της Όλγας Σελλά
«Μια επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη» είναι ο υπότιτλος στην παράσταση «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, που έστησαν ο Νίκος Καραθάνος (σύλληψη και σκηνοθεσία), με τη συνεργασία του Άγγελου Τριανταφύλλου και ο Φοίβος Δεληβοριάς (διασκευή, πρωτότυπο κείμενο, τραγούδια). Και έτσι όπως ήρθαν τα πράγματα (τα καιρικά πράγματα), την περασμένη Παρασκευή, όσοι βρεθήκαμε στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου κάναμε, τελικά, μια … επίσκεψη στην παράσταση του Νίκου Καραθάνου. Προλάβαμε να καθίσουμε στις θέσεις μας, να βγάλουμε τα μπλοκάκια μας, να δούμε την είσοδο του χορού, να παρακολουθήσουμε την αρχή της πλοκής και πάνω που αρχίσαμε να μπαίνουμε στο κλίμα της παράστασης, μια τρομερή μπόρα διέκοψε τα πάντα. Αυτό το κείμενο δεν είναι, ασφαλώς, κριτική της παράστασης (που ποτέ δεν είδαμε ολόκληρη), αλλά μια γεύση απ’ όσα προλάβαμε να δούμε και μια περιγραφή αυτής της περιπετειώδους θέασης.
Ο ουρανός στην Επίδαυρο ήταν συννεφιασμένος βέβαια, αλλά τίποτα δεν έδειχνε αυτό που θα γινόταν γύρω στις 10 το βράδυ της Παρασκευής. Τα τηλέφωνα και τα μηνύματα είχαν πάρει φωτιά. Όσοι ξεκίνησαν απόγευμα από την Αθήνα βρήκαν την καταιγίδα στη διαδρομή τους. Στην Επίδαυρο είχε ψιχαλίσει για πολύ λίγο γύρω στις 6 το απόγευμα. Πριν και μετά υπήρχε ήλιος! Θέλαμε όλοι να πιστεύουμε ότι αυτό ήταν. Ότι εκείνες οι λίγες απογευματινές ψιχάλες θα ήταν το μερίδιο της Επιδαύρου στην κακοκαιρία, που ήδη είχε επηρεάσει άλλα μέρη της χώρας.
Τελικά περίπου 6.500 χιλιάδες θεατές αψήφησαν τις απειλές του καιρού και έφτασαν στην Επίδαυρο για να δουν ένα από τα πιο αντιπολεμικά έργα, όχι μόνο του Αριστοφάνη, αλλά και της αρχαίας γραμματείας. Η «Ειρήνη» παρουσιάστηκε πρώτη φορά το 421 π.Χ. στα Μεγάλα Διονύσια και κέρδισε το δεύτερο βραβείο. Βρισκόμαστε δέκα χρόνια μετά την έναρξη του Πελοποννησιακού Πολέμου και λίγο πριν υπογραφεί η Ειρήνη του Νικία, που έβαλε τέλος σ’ αυτή την πολυετή πολεμική σύρραξη ανάμεσα στις δύο πόλεις. Το προηγούμενο διάστημα οι φιλοπόλεμοι στρατηγοί Κλέων (για την Αθήνα) και Βρασίδας (για τη Σπάρτη) είχαν ωθήσει τα πράγματα στα άκρα.
Η Εύα Μανιδάκη είχε στήσει στην ορχήστρα έναν ρημαγμένο τόπο, με καλαμιές, μια καλύβα, έναν κάδο απορριμμάτων και έναν λοφίσκο με σακούλες απορριμμάτων. Τα μέλη του χορού, ο Άγγελος Μέντης τα έντυσε με ρούχα που έμοιαζαν με στρατιωτικά, αλλά ήταν και πολύχρωμα και παρδαλά και ανακατεμένα. Ήταν αγρότες που έχουν εγκλωβιστεί σ’ έναν πόλεμο δίχως τέλος. «Τελείωσε ο κόσμος/ ρήμαξε η ζώη…», λένε. Και τότε εμφανίζεται η Γαλήνη Χατζηπασχάλη που υποδύεται την Τρυγαία, αφού ο Νίκος Καραθάνος και ο Φοίβος Δεληβοριάς έχουν κάνει τον Τρυγαίο, Τρυγαία. Μια δυναμική αγρότισσα, που αποφασίζει να μεγαλώσει ένα σκαθάρι, για να πετάξει μ’ αυτό μέχρι τον Όλυμπο και να ζητήσει εξηγήσεις από τους θεούς γι’ αυτόν τον πόλεμο. Για ν’ ανέβει στο… ιπτάμενο μέσον της εποχής, ανεβαίνει μια σκάλα επιβίβασης σε αεροσκάφη η Τρυγαία. Λίγο πριν όμως, έχει μια σύντομη συνομιλία με τη… Λυσιστράτη, αφού ο Νίκος Καραθάνος και οι συντελεστές αυτής της παράστασης κάνουν μια επίσκεψη σε πολλά έργα του Αριστοφάνη κι όχι μόνο στην «Ειρήνη». Και μπορώ να πω ότι είδα και μια σκηνή από τη «Μήδεια» του Μποστ, όταν η Τρυγαία αποχαιρετά τα δύο παιδιά της πριν ανέβει στο σκαθάρι για τον Όλυμπο. «Πέτα πάνω από τ’ αρχαίο και πιο κάτω απ’ το χυδαίο, κι άμα βρεις θεό εκεί, κατέβα…», τραγουδά ο χορός αποχαιρετώντας την.
