από την Αλεξάνδρα Χαΐνη
Λίγες ημέρες απομένουν μέχρι την απονομή των Oscar (15 Μαρτίου) – με την προϋπόθεση βέβαια ότι μέχρι τότε δεν θα έχει αναποδογυρίσει ο κόσμος όλος (και ο υπόλοιπος, εννοώ). Όπως κάθε χρονιά έτσι και φέτος, είδαμε πολλές διασκευές λογοτεχνικών βιβλίων για τη μεγάλη οθόνη. Φαβορί το «Άμνετ» της Chloé Zhao, που βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Maggie O’Farrell και για το οποίο έχουμε ήδη γράψει στον «Α» αλλά και το «Μια μάχη μετά την άλλη» του Paul Thomas Anderson, με έμπνευση από το «Vineland» του Thomas Pynchon. Υπάρχουν και άλλα όμως, λιγότερο αναμενόμενα, τα οποία θα δούμε πιο διεξοδικά. Η σειρά είναι τυχαία, δεν έχουμε αποκλειστικές πληροφορίες για τους σκοπούς της Ακαδημίας.
Ποιος απ’ τους δυο μας επινόησε τον άλλον
«Μια Μάχη Μετά την Άλλη»: Η δέκατη ταινία του Αμερικανού σκηνοθέτη Paul Thomas Anderson έχει προταθεί για 13 Όσκαρ, μεταξύ των οποίων: καλύτερης ταινίας και καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του ο Anderson έχει υπάρξει έξι φορές υποψήφιος για Όσκαρ σκηνοθεσίας, ενώ συνολικά οι ταινίες του έχουν προταθεί σε 20 διαφορετικές κατηγορίες. Έχει διακριθεί δύο φορές για την ερμηνεία του Daniel Day Lewis στο «Θα χυθεί αίμα» (2007) και στην «Αόρατη Κλωστή» (2017). Η ταινία βασίζεται στο μυθιστόρημα «Vineland» (1990) του Thomas Pynchon, ένα μεταμοντέρνο μυθιστόρημα που διαδραματίζεται το 1984, τη χρονιά επανεκλογής του Ronald Reagan. Η κωμόπολη Vineland είναι πεδίο δόξης λαμπρό για τους ξεχασμένους μαχητές της δεκαετίας του ’60: ανάμεσά τους και ο βετεράνος ακτιβιστής Ζόιντ Γουίλερ, ο οποίος εργάζεται σε περιστασιακές δουλειές με μόνη ανησυχία την έφηβη κόρη του Πρέρι, καρπός του έρωτα του με τη Φρένεσι Γκέιτς, η οποία στην πορεία πρόδωσε την ομάδα τους -την People’s Republic of Rock and Roll- και μπήκε στο πρόγραμμα μαρτύρων του FBI. Απέναντί του, οι ομοσπονδιακοί, με τον πλέον κακό πράκτορα Μπροκ Βοντ. Το βιβλίο, όταν κυκλοφόρησε, δίχασε κοινό και κριτικούς. Ο Salman Rushdie, ωστόσο, έγραψε μια θετική κριτική στην εφημερίδα The New York Times, χαρακτηρίζοντάς το από τη μια «ελαφρύ και αστείο» και από την άλλη «ένα σημαντικό πολιτικό μυθιστόρημα για όσα κάνει η Αμερική στον εαυτό της και τα παιδιά της όλα αυτά τα χρόνια».
INFO: Το «Vineland» κυκλοφόρησε στα ελληνικά σε μετάφραση Ανδρέα Β. Βλαχιώτη από τις εκδόσεις Χατζηνικολή, το 1996. Νέα μετάφραση από τον Γιώργο Κυριαζή, αναμένεται να κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Gutenberg το 2026.
