Τρίτη, 17 Νοεμβρίου, 2026
ΑΡΧΙΚΗ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΑ Στη βιβλιοθήκη του Μουρακάμι στο Τόκιο – Ένας παράλληλος κόσμος (ταξιδεύει και...

Στη βιβλιοθήκη του Μουρακάμι στο Τόκιο – Ένας παράλληλος κόσμος (ταξιδεύει και γράφει η Δήμητρα Διδαγγέλου)

0
0

ταξιδεύει και γράφει η Δήμητρα Διδαγγέλου(*)

 

                                                                «Ό,τι κι αν είναι αυτό που ψάχνεις, δεν θα έρθει με τη μορφή που το περιμένεις»
Χαρούκι Μουρακάμι

Οι Ιάπωνες, όπως είναι γνωστό, λατρεύουν τις τελετουργίες. Ακόμα και η προετοιμασία ενός φλιτζανιού τσάι μπορεί να διαρκέσει μια ώρα ή παραπάνω. Γι’ αυτό, όταν βρέθηκα στην Ιαπωνία, αποφάσισα να ακολουθήσω τον ίδιο ρυθμό και η επίσκεψή μου στη βιβλιοθήκη του Μουρακάμι στο Τόκιο -την οποία ονειρευόμουν μήνες- να έχει κάτι τελετουργικό. Στη συνέχεια, όμως, αυτό αποδείχτηκε λάθος, καθώς χρειάζεται και την ανάλογη οργάνωση. Δεν πήρα μαζί μου λαπτοπ, μόνο τετράδιο και στυλό για να κρατήσω τις σημειώσεις μου χειρόγραφα. Κυριακή πρωί, ξεκίνησα να διασχίζω με τα πόδια τη φοιτητική περιοχή Waseda, ανάμεσα από ελάχιστους φοιτητές που κυκλοφορούσαν εκείνη τη μέρα με τα ποδήλατά τους, μικροσκοπικά καφέ και συμπαθητικά εστιατόρια.

Η βιβλιοθήκη βρίσκεται στο ιστορικό Πανεπιστήμιο Waseda, από το οποίο έχουν αποφοιτήσει πρωθυπουργοί της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας, σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων, των τεχνών και του επιχειρηματικού κόσμου. Εκεί, ο Μουρακάμι σπούδασε, όχι Λογοτεχνία όπως θα περίμενε κανείς, αλλά στη Δραματική Σχολή. Στο βιβλίο του Το Νορβηγικό Δάσος αναφέρει αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία από τη φοιτητική του ζωή εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ’60.

Διασχίζοντας το κεντρικό campus με τα κτήρια των διαφόρων σχολών, τα μουσεία, πάρκα με αγάλματα, αναγνώρισα αμέσως τη βιβλιοθήκη από το εντυπωσιακό κτήριο που σχεδιάστηκε από τον γνωστό Γιαπωνέζο αρχιτέκτονα Kengo Kuma. Η είσοδος, όπως και άλλα σημεία στο εσωτερικό, έχει τη μορφή τούνελ, σύμβολο σε πολλά από τα βιβλία του Μουρακάμι για το πέρασμα από τη μία πραγματικότητα στην άλλη.

Το 2018, ο Μουρακάμι αποφάσισε να δωρίσει τη συλλογή του στο πανεπιστήμιο όπου σπούδασε, λέγοντας ότι καθώς δεν έχει παιδιά δεν θα ήθελε να χαθεί το υλικό του. Έτσι, η βιβλιοθήκη άνοιξε τις πόρτες της το 2021, με την υποστήριξη μελών και δωρητών με το σύνθημα «Explore Your Story, Speak Your Heart».

Στο μήνυμά του που είναι αναρτημένο στον τοίχο, ο Μουρακάμι αναφέρει ότι η μάθηση μοιάζει με την αναπνοή και πως ελπίζει αυτή τη βιβλιοθήκη να επιτρέπει στους επισκέπτες να περάσουν μέσα από κάθε λογής τοίχους.

Όσο ανέβαινα τα σκαλοπάτια προς τον πρώτο όροφο, έναν χώρο που είναι κι αυτός διαμορφωμένος σαν τούνελ, ένιωθα ότι έμπαινα όλο και περισσότερο στον κόσμο του Μουρακάμι. Αυτό ο όροφος  είναι αφιερωμένος μόνο στα δικά του έργα και τις μεταφράσεις τους σε δεκάδες γλώσσες.