Η Τρυγαία φτάνει στον Όλυμπο αλλά εκεί δεν μένει κανείς, παρά μόνο η θεά Αθηνά (Έμιλυ Κολιανδρή), δεύτερη αλλαγή στο κείμενο, αφού στο κείμενο του Αριστοφάνη αυτός που έχει απομείνει στον Όλυμπο, είναι ο Ερμής. Σπαρταριστές οι σκηνές που ακολουθούν μεταξύ Τρυγαίας και Αθηνάς. «Άκου Νανά», έτσι αποκαλεί η Τρυγαία την Αθηνά, με μία περιφρόνηση θα έλεγα, «φώναξέ μου τον πατέρα σου και πήγαινε να παίξεις με τις κουκουβάγιες σου»!
Και τότε εμφανίζεται ο Πόλεμος. Ένας τεράστιος γορίλας, τρομακτικός, που στέλνει το γιο του τον Τάραχο (Πάνος Παπαδόπουλος) να δει τι γίνεται στο πεδίο της μάχης. Και ο Τάραχος επιστρέφει με τα νέα: ο Κλέων και Βρασίδας σκοτώθηκαν στην Αμφίπολη το 422 π.Χ. Βέβαια ο Πόλεμος δεν πτοείται: «Θ’ αφήσουμε να τα κάψει όλα ο άλλος μου γιος, ο Αλγόριθμος», προσθέτει ο Φοίβος Δεληβοριάς, σχολιάζοντας αιχμηρά τις σύγχρονες σκιαμαχίες των πληκτρολογίων .
Αυτά προλάβαμε να δούμε, γιατί λίγα λεπτά μια βρόχινη κουρτίνα έκρυψε τα πάντα. Η αλήθεια είναι ότι όλη αυτή την ώρα βλέπαμε στο βάθος του ορίζοντα έναν άλλο πόλεμο: εκείνον των βροντών, που ολοένα και πλησίαζαν. Κάθε τόσο σήκωνα το κεφάλι και κοιτούσα τον ουρανό πάνω από το θέατρο. Ήταν ξάστερος. Δεν αρκούσε όμως. Οι βροντές και η καταιγίδα έφτασαν με σίγουρο βήμα πάνω από το αργολικό θέατρο. Και η μπόρα έπεσε με όλη της τη δύναμη. Οι ηθοποιοί συνέχισαν για λίγο επιχειρώντας να αγνοήσουν την καταιγίδα (ελπίζοντας ίσως ότι θα είναι κάτι σύντομο). Ήταν πράγματι σύντομο, κράτησε περίπου 10 λεπτά, αλλά ήταν τόση η ραγδαιότητα του φαινομένου, που ο διάδρομος γύρω από την ορχήστρα είχε μετατραπεί σε μικρή λίμνη.
Οι θεατές αποχώρησαν προσεκτικά και στάζοντας κυριολεκτικά (ακόμη και όσοι είχαν ομπρέλες), προσπαθώντας να προφυλαχθούν με ό,τι είχαν.
Δεν θυμάμαι να έχω βρεθεί σε άλλη διακοπή παράστασης στην Επίδαυρο, παρότι έχουν ξανασυμβεί παρόμοια περιστατικά στην Επίδαυρο. Είναι περίεργο το συναίσθημα. Ειδικά όταν έχει ξεκινήσει η «συνομιλία» με όσα συμβαίνουν στη σκηνή. Είναι μια βίαιη στιγμή και για τους ηθοποιούς και για τους θεατές. Τελικά η «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, του Νίκου Καραθάνου, του Φοίβου Δεληβοριά και του Άγγελου Τριανταφύλλου έκανε την πρεμιέρα της το περασμένο Σάββατο.
Και θα συνεχίζει με περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. Κάποια στιγμή θα τη δω ολόκληρη.
