από την Αλεξάνδρα Χαΐνη
Διακοπές ή όχι, τα μικρά πράγματα θα βρίσκουν πάντα το δρόμο τους, ειδικά αν είναι σαν και αυτά: προγράμματα φιλαναγνωσίας, λογοτεχνικές υποψίες, βραβεία, αλλά και μπλεξίματα με αδιάβαστους σπιτονοικοκύρηδες.
Στα πόσα βιβλία «καίγεσαι»;: Ο Mendel Umîner, πάντως, στα 10.000. Ο 31χρονος Εβραϊκής καταγωγής ακαδημαϊκός και συγγραφέας μετακόμισε πριν έναν περίπου χρόνο στο Μανχάταν, μαζί με την μεγάλη βιβλιοθήκη του που ξεπερνά τους 10.000 τίτλους. Ωστόσο, η διαμονή του στο ευάερο και ευήλιο διαμέρισμά του, δεν πήγε όπως περίμενε. Ο διαχειριστής του κτιρίου τον απείλησε με έξωση τονίζοντας ότι λόγω της συσσώρευσης τόσων βιβλίων το κτίριο κινδυνεύει από πυρκαγιά. Η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια, αλλά μετά από μια επίπονη και χρονοβόρα διαδικασία, ο Mendel αναγκάστηκε να μετακομίσει σε ένα μεγαλύτερο διαμέρισμα (βλ. Too Many Books? – The New York Times). Προσοχή λοιπόν, γιατί ποτέ δεν ξέρεις (βλ. κεντρική φωτό).
Ένα πρωτότυπο ημερολόγιο: Θα θέλατε να αξιοποιήσετε το βιβλίο ως αφορμή διαλόγου, ευαισθητοποίησης και επιμόρφωσης σε θέματα που αφορούν τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τη συμπερίληψη; Το Book Calendar της inc.lude (υποστηρίζει εταιρείες και οργανισμούς να χτίσουν και να υλοποιήσουν στρατηγική για μια υγιή κουλτούρα ποικιλομορφίας, ισότιμης πρόσβασης και συμπερίληψης), προσφέρει προτάσεις, βασισμένες σε συμβολικές ημέρες και παγκόσμιες επετείους, ιδανικές για εταιρικά δώρα, αφορμές για εταιρικές λέσχες ανάγνωσης και άλλες καινοτόμες δράσεις, ή εργαλείο σύνδεσης εργαζομένων και άλλων stakeholders, γύρω από ζητήματα κουλτούρας που μας αφορούν όλες και όλους. Μπορείτε να το κατεβάσετε, να το δοκιμάσετε και να το αξιοποιήσετε εδώ: inc.lude Book Calendar 2026.
Life of whom?: Στα ξένα τώρα, έχουν άλλες σκοτούρες. Διαμάχη (ελαφρώς κλειδαρότρυπας) έχει ξεσπάσει στους λογοτεχνικούς κύκλους με αφορμή το νέο μυθιστόρημα της αγαπημένης (μου) Βρετανίδας συγγραφέως Rachel Cusk «Life of M». Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει τον Σεπτέμβριο, αλλά έχει δημιουργήσει ήδη εχθρούς και φίλους. Ο λόγος; Το ότι είναι (μάλλον) κομμένο και ραμμένο πάνω στην προσωπικότητα της Αμερικανίδας ηθοποιού και επιστήθιας φίλης της Cusk, Natalie Portman. Το μυθιστόρημα παρακολουθεί τη ζωή ενός ανώνυμου συγγραφέα που έχει αναλάβει να καταγράψει τη ζωή μιας διάσημης ηθοποιού, της Μ. Κριτικοί, που είχαν την ευκαιρία να διαβάσουν το βιβλίο πριν εκδοθεί, θεωρούν ότι ο χαρακτήρας της ηθοποιού έχει πολλά κοινά με την Portman, παρόλο που ούτε η Cusk ούτε η Portman έχουν επιβεβαιώσει κάτι τέτοιο. Τέλος πάντων, όχι ότι μας αφορά ιδιαίτερα, αλλά μέσω όλης αυτής της κουβέντας έχει τεθεί εκ νέου το ερώτημα αν ένας/μία συγγραφέας μπορεί να «δανειστεί» στοιχεία από τη ζωή κάποιου ανθρώπου (διάσημου και μη), να αλλάξει το νόημά τους και στη συνέχεια να ισχυριστεί ότι πρόκειται αποκλειστικά για προϊόν μυθοπλασίας. Σημειώνω ότι τα βιβλία της Rachel Cusk κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Gutenberg.
