της Μαρίζας Ντεκάστρο
Μια γραμμή κύμα.
Ο τίτλος της αναδρομικής έκθεσης του ζωγράφου (επιμέλεια Χλόη Ακριθάκη & Αλέξιος Παπαζαχαρίας, έως 24/5) δηλώνει τη συνεχή κίνηση, ένα χρωματιστό κύμα που παρασύρει πιο πέρα, αλλάζει σχήμα και ένταση και τόνους, που επιστρέφει σ’ εσένα αλλιώτικο, σε στέλνει παρακάτω, δημιουργεί ερωτήματα, ερωτηματικά, ιστορίες.
Κυριακή μεσημέρι και η ουρά στα εκδοτήρια των εισιτηρίων έφτανε μέχρι το δρόμο. Στο καφέ δεν υπήρχε τραπέζι. Το πωλητήριο γεμάτο. Στο αίθριο μωρά σε καρότσια κοιμόνταν στο ήλιο. Και παιδιά, πολλά παιδιά που έτρεχαν από δω κι από κει. Τα συνάντησα με τους γονείς στις συνωστισμένες αίθουσες του ισογείου να στέκονται σαν μεγάλοι μπροστά στα έργα του Αλέξη Ακριθάκη.
Ο πολύχρωμος κόσμος του Ακριθάκη ταιριάζει στα παιδιά! Δεν είναι αποκλειστικά και μόνο τα έντονα χρώματα που τα προσελκύουν, είναι η φαντασία του ζωγράφου η οποία πυροδοτεί τη δική τους, ακόμα και σε πολιτικά έργα όπως η κατασκευή με το σπιρτόκουτο της 21ης Απριλίου και τον δράκο να φυσάει τα σπίρτα.
Αντικείμενα σαν τη σπασμένη καρέκλα, θαλασσινά ξύλα, κουτιά, χαρτόνια, σίδερα και καθρέφτες, μεταμορφώνονται σε τοπία, πόλεις, φύση, θεατρικές σκηνές και δωμάτια μινιατούρες, λαβύρινθους και δίνουν ιδέες στα παιδιά που αυθόρμητα, είμαι βέβαιη, επιστρέφοντας στο σπίτι τους θα δημιουργήσουν. Ως ακριθάκιδες; Ίσως.
Είδαμε και τις βαλίτσες, άλλες ανοιχτές που μας αφήνουν να δούμε τι περιέχουν ή κλειστές που μας κάνουν να θέλουμε να μαντέψουμε το περιεχόμενο. Οι βαλίτσες του Ακριθάκη ταιριάζουν με παιδικά βιβλία. Με την ευκαιρία επιστρέφω στα βιβλία και θυμίζω βαλίτσες που υποστηρίζουν την πλοκή σύντομων εικονογραφημένων ιστοριών και μυθιστορημάτων: Η Βαλίτσα, του Κρις Νάιλορ Μπαλεστέρος- Διόπτρα, 2020, Η βαλίτσα της Χάνα, της Κάρεν Λεβάιν- Σαββάλας, 2005, Η βαλίτσα της Νίνας, της Λίνας Μουσιώνη- Μεταίχμιο, 2020, Η βαλίτσα με τα μυστικά του κυρίου Μπένγιαμιν του Τσανγκ Πέι Γιου- Φουρφούρι,2022, Το αγόρι με τη βαλίτσα του Μάικ Κέννυ- Πατάκης, 2016, Οι βαλίτσες του Άουσβιτς, της Ντανιέλα Παλούμπο- Κέδρος-2017. Βαλίτσες του πρόσφυγα, του μετανάστη, του καταδιωγμένου, του πληγωμένου παιδιού, των εκτοπισμένων.
Απόλαυση!
*****
Οι Ελίζαμπεθ Μαργκούλις& Κάρι Φρις, υπεύθυνες από χρόνια των προγραμμάτων για οικογένειες και παιδιά στο ΜοΜΑ (Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης), προτείνουν 20 δραστηριότητες για παιδιά έχουν διάθεση να πειραματιστούν με υλικά, χρώματα και τεχνικές χρησιμοποιώντας ανακυκλώσιμα υλικά από το σπίτι και για άλλα που μπορούν να αγοραστούν. Απευθύνεται βεβαίως και σε ενηλίκους που δουλεύουν στην καλλιτεχνική εκπαίδευση
Θέλοντας οι συγγραφείς να δείξουν την ποικιλία της τέχνης επέλεξαν από τη συλλογή του μουσείου καλλιτέχνες (Αμερικανούς, Ευρωπαίους, Αφρικανούς, Ασιάτες) των τελευταίων 150 ετών οι οποίοι εκφράστηκαν με διαφορετικά υλικά (ζωγραφική, κατασκευές, φωτογραφία, θέατρο σκιών, γλυπτική, χαρτοκοπτική, κλπ.). Μια παράγραφος για κάθε καλλιτέχνη δίνει πληροφορίες για τη ζωή του ώστε να φανεί η οπτική, τα ερεθίσματα που τον οδήγησαν να εκφραστεί με τα συγκεκριμένα έργα.
Στόχος είναι τα παιδιά να διασκεδάσουν, να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν αφήνοντας τη φαντασία τους ελεύθερη, ακολουθώντας όμως οδηγίες, κανόνες εργασίας δηλαδή, ώστε πραγματοποιήσουν το έργο τους.
Αυτή η παιδαγωγική προσέγγιση επανατοποθετεί τη συζητήσιμη άποψη ότι «κάθε παιδικό αυθόρμητο δημιούργημα είναι εξ ορισμού αποδεκτό». Στην τέχνη τίποτα δεν είναι τυχαίο. Η τέχνη έχει κανόνες οι οποίοι συνήθως υποτάσσουν τον αυθορμητισμό. Επιπλέον, καταρρίπτει την τρέχουσα ιδέα ότι η μοντέρνα τέχνη είναι εύκολη με γραμμές και πιτσιλιές και μουτζούρες, κάτι που μπορεί να το κάνει ο καθένας. Είχαν σχέδιο για αυτό που ήθελαν να μεταφέρουν στον θεατή η Γιαγιόι Κουσάμα που ζωγραφίζει στα έργα της τελείες, ο Τζάκσον Πόλλοκ που πιτσιλούσε με το πινέλο του τους καμβάδες, ή ο Μαρκ Ρόθκο με τους αφηρημένους πίνακες.
Κάτι λοιπόν ήθελε να μας πει ο Ακριθάκης με το «τσίκι τσίκι»…
Ελίζαμπεθ Μαργκούλις& Κάρι Φρις
Τέχνη με το ΜοΜΑ, 20 δραστηριότητες για παιδιά εμπνευσμένες από έργα καλλιτεχνών του ΜΟΜΑ.
Μτφρ. Μαρία Παππά
Εκδ. Μέλισσα/ ΜΟΜΑ, 2025.
