του Φίλιππου Φιλίππου
Ο Σταύρος Κρητιώτης συνεχίζει να μας εκπλήσσει, κάθε φορά που κυκλοφορεί ένα βιβλίο του διαπιστώνουμε κάτι πρωτότυπο που δεν έχουμε συναντήσει ξανά. Το Στις χαραμάδες των γεγονότων (εκδ. Τόπος) διαβάζουμε έντεκα ιστορίες για γνωστά ή άγνωστα γεγονότα της ελληνικής Ιστορίας, «λανθάνουσες υποσημειώσεις», τα αποκαλεί ο συγγραφέας, τα οποία αξιοποιεί και τα συμπληρώνει με τον δικό του τρόπο. Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου σημειώνει τα εξής: «Κάποιες από αυτές τις έντεκα λανθάνουσες υποσημειώσεις της Ιστορίας φαίνονται επινοημένες , αλλά δεν είναι. Κάποιες φαίνονται αληθινές, αλλά δεν είναι. Η Ιστορία μπορεί να γίνει κάποτε αναγκαστικά αντιγεγονική…»
Αντιγεγονικές ιστορίες, λοιπόν, δηλαδή υποθετικές, σύμφωνα με την ερμηνεία της εντελώς άγνωστης λέξης «αντιγεγονικός» –όταν τη γράφει κάποιος στον υπολογιστή του, από κάτω μπαίνει μια κόκκινη γραμμή. Ο Κρητιώτης όμως δεν νοιάζεται γι’ αυτό, στόχος του είναι να εντυπωσιάσει και να καταπλήξει το κοινό του, το οποίο σίγουρα είναι υψηλού επιπέδου, ένα αναγνωστικό κοινό που επί χρόνια διαβάζει ή σχολιάζει τα παράξενα, τα παράδοξα, τα πρωτότυπα βιβλία του.
Το πρώτο κείμενο που τιτλοφορείται «Αντιγεγονική προσάρτηση», αναφέρεται σε ένα ιστορικό γεγονός που έγινε στην τουρκοκρατούμενη Κρήτη, την πατρίδα του συγγραφέα, το 1897. Αφορά τον διορισμό από τις τότε μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, Βρετανίας, Ρωσίας και Γαλλίας του πρίγκιπα Φραγκίσκου Ιωσήφ του Μπάττενμπεργκ ως πρίγκιπα της Κρήτης (ύπατο αρμοστή), ενώ πρωθυπουργός στο νησί θα ήταν ένας Αυστριακός βαρόνος. Έπειτα για το ίδιο αξίωμα προέκυψε η υποψηφιότητα του Γεώργιου, ενός ναυάρχου, δευτερότοκου γιου του βασιλιά της Ελλάδας Γεώργιου του Α΄.
Αυτός αφηγείται πως τον Δεκέμβρη του 1898 πήγε στην Κρήτη για να αναλάβει τα καθήκοντά του ως ηγεμόνας του νησιού κι εκεί διόρισε τους συμβούλους του μεταξύ των οποίων ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Σύντομα οι δυο τους έγιναν αντίπαλοι, αλλά αργότερα, το 1913, όταν δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη ο βασιλιάς Γεώργιος και λίγο μετά ο διάδοχός του, ο γιος του Κωνσταντίνος, ο Βενιζέλος πρότεινε στις Μεγάλες Δυνάμεις να γίνει νέος βασιλιάς αυτός, ο Γεώργιος, ο ηγεμόνας της Κρήτης. Όσοι γνωρίζουν Ιστορία, χαμογελούν από την εφευρετικότητα του Κρητιώτη, ο οποίος παραποιεί τα γεγονότα για να γράψει το κείμενό του. Ποια γεγονότα; Ε, κάποια από αυτά, εύκολο να το αντιληφθεί κάποιος.
Το κείμενο με τον τίτλο «Αντιγεγονική ταυτοποίηση» μας μεταφέρει στην Καβάλα το 1941, όταν οι ναζί Γερμανοί μπήκαν στο σπίτι του Βασίλη Βασιλικού και ένας αξιωματικός ψάχνοντας στην πλούσια βιβλιοθήκη του πατέρα του διέταξε να καούν στην αυλή όλα τα βιβλία εκτός από τους κλασικούς. Το 1959 ο Βασιλικός πήγε στην Αμερική για να σπουδάσει σκηνοθεσία για την τηλεόραση στο πανεπιστήμιο Yale. Ωστόσο, έφυγε από εκεί και μετακόμισε στη Νέα Υόρκη διότι ένας καθηγητής που δίδασκε αρχαίο ελληνικό δράμα και κωμωδία με την προφορά του –κάπως διαφορετική– του θύμισε τον ναζί αξιωματικό στην Καβάλα. Όμως, ο Κρητιώτης ισχυρίζεται πως ο καθηγητής (ήταν Αυστριακός) δεν ήταν εκείνος που διέταξε να καούν τα βιβλία και πως ο Βασιλικός μπέρδεψε τη φωνή του μ’ εκείνη του Γερμανού. Αλήθεια ή ψέματα;
Το τελευταίο κείμενο με τον τίτλο «Αντιγεγονική ετυμολογία» αναφέρεται στο πως γράφεται η λέξη ορθοπεδικός/ορθοπαιδικός. Ο καθένας την γράφει όπως θέλει, αλλά η λέξη έχει την ιστορία της. Μια πρώτη καταγραφή της βρίσκεται σε μια αγγελία δημοσιευμένη σε εφημερίδα των Αθηνών τον Μάιο του 1898, όπου ο παιδίατρος Σ. Καραβασίλης γράφει τη λέξη «ορθοπεδικά», διευκρινίζοντας ότι προέρχεται από μια αντίστοιχη γαλλική. Ωστόσο, αρκετοί άλλοι γράφουν «ορθοπαιδικός». Ο Κρητιώτης ολοκληρώνει το σχετικό κείμενό του, που προέκυψε από εντατική έρευνα σε εφημερίδες και λεξικά, σημειώνοντας ότι «το ορθοπεδικός έχει επικρατήσει απολύτως πλέον, προσθέτοντας ότι ορισμένοι θεωρούν ότι η προέλευση της λέξης προέρχεται από την λέξη «πέδη».
Ο Σταύρος Κρητιώτης για να γράψει τα βιβλία του διαβάζει πολύ, διαβάζει τα πάντα, βιβλία και λεξικά, εφημερίδες και περιοδικά –στο βιβλίο του υπάρχουν φωτογραφίες κειμένων σε έντυπα–, αγαπάει την Ιστορία και τη λογοτεχνία, αυτό φαίνεται από τις πολλές υποσημειώσεις σε αυτά. Το παρόν βιβλίο, που είναι καρπός πολύχρονης έρευνας, δείχνει το εύρος των ενδιαφερόντων του συγγραφέα, αλλά κυρίως φανερώνει την επινοητικότητά του, αφού ανακαλύπτει συνεχώς καινούργια ευρήματα και τεχνάσματα για να καταπλήξει τους αναγνώστες του.
Σταύρος Κρητιώτης, Στις χαραμάδες των γεγονότων-Αντιγεγονικές ιστορίες, Εκδόσεις Τόπος, 2026