PEN Pinter Prize 2026: Η συγγραφέας, ακαδημαϊκός και φεμινίστρια κριτικός Jacqueline Rose έλαβε φέτος τον Ιούλιο το Βραβείο PEN Pinter 2026. Η Rose που είναι γνωστή για τη δουλειά της πάνω στη σχέση της ψυχανάλυσης με τον φεμινισμό και τη λογοτεχνία, διδάσκει στο τμήμα ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών του Birbeck Institute of Humanities στο οποίο εκτελεί επίσης χρέη υποδιευθύντριας. Το βραβείο θα παραλάβει σε ειδική τελετή που θα φιλοξενηθεί στη Βρετανική Βιβλιοθήκη στις 8 Οκτωβρίου 2026. «Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι θα εντασσόμουν σε μια τόσο λαμπρή και θαρραλέα ομάδα των ανθρώπων που τα τελευταία χρόνια έχουν λάβει αυτό το βραβείο, και στον συνεχή αγώνα του κινήματος PEN ενάντια στην καταπίεση και την αδικία» δήλωσε, συμπληρώνοντας: «Είναι τιμή μου που εντάσσομαι στις τάξεις τους σε μια εποχή που η φυλετική και σεξουαλική βία, τα κρατικά βασανιστήρια και οι καθημερινές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, από τη Γάζα μέχρι την Ουκρανία και το Σουδάν, ρίχνουν τη σκιά τους σε έναν συρρικνούμενο πλανήτη. Αυτό το βραβείο θα με βοηθήσει να μιλήσω πιο τολμηρά και να αντιμετωπίσω κάπως την αυτοκατηγορία: Γιατί έχει αφεθεί ελεύθερη η φρίκη; Τι περισσότερο θα μπορούσα να είχα κάνει, και εξακολουθώ να κάνω, για να βοηθήσω στη δημιουργία ενός πιο δίκαιου κόσμου;» Περισσότερα για το βραβείο και την Rose, στο PEN Pinter Prize 2026.
Νέο σπίτι για τα βιβλία του Εco: Πάνω από 32.000 τίτλους φιλοξενεί η «Biblioteca Eco» που δημιουργήθηκε στο Palazzo Poggi, στην Μπολόνια με πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου της πόλης. Πρόκειται για τα βιβλία που είχε ο Umberto Eco (1932-2016) στο σπίτι/στούντιο του στο Μιλάνο, τα οποία δωρίστηκαν στο ιταλικό κράτος από τους κληρονόμους του Ιταλού συγγραφέα και σημειολόγου το 2020. Μόνη προϋπόθεση ότι θα δίνονταν ως μόνιμο «δάνειο» στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια για να τα διαχειριστεί. Πριν τη μεταφορά τους, οι υπεύθυνοι επέβλεψαν ενδελεχώς τη διάταξη των βιβλίων ανά ράφι, ώστε η Biblioteca Eco να είναι ακριβώς όπως είχε επιλέξει ο ίδιος ο Eco για την προσωπική του συλλογή.
Φεστιβάλ βιβλίου… Netflix: Τα ύστερα του κόσμου. Το πρώτο του φεστιβάλ βιβλίου διοργανώνει στο Παρίσι η πλατφόρμα Netflix, σε συνεργασία με το Γαλλικό Εθνικό κέντρο βιβλίου. Το ραντεβού είναι για τις 16 έως τις 18 Οκτωβρίου και στόχος των εκδηλώσεων «η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι αγαπημένες τηλεοπτικές σειρές ζωντανεύουν τα αριστουργήματα της λογοτεχνίας». Η είσοδος στο φεστιβάλ θα είναι ελεύθερη και λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν προσεχώς.