Στη βιβλιοθήκη υπάρχουν συνολικά περίπου 5.000 βιβλία και άλλο υλικό, όπως χειρόγραφα, εξώφυλλα βιβλίων, δίσκοι, πίνακες ζωγραφικής. Πολλά από τα βιβλία και τους δίσκους ανήκουν στην προσωπική συλλογή του Μουρακάμι που δώρισε στη βιβλιοθήκη.

Στις δύο επισκέψεις μου εκεί δεν κατάφερα να εντοπίσω τις ελληνικές εκδόσεις, όμως οι υπεύθυνοι της βιβλιοθήκης με διαβεβαίωσαν ότι υπάρχουν και μου έστειλαν τη λίστα η οποία περιλαμβάνει όλους τους ελληνικούς τίτλους.

 

Περιφέρομαι στην αίθουσα, γύρω από το μεγάλο ξύλινο τραπέζι κάθονται φοιτητές με τα λαπ τοπ τους, γράφουν, διαβάζουν. Παρατηρώ έναν που κουτουλάει από την κούραση, είναι έτοιμος να τον πάρει ο ύπνος.

 

Πιάνω θέση σε ένα γραφειάκι απέναντι από το μεγάλο τραπέζι. Έφτασε η στιγμή που περίμενα. Βγάζω από την τσάντα μου το τετράδιο και με κινήσεις τελετουργικές το ανοίγω, πιάνω το στυλό και ξεκινάω να γράφω. Στην κορυφή της σελίδας γράφω ημερομηνία και τόπο, ξεκινάω με μια σύντομη περιγραφή της βιβλιοθήκης. Κοιτάζω γύρω μου, προσπαθώ να παρατηρήσω τις λεπτομέρειες στο χώρο, να αποτυπώσω όσο καλύτερα μπορώ την αίσθηση που μου δίνει.

Γράφω τρεις-τέσσερις σειρές, κάτι αρχίζει να μην πάει καλά με το στυλό. Το μελάνι αραιώνει. Νομίζω ότι είναι ιδέα μου. Το κουνάω λίγο, γράφω μια-δυο λέξεις ακόμα. Αραιώνει κι άλλο μέχρι που τίποτα δεν μπορεί να αποτυπωθεί στο χαρτί. Αρνούμαι να πιστέψω ότι με προδίδει ακριβώς τώρα. Το ζεσταίνω στις παλάμες μου λες και το παρακαλώ να αντέξει λίγο ακόμα. Το ακουμπάω στη σελίδα με αγωνία. Τίποτα. Παραδίδεται άψυχο.

Γνωρίζω ότι δεν έχω άλλο μαζί μου, αλλά από την αμηχανία μου ανοίγω την τσάντα και κάνω ότι ψαχουλεύω, έχω μια ελπίδα ότι μπορεί να γίνει κάτι μαγικό όπως στις ιστορίες του Μουρακάμι και να εμφανιστεί εκεί μέσα ένα μολύβι. Συνεχίζω να ψαχουλεύω, κοιτάζοντας γύρω, σκέφτομαι ότι κάποιος μου κάνει πλάκα. Βλέπω μπροστά μου τον Μουρακάμι να μου λέει πως αυτό που περιμένω δεν θα έρθει με τη μορφή που θέλω.

Σκέφτομαι να δανειστώ αλλά διστάζω, δεν θα ήθελα να φέρω κανέναν σε δύσκολη θέση. Παραδίνομαι. Αποφασίζω να συνεχίσω την περιήγησή μου στη βιβλιοθήκη με σημειώσεις στο κινητό και να ξανάρθω άλλη μέρα οργανωμένη καλύτερα.

Παρατηρώ τον φοιτητή που λαγοκοιμόταν πριν. Τώρα φαίνεται να κοιμάται βαθιά, με το κεφάλι στο λαπτοπ αντί για μαξιλάρι και αναρωτιέμαι αν έχει μπει σε κάποιο όνειρο ενός ήρωα του Μουρακάμι.