Η ταυτότητα της παράστασης
Διασκευή – Πρωτότυπο Κείμενο – Τραγούδια: Φοίβος Δεληβοριάς, Σκηνοθεσία – Σύλληψη: Νίκος Καραθάνος, Συνεργασία στη σκηνοθεσία: Άγγελος Τριανταφύλλου, Συνεργάτις δραματουργός: Έρι Κύργια, Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη, Κοστούμια: Άγγελος Μέντης, Μουσική: Φοίβος Δεληβοριάς, Άγγελος Τριανταφύλλου, Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου, Κίνηση: Αμάλια Μπένετ, Χορογραφία: Αλέξανδρος Σταυρόπουλος, Σύμβουλος επί του αρχαίου κειμένου: Γιάννης Αστερής
Βοηθοί σκηνοθέτες: Δημήτρης και Ορέστης Σταυρόπουλος, Βοηθός σκηνογράφου: Μαρία Καλοφούτη, Bοηθός β’ σκηνογράφου: Μαρίλια Διάφα, Βοηθός ενδυματολόγου: Αλεξάνδρα Αναστασία Φτούλη, Βοηθός σκηνοθέτη: Ναυσικά Κίρκη, Μακιγιάζ: Όλγα Φαλέι, Κομμώσεις: Θωμάς Γαλαζούλας, Φωτογραφίες promo: Ελίνα Γιουνανλή, Υπεύθυνη Περιοδείας: Κατερίνα Καμαρινοπούλου, Επικοινωνία – Γραφείο Τύπου: Μαρία Τσολάκη, Social Media – Διαφήμιση: Renegade Media, Βασίλης Ζαρκαδούλας, Διεύθυνση παραγωγής: Έφη Πανουργιά, Εκτέλεση παραγωγής: Γιάννης Κουλούρης, Κατερίνα Καμαρινοπούλου
Παραγωγή: Θεατρικές Παραγωγές Τεχνηχώρος
Σε συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.
Διανομή
Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Θανάσης Αλευράς, Έμιλυ Κολιανδρή, Γιάννης Κότσιφας, Πάνος Παπαδόπουλος, Ζέτα Μακρυπούλια, Βάσω Καβαλιεράτου, Φοίβος Δεληβοριάς, Νίκος Καραθάνος, Άγγελος Τριαντάφυλλου, Γιλμάζ Χουσμέν, Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Γιάννης Σαμψαλάκης, Βασίλης Παπαδόπουλος, Σπύρος Μπόσγας, Αντώνης Χρήστου.
Ορχήστρα επι σκηνής:
Ανδρέας Πολυζωγόπουλος, Θοδωρής Ρέλλος, Γιόελ Σότο, Γιάννης Αγγελόπουλος (Jan Van De Engel).
Επόμενοι Σταθμοί Περιοδείας
Τετάρτη 29/7 — Σαϊνοπούλειο Θέατρο — Σπάρτη
Πέμπτη 30/7 — Ανοιχτό Θέατρο Καλαμάτας
Παρασκευή 31/7 — Θέατρο «Γιώργος Παππάς» — Αίγιο
Σάββατο 1/8 — Θέατρο Αρχαίας Ολυμπίας
Κυριακή 2/8 — Αρχαίο Θέατρο Οινιαδών — Μεσολόγγι
Τετάρτη 5/8 — Υπαίθριο Θέατρο Ηγουμενίτσας «Μ. Γκανάς»
Παρασκευή 7/8 — Ανοιχτό Θέατρο Νέων Μουδανιών — Χαλκιδική
Σάββατο 8/8 — Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων — Καβάλα
Κυριακή 9/8 — Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων — Καβάλα
Δευτέρα 10/8 — Αρχαίο Θέατρο Δίου — Πιερία
Τετάρτη 12/8 — Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο — Λαύριο
Δευτέρα 17/8 — Θέατρο «Ορέστης Μακρής» — Χαλκίδα
Τρίτη 18/8 — Υπαίθριο Θέατρο Δελφών «Φρύνιχος» — Δελφοί
Τρίτη 1/9 — Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» — Βύρωνας
Τετάρτη 2/9 — Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» — Βύρωνας
Πέμπτη 3/9 — Παμπελοποννησιακό Στάδιο — Πάτρα
Παρασκευή 4/9 — Βεάκειο Θέατρο — Πειραιάς
Δευτέρα 7/9 — Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού — Αθήνα
Τρίτη 8/9 — Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού — Αθήνα
Πέμπτη 10/9 — Κηποθέατρο Αλκαζάρ — Λάρισα
Παρασκευή 11/9 — Θέατρο Δάσους — Θεσσαλονίκη
Σάββατο 12/9 — Θέατρο Δάσους — Θεσσαλονίκη
Τετάρτη 16/9 — Θέατρο Νταμάρι «Αλίκη Βουγιουκλάκη» — Βριλήσσια
Πέμπτη 17/9 — Δημοτικό Θέατρο «Αλέξης Μινωτής» — Αιγάλεω
Σάββατο 19/9 — Θέατρο Μοσχοποδίου — Θήβα
Δευτέρα 21/9 — Θέατρο Πέτρας — Πετρούπολη
Τρίτη 22/9 — Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης «Δημήτρης Κιντής»
Τετάρτη 23/9 — Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης «Δημήτρης Κιντής»
Σάββατο 26/9 — Κατράκειο Θέατρο — Νίκαια