Γυναικοκτονίες «best seller»: Τα εννέα στα δέκα μπεστ σέλερ στη Βρετανία το προηγούμενη διάστημα είχαν ένα πράγμα κοινό, γράφουν οι Sunday Times – τη δολοφονία μιας γυναίκας. Την «τάση» επισήμανε η Σκοτσέζα συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων Wendy Jones, η οποία έγραψε στον λογαριασμό της στο Instagram: «Οπότε το 84% των βιβλίων που αγοράστηκαν στη Βρετανία αυτή την εβδομάδα περιλαμβάνει τη δολοφονία μιας γυναίκας για ψυχαγωγία. Πού πάμε από εδώ και στο εξής;» Η ενασχόληση σύγχρονων best seller με τις γυναικοκτονίες δεν είναι νέο φαινόμενο γράφει η δημοσιογράφος της Guardian, Nadia Khomami. Από την εποχή της Daphne du Maurier μέχρι τα ψυχολογικά θρίλερ της Gillian Flynn, η δολοφονημένη γυναίκα ήταν μια από τις πιο ισχυρές αφηγηματικές τεχνικές. Όμως γιατί η εμπορική λογοτεχνία επιμένει στην ίδια θεματολογία; Οι κριτικοί υποστηρίζουν ότι όταν θυματοποιείται μονίμως η γυναίκα, υπάρχει κίνδυνος «κανονικοποίησης» της βίας εναντίον των γυναικών. Ωστόσο, έχει ενδιαφέρον ότι οι γυναίκες είναι εκείνες που επιλέγουν κυρίως αυτά τα βιβλία. Για την συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων Laura Wilson, το «οικιακό νουάρ» είναι δημοφιλές γιατί εκφράζει κάποιους πολύ αληθινούς φόβους: «Οι γυναίκες δολοφονούνται συνήθως από ανθρώπους που γνωρίζουν, συντρόφους ή μέλη της οικογένειάς τους, ενώ οι άνδρες κυρίως από ξένους», σημειώνει (βλ. The Guardian).
Πριγκιπικές πρωτοβουλίες: Η συγγραφέας και φιλόσοφος Charlotte Casiraghi (ναι, η κόρη της Καρολίνας του Μονακό και του Στέφανο Κασιράγκι), ξεκινά δική της σειρά βιβλίων φιλοσοφίας, με την επωνυμία «Un pas de côté» στον εκδοτικό οίκο Actes Sud. Η συλλογή, που θα λανσαριστεί στις 23 Σεπτεμβρίου, προσκαλεί συγγραφείς από όλα τα κοινωνικά στρώματα (φιλοσόφους, καλλιτέχνες, κοινωνιολόγους, ψυχαναλυτές κ.λπ.) να εξερευνήσουν την καθημερινή ζωή, με διαφορετικό και πιο δημιουργικό τρόπο. Κάθε βιβλίο θα έχει ως αφετηρία μια οικεία έκφραση ή ένα δημοφιλές ρητό, αναπτύσσοντας μια σκέψη με απόλυτη ελευθερία. Ο μόνος περιορισμός: «να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να δούμε τα πράγματα από μια διαφορετική οπτική γωνία». Πρώτη στη λίστα η ψυχαναλύτρια και κλινική ψυχολόγος Laurence Joseph εξερευνά με ευαισθησία τη δύναμη και την ειλικρίνεια των παιδικών λόγων (βλ. Livres Hebdo).
Η τέχνη του παλαιώματος: Και όμως συμβαίνει, μπορεί όχι εις Παρισίους αλλά στο Βερολίνο σίγουρα. Εκεί, στο πίσω μέρος ενός μπαρ, η ομάδα του Αμερικανικού περιοδικού Cabinet συγκέντρωσε διάφορους ανθρώπους από τον χώρο της λογοτεχνίας και τους πρότεινε τεχνικές για να «παλαιώνουν» τα αδιάβαστα βιβλία και να τα πουλάνε σε χαμηλές τιμές. Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Ανήκει στον Ιρλανδό συγγραφέα Flann O’Brien, ο οποίος είχε προτείνει «για πλάκα» κάτι ανάλογο το μακρινό 1941, απευθυνόμενος κυρίως σε πλούσια νοικοκυριά που αγόραζαν βιβλία για μόστρα. Η νέα υπηρεσία ωστόσο, που ονομάζεται «The Book Handling Agency», έχει την έδρα της στη Νέα Υόρκη και είναι οικονομική. Με 5 ευρώ μπορείς να προμηθευτείς ένα πακέτο επαγγελματικά «πεπαλαιωμένου» βιβλίου, δύο κοινούς σελιδοδείκτες, δύο τσακίσματα σελίδων, 4 υπογραμμισμένες παραγράφους, ένα αυθαίρετο αλλά καθαρογραμμένο σχόλιο στα περιθώρια και ένα σαφές και ευκρινές λίγο παρακάτω. Τι να πει κανείς. Εδώ έχω δει μεγαλοεκδότη να μεταφέρει επειγόντως βιβλία στα συνήθως άδεια ράφια του γραφείου του για να βγει στην τηλεόραση με τον ανάλογο φόντο μπας και τον κακοχαρακτηρίσουν ότι δεν διαβάζει (για τιμές και όλα τα συμπαρομαρτούντα, βλ. CABINET).