Δεν μπορώ να μην σκεφτώ την άλλη όψη της Ιαπωνίας, αυτή με την αυστηρή πειθαρχία, τις ατελείωτες ώρες μελέτης και εργασίας που πολλές φορές φτάνει στην εξάντληση. Είναι πολύ συνηθισμένο να βλέπει κανείς ανθρώπους να κοιμούνται σε δημόσιους χώρους, αλλά δεν είναι καθόλου ντροπή, το κάνουν με περηφάνεια γιατί σημαίνει ότι έχουν δουλέψει σκληρά. Η Ιάπωνες χρησιμοποιούν γι’ αυτό τη λέξη inemuri (居眠りπου σημαίνει «κοιμάμαι ενώ είμαι παρών».

Λίγο παρακάτω, οι πολυθρόνες-κουκούλια περιμένουν τους επισκέπτες για ξεκούραση και ανάγνωση, εμπνευσμένες από τις χρυσαλίδες που φτιάχνουν οι Μικροί Άνθρωποι στο βιβλίο 1Q84.

Πίσω από τις πολυθρόνες υπάρχει ο χώρος ακρόασης, όπου βρίσκονται οι δίσκοι της συλλογής του συγγραφέα. Εκεί, οι επισκέπτες μπορούν να καθίσουν και να απολαύσουν τη μουσική από ένα σύστημα ήχου εξαιρετικής ποιότητας.

Οι δίσκοι είναι από τη συλλογή του συγγραφέα και κυρίως από το τζαζ μπαρ που διατηρούσε στο Τόκιο, το Peter Cat.

Κατεβαίνοντας στο ισόγειο, οι μυρωδιές με οδήγησαν στην καφετέρια Orange Cat –όνομα εμπνευσμένο από τις γάτες αλλά και το μπαρ του Μουρακάμι. Ο χώρος σχεδόν γεμάτος από φοιτητές που μοιράζονται τα τραπέζια πίνοντας αχνιστό τσάι. Επικρατούσε απόλυτη ησυχία και δεν μπόρεσα να μη σκεφτώ τη διαφορά από μια φοιτητική ή μη καφετέρια στην Ελλάδα. «Θα μπορούσαμε να καθίσουμε ο ένας απέναντι στον άλλο, με φλιτζάνια καφέ, μέσα σε απόλυτη σιωπή» γράφει ο Μουρακάμι στο Νορβηγικό Δάσος. Στα βιβλία του είναι πολλές οι στιγμές σιωπής, με ανθρώπους τον ένα απέναντι από τον άλλο πάνω από ένα φλιτζάνι.

Στους λευκούς τοίχους της καφετέριας κρέμονται πίνακες από καλλιτέχνες που έχουν φιλοτεχνήσει εξώφυλλα των βιβλίων του Μουρακάμι. Ξεχώρισα της Yoko Ochida, που ο Μουρακάμι συλλέγει έργα της και έχει φιλοτεχνήσει εξώφυλλα βιβλίων του.

 

 

 

 

 

 

 

 

Το εξώφυλλο της γιαπωνέζικης έκδοσης τσέπης του Hard-Boiled Wonderland and the End of the World που έχει φιλοτεχνήσει η Yoko Ochida.

 

Πίνακες του Mizumaru Anzai (1942–2014) που είχε συνεργαστεί στενά με τον Μουρακάμι για περισσότερα από τριάντα χρόνια.
Ο χώρος της καφετέριας επικοινωνεί με ένα δωμάτιο με τζαμένιες πόρτες, αναπαράσταση του χώρου στον οποίο δουλεύει ο συγγραφέας.

Ο ίδιος έχει περιγράψει τον τρόπο που δουλεύει: «Κάθε μέρα πηγαίνω στο γραφείο μου, κάθομαι στο γραφείο και ανοίγω τον υπολογιστή. Εκείνη τη στιγμή, πρέπει να ανοίξω την πόρτα. Είναι μια μεγάλη, βαριά πόρτα. Πρέπει να περάσεις στο Άλλο Δωμάτιο. Μεταφορικά, βέβαια. Και πρέπει να επιστρέψεις σε αυτή την πλευρά του δωματίου. Και πρέπει να κλείσεις την πόρτα.»

Η πόρτα είναι κλειστή σε αυτόν τον χώρο, η πρόσβαση δεν επιτρέπεται. Οι επισκέπτες μπορούν μόνο να ρίξουν μια ματιά μέσα από τη τζαμαρία, λες και ζητείται να σεβαστούμε τον προσωπικό χώρο του, αυτό το Άλλο Δωμάτιο ακόμα και αν ο ίδιος δεν βρίσκεται εκεί.