«Άμνετ»: Η ταινία της βραβευμένης ήδη με Όσκαρ Chloé Zhao («Η χώρα των νομάδων», 2020) έχει προταθεί σε 8 κατηγορίες, συμπεριλαμβανομένης και εκείνης του διασκευασμένου σεναρίου και της καλύτερης ταινίας. Κακά τα ψέματα όμως, αν είναι να κερδίσει κάτι, πιστεύω ότι θα είναι για την πρωταγωνίστρια Jessie Buckley στον ρόλο της Άνιες, η οποία ήδη έχει σαρώσει τα βραβεία. Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα ( της Maggie O’Farrell, σε συνεργασία με την οποία η Zhao έγραψε και το σενάριο. Ρίχνει φως σε μια σχετικά άγνωστη ιστορία της οικογένειας του William Shakespeare, τον θάνατο από πανούκλα του γιου του Άμνετ, ένα τραγικό γεγονός που λέγεται ότι οδήγησε και στην πιο διάσημη τραγωδία του, τον «Άμλετ». Η O’Farrell βέβαια επιλέγει να βάλει στο επίκεντρο τη σύζυγο του συγγραφέα Anne/Agnes Hathaway, αποκαθιστώντας την κατά κάποιο τρόπο, καθώς, όπως έχει πει η ίδια σε συνεντεύξεις της, η θέση της έχει υποτιμηθεί αρκετά από τους βιογράφους και τους αναλυτές του Shakespeare. To 2020, το βιβλίο έλαβε το «Women’s Prize for Fiction», το οποίο ακολούθησαν αρκετά ακόμη βραβεία, ενώ το 2023 διασκευάστηκε για το θέατρο και παρουσιάστηκε στο Royal Shakespeare Company και σε άλλες σκηνές.
INFO: Το «Άμνετ» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Αύγουστου Κορτώ.
«Φράνκενσταϊν»: H ταινία του Μεξικανού σκηνοθέτη Guillermo del Toro έχει προταθεί σε 9 κατηγορίες, μεταξύ των οποίων εκείνες της καλύτερης ταινίας και του καλύτερα διασκευασμένου σεναρίου. Ο Guillermo del Toro, που έχει ήδη αρκετές υποψηφιότητες για Όσκαρ στο ενεργητικό του για την ταινία
«Ο λαβύρινθος του Πάνα» και 4 βραβεία (σε συνολικά 13 υποψηφιότητες) για το «Η μορφή του νερού» (2017), οραματιζόταν για πολύ καιρό την ταινία «Φράνκενσταϊν», τη οποία έχει χαρακτηρίσει ως το «εγχείρημα των ονείρων του». Η ταινία είναι αρκετά πιστή απόδοση του διάσημου γοτθικού μυθιστορήματος της Mary Shelley για τη ζωή του Φράνκενσταϊν, ενός εγωκεντρικού επιστήμονα του οποίου το πείραμα για δημιουργία νέας ζωής είχε μη αναμενόμενες και επικίνδυνες συνέπειες. Η Shelley άρχισε να γράφει το Φράνκενσταϊν όταν ήταν 18 ετών και η πρώτη του έκδοση κυκλοφόρησε ανώνυμα τον Ιανουάριο του 1818. Το όνομά της εμφανίστηκε τελικά στη δεύτερη, που κυκλοφόρησε το 1821 στο Παρίσι. Η ίδια ήθελε αρχικά να γράψει ένα διήγημα, αλλά με την ενθάρρυνση του συζύγου της Percy Shelley, το ανέπτυξε στο μυθιστόρημα που γνωρίζουμε.
INFO: Το βιβλίο «Φράνκενσταϊν» κυκλοφορεί στα ελληνικά από διάφορους εκδοτικούς οίκους. Η ταινία είναι διαθέσιμη στο Netflix.
«Marty Supreme»: Ο Josh Safdie σκηνοθετεί τον Timothée Chalamet σε αυτή την αμερικανική αθλητική ταινία, το σενάριο της οποίας συνυπογράφει με τον Ronald Bronstein. Ο Safdie είναι γνωστός κυρίως για τις συνεργασίες του με τον αδερφό του Benny, με τον οποίο απ’ ό,τι φαίνεται από το 2024 και έπειτα ακολουθεί χωριστούς δρόμους. Το «Marty Supreme», η πρώτη του σόλο ταινία, έχει προταθεί για 9 Όσκαρ, με φαβορί εκείνο του πρώτου ανδρικού ρόλου, αν και με κάτι άκυρες δηλώσεις που έκανε πρόσφατα ο Chalamet σχετικά με την όπερα, ίσως η Ακαδημία να μην του το συγχωρήσει. Η ταινία βασίζεται χαλαρά στην αυτοβιογραφία του θρυλικού πρωταθλητή του πινγκ-πονγκ, Marty Reisman (1930-2012), «The Money Player: The Confessions of America’s Greatest Table Tennis Champion and Hustler», που κυκλοφόρησε το 1974. Το βιβλίο αποτυπώνει την κουλτούρα του πινγκ-πονγκ κατά την ακμή του, τη δεκαετία του 1950, όταν βασιζόταν στον τζόγο και τον ανταγωνισμό. Διάβασα κάπου ότι το στυλ γραφής του Reisman, είναι πολύ ενδιαφέρον και εύστοχο, καθιστώντας το βιβλίο εύκολο στην ανάγνωση τόσο για τους λάτρεις του πινγκ πονγκ όσο και για το ευρύ κοινό.
