(Ανταπόκριση Αλεξάνδρα Χαΐνη)
Έφτασα στα Χανιά το μεσημέρι. Η θερμοκρασία υψηλή αλλά το ηθικό ακμαίο. Η συντροφιά του 16χρονου γιου μου που είχε δηλώσει εθελοντής στο Φεστιβάλ, έκανε τη χαρά μου ακόμη μεγαλύτερη.
Ήδη η πόλη κατακλύζεται από τουρίστες. Σέλφι με θέα τον Φάρο, μουσικές για όλα τα γούστα ανακατεύονται με γεύσεις και μυρωδιές, επίσης για όλα τα γούστα. Στη στροφή όμως, μια έκπληξη: Το εντυπωσιακό Μεγάλο Αρσενάλι (Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου) και το Παλιό Τελωνείο που έχει διαμορφωθεί στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης». Δυο χώροι ιδιαίτεροι, δυο κτίρια που κυριολεκτικά «διαβάζονται», στα οποία φιλοξενείται φέτος το 5ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων 2026.
*
Ημέρα Πρώτη
Τα εγκαίνια είχαν πραγματοποιηθεί μια ημέρα νωρίτερα παρουσία εκπροσώπων της Πολιτείας. Ιδιαίτερη στιγμή της βραδιάς ήταν η εκδήλωση απονομής τιμητικής διάκρισης στον ακαδημαϊκό δάσκαλο και συγγραφέα Στέφανο Τραχανά, φετινό τιμώμενο πρόσωπο του Φεστιβάλ. Την πρώτη ημέρα ο Κουβανός Leonardo Padura, ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής, συνομίλησε με τον μεταφραστή του Κώστα Αθανασίου με αφορμή το βιβλίο του «Αβάνα, περιπλανήσεις στον χώρο και στον χρόνο», ενώ παρουσιάστηκε το έργο του Αριστείδη Γ. Αρχοντάκη, ενός δημιουργού που καταφέρνει να ισορροπεί ανάμεσα στην καθαρή λογική της Φυσικής και τη βαθιά ευαισθησία της λογοτεχνίας. Στο Μεγάλο Αρσενάλι, συνομίλησαν οι Αγγέλα Καστρινάκη και Γιάννης Δημητρακάκης, καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας και αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, αντίστοιχα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του Σταμάτη Φιλιππίδη, ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης, «Υπέρ της δύσκολης ποίησης. Ερμηνευτικές αναγνώσεις μοντερνιστικών ποιημάτων», ενώ ο Αμερικανός φιλόσοφος της μουσικής Andrew Kania παρουσίασε το βιβλίο του «Φιλοσοφία της δυτικής μουσικής», ανοίγοντας έναν γόνιμο διάλογο για τη σχέση μουσικής, αισθητικής και φιλοσοφικής σκέψης. Παράλληλα, ξεκίνησε η λειτουργία της εικαστικής έκθεσης «Τα παιά επήγαν περίατο: Το πολυσύμπαν του Τάκη Γιαννούσα», η οποία φιλοξενείται στον Άγιο Ρόκκο, στη Σπλάντζια.
Ημέρα δεύτερη
Την Τρίτη 23 Ιουνίου, και δεύτερη ημέρα του φεστιβάλ, πραγματοποιήθηκαν 17 εκδηλώσεις. Κοινή θεματική στις περισσότερες, η ιστορική μνήμη, αλλά και η καθοριστική σημασία του τόπου και του φυσικού κόσμου στην εξέλιξη της Ιστορίας. Από το «Η Ελισάβετ της Κρήτης» της Αγγελικής Καραθανάση-Μανουσάκη για την δράση της Ελισάβετ Β. Κονταξάκη, στις ιστορίες των «Αρχείων της Θάλασσας», και από εκεί στο διεισδυτικό βλέμμα και το πενάκι του κομίστα Milo Manara. Και ύστερα, πιο ειδικά θέματα με το βιβλίο «Νόµοι ήτοι η Μεγάλη Παράδοση ή παµπάλαιος δόξα» το εκτενέστερο, ανέκδοτο (και ανολοκλήρωτο) έργο του Ζήσιµου Λορεντζάτου (1915-2004) ή το «Λαλώ σου τα» του Ματθαίου Φραντζεσκάκη, που συγκεντρώνει ιστορικές µαρτυρίες για την προσφυγιά της Αµµοχώστου και του Γιώργου Παπαδάκη «Η γραφή των κυµάτων» για τη µύηση ενός αγοριού-αφηγητή στον έρωτα, στη ζωή, στην πραγµατικότητα του θανάτου.
Μεγάλο ενδιαφέρον (και πολύ κόσμο) είχε η συζήτηση του δηµοσιογράφου Πέτρου Κατσάκου µε τον ιστορικό Μενέλαο Χαραλαµπίδη για τις φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 κοµµουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτοµαγιά του 1944. Αντίστοιχα, στο ίδιο περίπου πλαίσιο και η συζήτηση για το τελευταίο βιβλίο της Ελισάβετ Χρονοπούλου «Επί Σκοπώ Πλουτισµού» επίσης με τον ιστορικό Μενέλαο Χαραλαµπίδη.
Στο Μεγάλο Αρσενάλι η συζήτηση εστιάστηκε στη σηµασία και στην επικαιρότητα του θεατρικού έργου «Καποδίστριας» του Νίκου Καζαντζάκη. Ιδιαίτερη μνεία στον Σέρβο συγγραφέα Dragan Velikić και στο βιβλίο του «Μποναβία». Ο συγγραφέας, με τον οποίο συνομίλησε η δηµοσιογράφος Αναστασία Γρηγοριάδου, είπε χαρακτηριστικά ότι ο τόπος που μεγαλώνουμε είναι «ο τρίτος γονιός μας» και ο πολιτισμός ο τέταρτος.
Από τις υπόλοιπες εκδηλώσεις, ξεχωρίζω τη συζήτηση με θέμα «Κοινωνικές αλλαγές και ταυτοτικές εντάσεις µέσα από την queer λογοτεχνία» με τον βραβευµένο µε Booker Βρετανό συγγραφέα Alan Hollinghurst, µε αφορµή το τελευταίο του βιβλίο «Υπόθεση Σπάρσολτ». Ο συγγραφέας είχε μια πολύ ουσιαστική συζήτηση µε τον δηµοσιογράφο Γρηγόρη Μπέκο και τη δηµοσιογράφο και µέλος της οµάδας έργου του Φεστιβάλ, Κυριακή Μπεϊόγλου. Μίλησε μεταξύ άλλων για το πόσο έχουν αλλάξει οι συνθήκες από την εποχή που εκείνος άρχισε να γράφει ανοιχτά για την ομοφυλοφιλία αλλά και για την επιθυμία του να γράψει κάποτε για την «κανονικότητα του να είσαι queer». Θα επανέλθουμε όμως σε αυτή την εκδήλωση και γενικότερα στον Hollinghurst σε επόμενη φάση.
Info: Περισσότερα για την ιστορία του φεστιβάλ και το πρόγραμμα, στο Chania Book Festival.