Στην άλλη πλευρά της καφετέριας, υπάρχει ένα μικρό κατάστημα αναμνηστικών. Εκεί βρήκα στυλό με το λογότυπο της βιβλιοθήκης, αγόρασα τέσσερα, και ανανέωσα το ραντεβού μου για λίγες μέρες αργότερα που είχα δει ότι υπήρχε μια διάλεξη – παράσταση του  Δρ. Việt Lê, Αμερικανο-βιετναμέζου ακαδημαϊκού και καλλιτέχνη.

Τη μέρα που πήγα στην καφετέρια για τη διάλεξη, στην καφετέρια είχε ένα μίνι τζαζ κονσέρτο, με το πιάνο που ο Μουρακάμι είχε στο μπαρ του. Η καταρρακτώδης βροχή έξω έκανε τη σκηνή να μοιάζει βγαλμένη από τα βιβλία του.

Στο δεύτερο όροφο όπου γινόταν η διάλεξη, είναι ο χώρος που είναι αφιερωμένος σε ξενόγλωσσα βιβλία και στη μετάφραση, σημαντικό μέρος της δουλειάς του Μουρακάμι. Εκεί, καλούν μεταφραστές από όλο τον κόσμο για residencies και εργαστήρια.

Ο  Δρ. Việt Lê κατά τη διάλεξή του.

Μπορεί να υπάρχουν διάφορες συζητήσεις και αντιρρήσεις για το συγγραφικό ταλέντο του Μουρακάμι, όμως σε κάθε περίπτωση πρόκειται για έναν από τους πιο γνωστούς και πολυδιαβασμένους συγγραφείς παγκοσμίως. Μια ματιά στον κόσμο του, στο περιβάλλον όπου έζησε και σπούδασε, στα αναγνώσματα και τα ακούσματά του μπορεί να μας κάνει να κατανοήσουμε καλύτερα το έργο του.

Περνώντας από το τούνελ της εξόδου ένιωσα όπως όταν κλείνω ένα βιβλίο του Μουρακάμι, ότι βγαίνω από έναν κόσμο που κυλάει παράλληλα με τον έξω. Έναν κόσμο που μπορείς δύσκολα να τον ξεχάσεις όταν έχεις περάσει από εκεί. Και η αλήθεια είναι πως, πολλές φορές ενώ περπατούσα στο Τόκιο νόμιζα ότι θα μου μιλήσει μια γάτα, έβλεπα κάποια γυναίκα μόνη σε ένα παγκάκι και ήταν σαν να περιμένει έναν άντρα ο οποίος βρίσκεται στην άλλη άκρη του κόσμου και το φεγγάρι στον ουρανό μετέφερε τα λόγια του ενός στον άλλο.

 

Μερικές συμπληρωματικές πληροφορίες 

Παρακάτω μπορείτε να δείτε βίντεο της παρουσίασης της βιβλιοθήκης. Ο σκηνοθέτης Kei Shichiri έχει παίξει με τους συμβολισμούς του φωτός και της σκιάς εξερευνώντας τις σχέσεις των ανθρώπων, όπως και ο Μουρακάμι στις ιστορίες του.

https://www.youtube.com/watch?v=7WmtIiXLi4c

Tip για τους φαν: Στο Spotify υπάρχει λίστα με μουσικά κομμάτια που επιλέγει ο Μουρακάμι στη ραδιοφωνική εκπομπή που έχει στο Τόκιο. Η μουσική παίζει μεγάλο ρόλο στα βιβλία του, όπως και στη ζωή του.

https://open.spotify.com/playlist/3Meyldrs3AjgJxKXsuJwMX?si=d148ab95bdc147a0

 

———

 (*) H Δήμητρα Διδαγγέλου είναι Ψυχολόγος, M.Sc. Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε., Υποψ. Διδακτόρισσα Τμ. Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου της Γάνδης

 

 

Προηγούμενο άρθροΠολύχρωμες εντυπώσεις από την 1η Διεθνή Έκθεση Παιδικού & Εφηβικού βιβλίου Πάτρας (γράφει η Φραντζέσκα Αλεξοπούλου – Πετράκη)

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