INFO: Το βιβλίο «The Money Player: The Confessions of America’s Greatest Table Tennis Champion and Hustler» δεν έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά. Η ταινία προβάλλεται και από την πλατφόρμα της Cosmote TV.
«Όνειρα τρένων»: Η ποιητική ταινία «Train Dreams» του Clint Bentley, σε σενάριο του ίδιου και του Greg Kwedar, έχει προταθεί για 4 Όσκαρ – ένα από τα οποία αφορά την καλύτερη διασκευή και ένα δεύτερο την εκπληκτική μουσική του Nick Cave. Στο παρελθόν ο Bentley είχε προταθεί για το Όσκαρ καλύτερα διασκευασμένου σεναρίου για την ταινία «Sing Sing» (2023). Το «Train Dreams» βασίζεται στη νουβέλα του Denis Johnson (2011), ένα μικρό βιβλίο που αποδεικνύει ότι ακόμη και τα μικρά βιβλία μπορεί να έχουν μεγάλο αποτύπωμα. Ο Johnson μας δείχνει την αμερικανική Δύση στα πρόθυρα ριζικών αλλαγών, μέσα από τα μάτια του Ρόμπερτ Γκρέινιερ, ενός εργάτη των συνεργείων τοποθέτησης σιδηροδρομικών γραμμών, ο οποίος μετράει τις απώλειές του και παράλληλα προσπαθεί να βρει τη θέση του στη νέα τάξη πραγμάτων. Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε σε διαφορετική μορφή το 2002 στο περιοδικό The Paris Review. Το 2012 έφτασε στους φιναλίστ για το Pulitzer λογοτεχνίας, ενώ οι κριτικοί συγκρίνουν την πρόζα του Johnson με του Hemingway.
INFO: Το βιβλίο «Όνειρα τραίνων» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες σε μετάφραση Παναγιώτη Κεχαγιά. Την ταινία μπορείτε να δείτε στο Netflix.
«Το Χαμένο Λεωφορείο»: Η ταινία του Paul Greengrass, το σενάριο της οποίας συνέγραψε με τον Brad Ingelsby, έχει προταθεί για Όσκαρ ειδικών εφέ. Πρωταγωνιστεί ο Matthew McConaughey, η μητέρα του, και ο γιος του, Levi. Ο Greengrass είναι γνωστός από τη σειρά ταινιών δράσης με τον Jason Bourne αλλά και από το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ «United 93» που αναφέρεται στην πτήση 93 της United Airlines, η οποία δεν χτύπησε τελικά τον στόχο της στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001 (2 οσκαρικές υποψηφιότητες). Βασίζεται στο βιβλίο «Paradise: One Town’s Struggle to Survive an American Wildfire» της δημοσιογράφου και πολεμικής ανταποκρίτριας Lizzie Johnson, με θέμα την καταστροφική πυρκαγιά που ξέσπασε στο Paradise της Καλιφόρνιας το 2018, η οποία κατέκαψε πάνω από 150.000 στρέμματα και στοίχισε τη ζωή σε 85 άτομα. Το βιβλίο έχει λάβει πολλά βραβεία για το εκτενές ρεπορτάζ και το δυνατό τρόπο αφήγησης.
INFO: Το βιβλίο δεν έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά, ενώ η ταινία στριμάρεται και από το Apple TV+.
«The Ugly Stepsister»: Η πρώτη ταινία της Νορβηγίδας Emilie Blichfeldt, είναι μια μαύρη κωμωδία-θρίλερ με θέμα την ιστορία της Ελβίρα, της άσχημης ετεροθαλούς αδερφή της Σταχτοπούτας. Η ταινία προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Sundance και στη συνέχεια στο 75ο Φεστιβάλ του Βερολίνου. Έχει προταθεί για Όσκαρ καλύτερου μακιγιάζ και κομμώσεων. Η Blichfeldt φαίνεται να έχει εμπνευστεί αρκετά από τις ιστορίες της τικ-τόκερ Liz Gotauco και το βιβλίο της «F*cked Up Fairy Tales: Sinful Cinderellas, Prince Alarmings, and Other Timeless Classics», όπου γνωστά παραμύθια που όλοι και όλες αγαπήσαμε στα παιδικά μας χρόνια, παρουσιάζονται υπό διαφορετικό, πιο σκοτεινό και αιμοβόρικο, πρίσμα.
