του Σταύρου Χατζηθεοδωρου
Αν με τον όρο ¨γραφιάς¨ εννοούμε αυτόν που έχει την ικανότητα να μπαινοβγαίνει στο “τερέν της γραφής¨ με άνεση από την μικρή φόρμα στη μεγάλη και αντίστροφα, τότε ο Νίκος Μάντης είναι ένας από αυτούς.
Βραβευμένος και πολυγραφότατος, την τελευταία δεκαετία μας έδωσε κάποιες από τις πιο άρτιες σελίδες της σύγχρονης λογοτεχνίας. Η μεγάλη ενότητα -εκατό και πλέον σελίδων- των ευζώνων της προεδρικής φρουράς στους “Τυφλούς”, η γλώσσα, η σύνθεση και η δομή των “Αδύνατων πόλεων” -και όχι μόνο- ,τον κατατάσσει στις πιο ενδιαφέρουσες φωνές. Συνεχιζει με συνέπεια το ξάφνιασμα που έφερε η “Άγρια Ακρόπολη” και το “Πέτρα,ψαλίδι,χαρτί”.
Το νέο βιβλίο του “ Τοξική αρρενωπότητα”( Καστανιώτης 2026) περιλαμβάνει είκοσι ένα διηγήματα γραμμένα πρόσφατα, (πέντε από τα οποία έχουν δημοσιευτεί στο Βήμα, την Εφσυν,τον Αναγνώστη και το Φρέαρ).
Ο τίτλος του βιβλίου που αφορά το τελευταίο κατά σειρά διήγημα της συλλογής, (μια βαλκανική εκδοχή του full Monty) είναι διφορούμενος και παιγνιώδης. Ήρωες άντρες που προσπαθούν ματαίως να διαχειριστούν την προσωπική τους χασούρα. Μια τοξικότητα που αφορά τον περίγυρο τους, αλλά στρέφεται κυρίως εναντίον τους.
Ήρωες ερημοκλήσια, μέσης ηλικίας κυρίως, σε κρίση. Αδυνατούν να κατανοήσουν και να συγκατοικήσουν με όσα συμβαίνουν γύρω και εντός τους. Φαντάζει δύσκολη η συμφιλίωση, έτσι η άρνηση ισοδυναμεί με πήδημα στο κενό. Ευφυώς ο συγγραφέας συμπάσχει και διασώζει τους ήρωες του αφού ένα υποδόριο μειδίαμα, στα όρια του χιούμορ διαπερνά όλα τα διηγήματα. (Ως γνωστόν αυτός που γελά ρίχνει πέτρες στην κόλαση).
Ένα porn revenge ως λυτρωτικό παυσίλυπο της απώλειας και ένας άντρας που προσπαθεί με ακραίο τρόπο να διατηρήσει ζωντανή την εικόνα της συντρόφου του (στο πιο πιασάρικο διήγημα της συλλογής).
Το αλκοτέστ στα χέρια ενός μπάτσου, στην ενδοχώρα κάπου πρώην Ανατολικά. Μια φυγή, ο άντρας που αναζητά την πρώην γυναίκα του και το παιδί και η μάνα -με πλατινέ μαλλί -να βουλιάζει σε αφιλόξενο βάλτο.
Ένα reunion, ένας απόντας, ένας θυμός, το γελαστό παιδί του Μίκη και ο χρόνος που λιαίνει τα πάντα.
Μια μπατονέτα σε χρήση, ως πράξη απόγνωσης, ένας χωρισμένος πατέρας με το γιο του μπροστά σε μια μπασκέτα,η ύστατη συγγνώμη που δεν πρόκειται ποτέ να γιατρέψει αυτό που έχει συμβεί.
Ένα χαρτονόμισμα των 50 πριν πολλά χρόνια στη Σαλονίκη, ο Αλέξης, η Εβελίνα, μια σύμβαση -συνενοχή- που λύνεται και το πένθιμο τέλος μιας θορυβώδους ερωτικής ζωής.
Ένας συγγραφέας -που η έμπνευση τον έχει εγκαταλείψει- μια λογοτεχνική βραδιά σε εξαρχειώτικο βιβλιοπωλείο για την παρουσίαση του πρώτου βιβλίου της νεότερης συντρόφου του και μια “αμαρτία” που πιθανόν θα τον σημαδέψει.
Στο πλέον αγαπημένο μου, πρώτο διήγημα της συλλογής ¨Νεράκι¨ ο ήρωας εκλαμβάνει λάθος, ως ερωτικό κάλεσμα την πρόταση της Ρένας (ένα alter ego της Ευδοκίας του Δαμιανού ) για κυριακάτικο μπάνιο ….ειμαι όλος σκοτάδι. Δεν θέλω να βγω. Τώρα βουτάω για μια ακόμη φορά και γίνομαι ένα με το μαύρο της θάλασσας….
Μια εφηβική φιλία δοκιμάζεται στην Αποκαθήλωση μπροστά στο ανοιχτόχρωμο, άψυχο κορμί του Μαραντόνα που αιωρείται στα κλαδιά ενός δέντρου.
Η αμηχανία δυο νέων αντρών με ταξική διαφορά να συνευρεθούν ερωτικά σε κάποιο ξενοδοχείο στα νότια της Αθήνας, ο τσακωμός, ένα εικοσάευρο που δεν επιστρέφεται και το αίσιο τέλος στο hook up.
Όταν ο Νικος Μ…..λησμονημένος πλέον συγγραφέας συναντά τον Νίκο Μ….ανερχόμενο και επιτυχημένο ράπερ, μια εμμονή και ένα τραγελαφικά θανατερό σφιχταγκάλιασμα με τίμημα την Υστεροφημία, σε ένα διήγημα ακραίου αυτοσαρκασμού.
Είκοσι ένα διηγήματα με μια μελαγχολική διάθεση και την αίσθηση της ήττας κυρίαρχη. Ήρωες που αδυνατείς να συμπαθήσεις -παρότι καταγής- αφού επέλεξαν και ζουν αποξενωμένοι από έναν βαθύτερο εαυτό. Ο έρωτας σε όλες τις εκφάνσεις του ,ο φόβος της απόρριψης,ο χρόνος -αμείλικτος ενίοτε -, καθορίζουν συμπεριφορές και οδηγούν άλλοτε σε ένα αίσθημα ευεργετικής ματαιότητας και άλλοτε σε μια άστοχη, απονενοημένη εξέγερση.
Ρεαλιστική γλώσσα, σκληρή, γυμνή από φτιασίδια υπηρετεί έντιμα την τρυφερότητα και τον κυνισμό της θεματολογίας που θέλει να απαντήσει στο ερώτημα αν ο άντρας είναι τραγικό ον ή ένα μείγμα ελαφρότητας και ενστίκτων. Στοχευμένοι διάλογοι μιας επιτυχώς γειωμένης προφορικότητας όπου χρειάζεται.(Τα λέμε.)
Οι δεκαέξι ασπρόμαυρες φωτογραφίες αναμεσα λειτουργούν ως σχόλιο, κλείνοντας μας το μάτι υπαινικτικά .
Ο Νίκος Μάντης γράφει ένα βιβλίο για όσους έχουν ξεχασμένο στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, εδώ και χρόνια, το “Ονειρεύομαι τους φίλους μου” του Νόλλα και όταν αργά επιστρέφουν σπίτι λίγο πριν τους πάρει ο ύπνος βάζουν στην οθόνη για τελευταία φορά την πρώτη σεκάνς από “Το πέρασμα του χρόνου” του Βεντερς.
Ν.Α.Μάντη, Τοξική αρρενωπότητα, Καστανιώτης
