του Σπύρου Κακουριώτη
αλέξης Αφιερωμένο στα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Αλέξη Σεβαστάκη (1925-1999), μορφής κομβικής για τα γράμματα, αλλά και για το αριστερό κίνημα της Σάμου, είναι το νέο τεύχος (104ο) του περιοδικού Απόπλους, η κυκλοφορία του οποίου συνέπεσε με τη βράβευσή του από την Ακαδημία Αθηνών, τον Δεκέμβριο του 2025. Σε αυτήν τη σαμιακών γραμμάτων και τεχνών περιήγηση, όπως θέλει ο υπότιτλός του, η ζωή και το έργο του Αλέξη Σεβαστάκη προσεγγίζονται πολυπρισματικά, καλύπτοντας τις ποικίλες πτυχές του δημόσιου και του πνευματικού βίου του. Το αφιέρωμα ανοίγει με δύο κείμενα εξομολογητικά από τους γιους του, την «Πρωτόδικη ελευθερία» του Δημήτρη και το «Η πραότητα και η φλόγα» του Νικόλα Σεβαστάκη, ενώ ο αδελφός τους, Βαγγέλης, ζωγράφος και αυτός, συμβάλλει με σχέδιά του. Οι υπόλοιποι συνεργάτες του περιοδικού, στις δικές τους συνεισφορές, αναφέρονται στην πορεία του ως νομικού, στο λογοτεχνικό και θεατρικό του έργο, αλλά και στη σχολιογραφική και δημοσιογραφική του παρουσία (στην Αυγή, το Έθνος και την Πρώτη), στη σημαντική ιστοριογραφική του συνεισφορά στην πλούσια σαμιακή ιστορία, αλλά και στην πολιτική του δράση στη Σάμο, κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα, που κορυφώθηκε με την εκλογή του ως βουλευτή του νησιού με τον Συνασπισμό της Αριστεράς, το 1990.
[ΑΠΟΠΛΟΥΣ, Τ.Θ. 69, 831 00, Σάμος, apoplousper@gmail.com]
σάτιρα Αντλώντας τον τίτλο του από το όνομα της ηρωίδας του ρωμαίου σατιρικού ποιητή Μαρτιάλη, κυκλοφόρησε το παρθενικό της τεύχος η Λεβίνα, ένα εξαμηνιαίο περιοδικό, μοναδικό, μάλλον, στο σημερινό εκδοτικό τοπίο, αφού είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στη σατιρική λογοτεχνία. Στην ύλη του περιλαμβάνονται κείμενα λογοτεχνικά, παλαιότερα και σύγχρονα, δοκιμιακά και κριτικά, που προσεγγίζουν τη σάτιρα από ποικίλες πλευρές, με τη φιλοδοξία να συντελέσουν στην επανεκκίνηση της ελληνικής σατιρικής λογοτεχνικής παράδοσης. Το πρώτο τεύχος του περιοδικού, που επιμελείται η Ευσταθία Δήμου και κυκλοφορεί με τη φροντίδα των εκδόσεων Κουκκίδα, ανοίγει με αποσπάσματα από το δοκίμιο του κριτικού και ιστορικού της λογοτεχνίας Gilbert Highet «Ανατομία της σάτιρας», ενώ στη συνέχεια τις σελίδες του καταλαμβάνουν δείγματα σύγχρονης ελληνικής σατιρικής ποίησης, αλλά και πεζογραφίας, καθώς και η μελέτη του Γιάννη Στρούμπα για τη σατιρική αντιμετώπιση του «τυράννου» Ιωάννη Καποδίστρια από τον Αλέξανδρο Σούτσο. Το τεύχος περιλαμβάνει ακόμη ξένα σατιρικά ποιήματα, μεταφρασμένα από την Κατίνα Βλάχου, τη στήλη της κριτικής, όπου η Ευσταθία Δήμου επιχειρεί μια συγκριτική προσέγγιση του έργου του Θεοδόση Βολκώφ και του Ορφέα Απέργη, και ολοκληρώνεται με δείγματα σατιρικών έργων από το παρελθόν και μια ανθολόγηση από το έργο του Γεωργίου Σουρή. Τις σελίδες του καλού περιοδικού κοσμούν εφηβικά σατιρικά σκίτσα του ποιητή Γιάννη Πατίλη. Καλοτάξιδο!