INFO: Το βιβλίο δεν κυκλοφορεί στα ελληνικά.
«Come See Me in the Good Light»: Ο Ryan White, σκηνοθέτης μεταξύ άλλων και δύο επεισοδίων της μίνι σειράς ντοκιμαντέρ του Netflix «Into the Fire: The Lost Daughter», έφτιαξε μια σπαραχτική ταινία για την Αμερικανίδα ποιήτρια Andrea Gibson, στο τελευταίο διάστημα πριν πεθάνει από καρκίνο. Η κινηματογραφική κάμερα μπαίνει στο σπίτι της, κι εμείς οι θεατές γινόμαστε μάρτυρες των ιδιωτικών στιγμών θλίψης, χαράς, χιούμορ και όλων όσων αποτελούν τη ζωή, ακόμα και στο τέλος. Η Andrea Gibson (1975-2025), επιδραστική ποιήτρια και είδωλο της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας είχε εκδώσει, εκτός πολλών άλλων, μια ποιητική συλλογή με τον παρεμφερή τίτλο «You Better Be Lightning», όπου εξερευνά την έκταση της ανθρώπινης εμπειρίας από τον έρωτα μέχρι την ασθένεια, από το διάστημα μέχρι την κλιματική αλλαγή. Στην πρεμιέρα της ταινίας στο Sundance, η Gibson είχε δηλώσει πως δεν περίμενε να ζήσει για να δει την προβολή. Η ταινία έχει προταθεί για Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ.
INFO: Όσο κι αν έψαξα δεν βρήκα βιβλία της Andrea Gibson στα ελληνικά. Ωστόσο, υπάρχει σχετική ιστοσελίδα με πολλές πληροφορίες για την ίδια και το έργο της: Andrea Gibson, Poet, Writer, Activist, Author, Performer.
«Η μικρή Αμελί»: Η ταινία κινουμένων σχεδίων «Amélie et la métaphysique des tubes» της Γαλλίδας Maïlys Vallade και του Ιάπωνα Liane-Cho Han Jin Kuang, έχει προταθεί για Όσκαρ καλύτερης ταινίας κινουμένων σχεδίων. Η Αμελί είναι ένα μικρό κορίτσι που γεννήθηκε στην Ιαπωνία. Χάρη στον φίλο της Nishio-san, η ζωή μοιάζει με μια σειρά από περιπέτειες και ανακαλύψεις. Όμως, όταν γίνεται τριών ετών, ένα περιστατικό αλλάζει τα πάντα. Η ταινία βασίζεται στο ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Βελγίδας συγγραφέως Amélie Nothomb «Métaphysique des tubes» (2000).
INFO: Το βιβλίο της Nothomb δεν κυκλοφορεί στα ελληνικά, αλλά υπάρχει σε αγγλική βερσιόν ως «The Character of Rain». Όσο για την ταινία, θα βγει στις αίθουσες στις 12 Μαρτίου, αρχικά αποκλειστικά στα γαλλικά με ελληνικούς υπότιτλους, ενώ από τις 19 Μαρτίου θα προβάλλεται και μεταγλωττισμένη.
Περισσότερα:
- Άμνετ, της Κλόι Ζάο: «Ο αδιάφθορος θάνατος και το βίωμα του τραγικού ποιητή» (του Μανώλη Γαλιάτσου)
- Άμνετ όπως Άμλετ: Η ταινία που σπάει τα ταμεία και η συγγραφέας της (από την Αλεξάνδρα Χαΐνη)
- Άμνετ και ο Άμλετ του Σαίξπηρ (της Κυριακής Μπεϊόγλου)
- Ο παλαβός ρεαλισμός του βραβευμένου με Χρυσή Σφαίρα Paul Thomas Anderson (του Jonathan Lethem)
- “Μια Μάχη Μετά Την Άλλη”, του Π.Τ. Άντερσον: «Οι πυροκροτητές του έρωτα» (του Μανώλη Γαλιάτσου)