Solange Know(le)s: Η δημοφιλής Αμερικανίδα τραγουδοποιός και καλλιτέχνης γενικότερα, γνωστή απλώς ως Solange, βαδίζει στα χνάρια της Dua Lipa. Ίδρυσε πρόσφατα μια διαδικτυακή βιβλιοθήκη αφιερωμένη αποκλειστικά σε μαύρους συγγραφείς. Η «Saint Heron Library» απευθύνεται σε σπουδαστές, καλλιτέχνες, δημιουργούς και λάτρεις των βιβλίων, που ενδιαφέρονται να εξερευνήσουν λογοτεχνικά έργα αλλά και περιοδικά, καταλόγους κλπ. που δεν είναι εύκολα διαθέσιμα, καθώς πρόκειται για εξαντλημένες, ή πρώτες εκδόσεις. «Καθώς η ζήτηση μεγαλώνει θέλουμε να παίξουμε ένα μικρό ρόλο στην ελεύθερη διάθεσή τους», έγραψε η ίδια στο Instagram. Οι αναγνώστες μπορούν να δανειστούν τα βιβλία για 45 ημέρες, ενώ το κόστος για τους Αμερικανούς είναι μηδενικό. Περισσότερα στο Saint Heron.
Ρεκτιφιέ στις σχολικές βιβλιοθήκες: Ο γιος μου είχε την τύχη να πάει σε ένα δημοτικό σχολείο όπου υπήρχε μια εξαιρετική βιβλιοθήκη. Την έτρεχαν μαμάδες του συλλόγου γονέων, εφαρμόζοντας ένα πολύ πρακτικό σύστημα δανεισμού. Δασκάλες και δάσκαλοι επισκέπτονταν τη βιβλιοθήκη βάσει προγράμματος και τα παιδιά δανείζονταν τα βιβλία που επιθυμούσαν. Οι τίτλοι ήταν αρκετοί και ποικίλοι: κλασικά βιβλία αλλά και πιο σύγχρονα, ολόκληρες σειρές, όπως ο Χάρι Πότερ ή ο Ντετέκτιβ Κλουζ, ακόμη και τα Μούμινς. Στο γυμνάσιο/λύκειο τα πράγματα άλλαξαν – η βιβλιοθήκη δεν έπαιζε πλέον τον ίδιο ρόλο στη ζωή των μαθητών, για διάφορους (όχι όμως δυσεπίλυτους) λόγους. Οπότε, η απόφαση του Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού να προχωρήσει στην ίδρυση νέων σχολικών βιβλιοθηκών και στην αναβάθμιση των υφιστάμενων σε σχολικές μονάδες της χώρας, εντάσσοντάς τες στο Σύστημα Σχολικών Βιβλιοθηκών (άρθρο 43 του ν. 1566/1985 (Α’ 167), είναι περισσότερο από ευπρόσδεκτη. Ελπίζω απλώς να εφαρμοστεί και να μην μείνει στα συρτάρια, όπως τόσες άλλες σημαντικές πρωτοβουλίες. Δείτε τη λίστα με τα σχολεία που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα εδώ.
«Πλατείες με τοίχους»: Σε συνέχεια της παραπάνω είδησης, ακούστε/δείτε το Vidcast της Athens Voice «Μακριά από το Πλήθος», με θέμα «Οι βιβλιοθήκες είναι πλατείες με τοίχους» όπου η ποιήτρια και μεταφράστρια Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη συνομιλεί με τους γνωστούς και μη εξαιρετέους εμπνευστές της διαδικτυακής καμπάνιας «Αθήνα Αδιάβα-σ-τη», Μαρία Τοπάλη και Θοδωρή Ρακόπουλο. Εξηγούν πώς οι βιβλιοθήκες είναι «πλατείες με τοίχους». Πώς υπογραμμίζουν και προωθούν τον δημοκρατικό χαρακτήρα της κοινωνικής ζωής της πόλης, τη συνύπαρξη και την εξυπηρέτηση όλων. Πώς δημιουργούν αναγνώστριες και αναγνώστες, δημιουργώντας κουλτούρα ανάγνωσης και ενισχύοντας, ακριβώς γι’ αυτό, την ίδια την αγορά του βιβλίου εκτός των τοίχων τους. Αλλά και κάτι ακόμα πιο σημαντικό: πώς, δημιουργώντας αναγνώστες, δημιουργούν μελλοντικούς πολίτες με δυνατότητα κατανόησης κειμένου, με κριτική ικανότητα. Περισσότερα στην Athens Voice.
