της Μάγδας Παπαδημητρίου Σαμοθράκη
Η Λίτσα Τότσκα μετά από ευάριθμες συμμετοχές σε συλλογές διηγημάτων κυκλοφορεί την πρώτη της συλλογή με τίτλο «Όταν η Άλφα συνάντησε τον Έψιλον» (Ελληνοεκδοτική). Προηγήθηκε το βιβλίο της για παιδιά «Ο Ουρανός μιλά Ελληνικά» το οποίο συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων στην κατηγορία βιβλίου γνώσεων (2024).
Σ’ έναν κόσμο που ετεροπροσδιορίζεται από σχήματα, σύμβολα και συμπεριφορές οι ηρωίδες της Λίτσας Τότσκα δεν πορεύονται με δανεικές πυξίδες. Απεκδύονται ρόλους και ιδιότητες και αντικρίζουν κατάματα τα συναισθήματα, τους φόβους και τις ανάγκες τους, διεκδικώντας την εσωτερική ελευθερία του ανθρώπου που παλεύει με τα φαντάσματα, τις εσωτερικές τρικυμίες και τα αδικαίωτά του. Σκαλίζουν επώδυνα μέσα τους γιατί αδημονούν να βγουν στο φως της δικής τους αλήθειας, που αχνοφέγγει στην άκρη του τούνελ. Η μάχη τους είναι εσωτερική · συμφιλιωμένες με το παρελθόν που δεν αλλάζει, διεκδικούν -όχι από τους άλλους αλλά από τον ίδιο τους τον εαυτό- μία νέα αρχή. Δίνουν χώρο και χρόνο σε αυτήν την ψιθυριστή φωνή που οι περισσότεροι κάνουμε ότι δεν την ακούμε όταν κάτι «κλωτσά» μέσα μας, μια φωνή που είναι ίσως ο πιο αυθεντικός μας εαυτός. Οι ιστορίες της φωλιάζουν στο μυαλό μας και ανοίγουν έναν διάλογο για τη ζωή και τα παράδοξά της γιατί αναγνωρίζουμε ένα κομμάτι του δικού μας εαυτού. Η μνήμη, ακοίμητη ζευγαρώνει το χθες με το σήμερα, το όνειρο με την πραγματικότητα. Οι ηρωίδες της δεν ενδιαφέρονται να κερδίσουν παιχνίδια εξουσίας, ούτε να επιβάλουν την παρουσία τους. Η σιωπή τους, συχνά λέει περισσότερα από τις λέξεις. Ο έρωτας συνάμα βάλσαμο και δηλητήριο λόγω της επαναστατικής φύσης του, όπως έρχεται να θυμίσει η ιστορία που χάρισε τον τίτλο της στη συλλογή. Πανταχού παρούσα η ανάγκη για απόδραση, γνώριμη αίσθηση όταν εγκλωβιζόμαστε σε σχέσεις που μας αφυδατώνουν προκειμένου να αισθανόμαστε ασφαλείς ή χτίζουμε συναισθηματικά τείχη γιατί ο έξω κόσμος φαντάζει εχθρικός.
Οι ηρωίδες της δεν γεννήθηκαν σε κάποιο «αποστειρωμένο» εργαστήριο. Ζουν και αναπνέουν δίπλα μας· αφουγκράζονται τη στιγμή που είναι πολύτιμη και επανεκκινούν για να προσδιορίσουν εκ νέου τις ανάγκες και τις προτεραιότητές τους. Το σύνθημά τους είναι…φυγή προς τα εμπρός.
Η γραφή της συλλογής κινείται ανάμεσα στο απλό και στο φιλοσοφικό, στο ποιητικό και στο στοχαστικό, χωρίς να εξηγεί ή να διδάσκει· υπαινίσσεται και αφήνει χώρο, καλώντας τον αναγνώστη να σταθεί μέσα στο κείμενο και όχι απέναντί του. Η ανάγνωση γεννά την αίσθηση μιας προφορικής αφήγησης· ο αναγνώστης και η αναγνώστρια νιώθουν σαν να την ακούν να μιλά στη ραδιοφωνική της εκπομπή στο Δεύτερο Πρόγραμμα της ΕΡΤ.
Η Λίτσα Τότσκα με τις ιστορίες της, μας αναγκάζει- με τον τρόπο της- να βάλουμε μία άνω τελεία στο ατέλειωτο τρέξιμο της καθημερινότητάς μας, για όσα ασήμαντα έχουμε αναγάγει σε σημαντικά. Αυτό δεν είναι άλλωστε και το δικό μας ζητούμενο; Η ζωή δεν είναι πίνακας κατάταξης. Είναι ένα μωσαϊκό από μικρές χαρές, ήσυχες στιγμές, συνδέσεις και ουσιαστικές συζητήσεις.
Λίτσα Τότσκα, Όταν η Άλφα συνάντησε τον Έψιλον, ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ
