξι συλλογές διηγημάτων, ένα μυθιστόρημα, μια συλλογή δοκιμίων και μια ποιητική συλλογή. Εμπνεύστηκε τις ιστορίες του «Heart Lamp» από τις γυναίκες που την επισκέπτονταν ζητώντας βοήθεια.
Είναι η δεύτερη Ινδή συγγραφέας που λαμβάνει το βραβείο μετά την Geetanjali Shree, που το κέρδισε το 2022 για το μυθιστόρημα «Τomb of Sand».
«Οι ιστορίες μου αφορούν τις γυναίκες -πώς η θρησκεία, η κοινωνία και η πολιτική απαιτούν τυφλή υπακοή από εκείνες, και, με αυτόν τον τρόπο, τους επιβάλλουν απάνθρωπη σκληρότητα, μετατρέποντάς τες σε απλές υποτελείς. Τα καθημερινά περιστατικά που αναφέρονται στα μέσα ενημέρωσης και οι προσωπικές μου εμπειρίες αποτελούν την έμπνευσή μου. Ο πόνος, τα βάσανα και η αβοήθητη ζωή αυτών των γυναικών δημιουργούν μια βαθιά συναισθηματική αντίδραση μέσα μου. Δεν ασχολούμαι με εκτεταμένη έρευνα. Η ίδια η καρδιά μου είναι το πεδίο σπουδών μου» λέει η ίδια.
Η μεταφράστρια
Η Deepa Bhasthi είναι συγγραφέας και μεταφράστρια με έδρα το Κοντάγκου στη Νότια Ινδία. Έχει στο ενεργητικό της πολλές βραβευμένες μεταφράσεις από την Κανάντα. Η μετάφραση των διηγημάτων της Banu Mushtaq έχει λάβει το βραβείο PEN Translates. Χαρακτήρισε τη διαδικασία της μετάφρασης του «Heart Lamp» ως «μετάφραση με προφορά». Είναι η πρώτη Ινδή μεταφράστρια που λαμβάνει το Διεθνές Βραβείο Booker, όπως αντίστοιχα είναι η πρώτη φορά για τον ανεξάρτητο εκδοτικό οίκο And Other Stories με έδρα το Σέφιλντ, που εξέδωσε το «Heart Lamp» στην αγγλική γλώσσα.
«Για μένα, η μετάφραση είναι μια ενστικτώδης πρακτική και κάθε βιβλίο απαιτεί μια εντελώς διαφορετική διαδικασία. Με τις ιστορίες της Banu, διάβασα πρώτα όλο το έργο της προτού περιοριστώ στα διηγήματα που περιλαμβάνονται στο Heart Lamp. Ήμουν τυχερή που είχα την ελευθερία να επιλέξω τις ιστορίες με τις οποίες ιστορίες ήθελα να δουλέψω και η Banu δεν παρενέβη στον οργανωμένα χαοτικό τρόπο που το έκανα», επισημαίνει η Bhasthi.
Το σκεπτικό
Γιατί όμως ξεχώρισε το «Heart Lamp»; «Το βιβλίο είναι κάτι γνήσια διαφορετικό για τους αναγνώστες αγγλικών κειμένων. Μια ριζοσπαστική μετάφραση που αναστατώνει τη γλώσσα, δημιουργώντας νέες υφές σε μια πληθώρα αγγλικών. Προκαλεί και διευρύνει την κατανόησή μας για τη μετάφραση», εξηγεί ο Max Porter και συνεχίζει: «Αυτές οι όμορφες, γεμάτες ζωή ιστορίες προέρχονται από την Κανάντα, διανθισμένες με τον εξαιρετικό κοινωνικοπολιτικό πλούτο άλλων γλωσσών και διαλέκτων. Μιλάει για τη ζωή των γυναικών, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα, την πίστη, την κάστα, την εξουσία και την καταπίεση. Αυτό ήταν το βιβλίο που πραγματικά αγάπησαν οι κριτές, από την πρώτη κιόλας ανάγνωση.»
Info: Δείτε τη βραχεία λίστα ΕΔΩ. Περισσότερα για το φετινό βραβείο ΕΔΩ.