[ΛΕΒΙΝΑ, Θεμιστοκλέους 37, 106 77, Αθήνα, 210.3802644, levina.literature@gmail.com]
χάκκας Η τέχνη έχει τη δυνατότητα να διαμορφώσει ήθος; Η αισθητική συνδέεται με την ηθική; Αυτό αναρωτιέται η Διώνη Δημητριάδου στο εκδοτικό σημείωμα, το «απόσταγμα», του 8ου τεύχους του περιοδικού Σταφυλή, με αφορμή το αφιέρωμα στον Μάριο Χάκκα, «έναν δημιουργό που το έργο του απηχεί τη ζωή του», το οποίο επιμελείται ο Κώστας Θ. Ριζάκης. Στις σελίδες που είναι αφιερωμένες στον καισαριανιώτη συγγραφέα, η Διώνη Δημητριάδου, με αφορμή το διήγημα «Το ψαράκι της γυάλας», αναφέρεται στον ήρωα και το νόημα αυτής της «τοιχογραφίας», ο Σωτήρης Σαράκης,, με το «Αγιωργίτικο», συνομιλεί με τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο με τον Χάκκα, ο Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης στο «Κοινόβιο της γραφής» αναφέρεται στην ομώνυμη συλλογή διηγημάτων του, ενώ η Ιωάννα Ευθυμιάδου προχωρεί σε μια κριτική ανάγνωση του θεατρικού Μάριου Χάκκα («Η αναζήτηση της ουτοπίας»). Από τη μεριά του, ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης καταθέτει τη μαρτυρία του για τη γνωριμία τους («Ο Μάριος Χάκκας ζει στην καρδιά μου»), ενώ η Βάλια Γκέντσου κάνει λόγο για ποίηση «τραυματοδεμένη», καταγράφοντας τις σκέψεις της για το ποιητικό έργο του Όμορφο καλοκαίρι. Από την πλούσια λοιπή ύλη του περιοδικού, που περιλαμβάνει ποιήματα, πρωτότυπα και μεταφρασμένα, διηγήματα και δοκίμια, ξεχωρίζει η συνέντευξη του Παντελή Μπουκάλα στη Χριστίνα Καραντώνη, η μελέτη της Διώνης Δημητριάδου για τον Όσιαν Βουόνγκ («Αγγίζοντας τα όρια»), καθώς και το άρθρο της Φωτεινής Χαμιδιέλη για τον ζωγράφο Στέφανο Δασκαλάκη, πίνακες του οποίου κοσμούν το τεύχος.
[ΣΤΑΦΥΛΗ, Ζεφύρων 17, 153 42, Αγία Παρασκευή, 6937251125, dionidim@gmail.com]
νέοι Με μια «Ειδική έκδοση» ανανέωσε την παρουσία του το εκ Θεσσαλονίκης ορμώμενο Εντευκτήριο, στο 127ο τεύχος του, συνεχίζοντας έτσι τα 38 χρόνια αδιάκοπης παρουσίας στον χώρο των γραμμάτων μας. Τι το «ειδικό» έχει αυτό το τεύχος; Ο ιστορικός εκδότης του, ο Γιώργος Κορδομενίδης, επιζητώντας ένα «άνοιγμα» προς τη νέα γενιά, προσκάλεσε την Μαίρη Καιρίδη, και αυτή με τη σειρά της τους συνομηλίκους της Βίβιαν Στεργίου και Χρήστο Σιορίκη, να αναλάβουν ως guest editors το συγκεκριμένο τεύχος. Όπως γράφει στο προλογικό του κείμενο ο εκδότης του περιοδικού, το τεύχος συγκροτήθηκε «χωρίς την παραμικρή υπόδειξη ή παρέμβαση εκ μέρους [τ]ου», αν και κάποια στιγμή σκέφτηκε, όπως ομολογεί, ότι δεν αποκλείεται οι νέοι, «με την πιο φρέσκια από τη δική [τ]ου οπτική τους πάνω στη λογοτεχνία, να [τ]ου “βάλουν τα γυαλιά”». Και το αποτέλεσμα υπήρξε «εντυπωσιακά άρτιο», αν και λείπουν οι συνήθεις ενότητες του περιοδικού (κριτικές κ.λπ.) Επιλέγοντας ως θέμα τους τη διερεύνηση του σήμερα, του «αποκεντρωμένου χαοτικού κόσμου», οι επιμελήτριες και ο επιμελητής αναζήτησαν κείμενα «που με κάποιον τρόπο, άμεσο ή ακόμη και “λοξώς κι υπό γωνίαν” … να συνδιαλέονται με την εποχή», όπως επισημαίνει η Μαίρη Καιρίδη στο «μικρό μανιφέστο» που καταθέτει ως εισαγωγή. Στο κάλεσμά τους ανταποκρίθηκαν νεότεροι και λιγότερο νέοι ποιητές/ποιήτριες, πεζογράφοι και δοκιμιογράφοι, επιχειρώντας με τα κείμενά τους να συνθέσουν φωνές διαφορετικών γενεών και καταγωγής, που τους ενώνει «η πίστη στην αλήθεια του γραπτού λόγου».
[ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ, Τ.Θ. 50011, 540 13, Θεσσαλονίκη, entefkti@otenet.gr]
χειμέρια Με μια άκρως χειμερινή εικόνα στο εξώφυλλο εκδόθηκε πρόσφατα το νέο (77ο) τεύχος του περιοδικού Θέματα Λογοτεχνίας, που επιμελείται η καθηγήτρια Έρη Σταυροπούλου και κυκλοφορεί με τη φροντίδα των εκδόσεων Γκοβόστη. Χωρίς κεντρικό αφιέρωμα αυτή τη φορά, το τριμηνιαίο περιοδικό λογοτεχνίας, θεωρίας της λογοτεχνίας και κριτικής, φιλοξενεί στις σελίδες του τόσο λογοτεχνική όσο και δοκιμιακή ύλη. Εκτός από ποίηση (Βάλτερ Πούχνερ, Κώστας Σουέρεφ, Μάρω Κ. Παπαθανασίου, Αλέξανδρος Αηδώνης) και πεζογραφία (Δέσποινα Δεμερτζή, «Η μαμά μου κοιτάζει το χιόνι»), τις σελίδες του περιοδικού καλύπτουν μελέτες και δοκίμια, από την Ελένη Κουρμαντζή για τις σχέσεις νεοελληνικού διαφωτισμού και βουλγαρικής αναγέννησης, την Μαρία Αθανασοπούλου για το διήγημα του Δημήτρη Χατζή, «Η τελευταία αρκούδα του Πίνδου», από Το διπλό βιβλίο (1976), την Δέσποινα Παπαστάθη («Ποίηση γραμμένη με το στήθος και τις ουλές του»), τον Ανδρέα Οικονόμου για τον κήπο στη λογοτεχνία, ένα πολυσήμαντο σύμβολο της φύσης και της ψυχής και την Μαρίζα Γαλάνη για τη μεταμόρφωση της πεζής ποίησης σε θεατρικό μονόλογο στο έργο του Μωρίς Ραβέλ Gaspard de la nuit. Η ύλη του τεύχους συμπληρώνεται με κριτικά σημειώματα από τον Γιώργο Συμπάρδη και την Άντρη Ανδρονίκου.
[ΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, Ζωοδόχου Πηγής 73, 10681, Αθήνα, 210.3822251, info@govostis.gr]
