της Αλεξάνδρας Χαΐνη
Συνήθως, στην αρχή κάθε χρονιάς, βάζω στόχους. Αριθμητικούς στόχους, εννοώ, κάτι σαν στοίχημα δηλαδή. Τις περισσότερες φορές τους πιάνω. Φέτος δεν είχα αρκετό κουράγιο. Είπα όπως πάει κι όπως έρθει. Είχα και κάποιες εκκρεμότητες από πέρσι, κυρίως ξένες εκδόσεις, αλλά και μερικά ελληνικά βιβλία και περίμενα να εμφανιστεί η νέα παραγωγή. Στη χωροθέτηση του γραφείου μου, τα καινούργια βιβλία τα τοποθετώ δεξιά. Είναι τα «επείγοντα», εκείνα που θα διαβαστούν πρώτα. Πρόκειται κυρίως για λογοτεχνία, πεζογραφία, ελληνική και ξένη. Αν έχω κέφια τα ταξινομώ και ανάλογα με το πότε σκοπεύω να τα διαβάσω. Ο καθένας με τις εμμονές του. Το μόνο σίγουρο.
Λοιπόν, εδώ γράφω για κάποια βιβλία που θα κυκλοφορήσουν στο επόμενο διάστημα, σύμφωνα με τον προγραμματισμό των εκδοτικών οίκων. Δεν είναι όλα, μόνο όσα αδημονώ να διαβάσω. Αναζητώντας πάντα εκείνο το αναπάντεχο, το απρόβλεπτο, το διαφορετικό, που θα με αφήσει ξάγρυπνη τις νύχτες.
Τα «δικά μας»…
Θα ξεκινήσω από τις Ελληνίδες συγγραφείς και μάλιστα με το καινούργιο βιβλίο της Μαρίας Κοπανίτσα, της οποίας τη γραφή βρίσκω εξαιρετική. Θα κυκλοφορήσει την άνοιξη από τον Ποταμό με τον ιντριγκαδόρικο τίτλο «Πάνε αυτά μαντάμ» και την εξίσου ιντριγκαδόρικη επεξήγηση: «Ένα ποτ πουρί από αγάπες, αναμνήσεις ψευδείς ή αληθεἰς (δεν μπορώ πλέον με την πάροδο του χρόνου να διακρίνω τη διαφορά). Αναρωτιέμαι μέσα στο βιβλίο αν έχω φυράνει. Το μόνο από όλα αυτά που έχω γράψει με το οποίο θα τολμήσω να διαφωνήσω είναι πως αδιαφορώ. Όχι, δεν είναι αλήθεια.».
Στο επόμενο διάστημα θα έρθει όμως και το νέο βιβλίο μιας ακόμη αγαπημένης, της Ιωάννας Μπουραζοπούλου. Μετά το πολυβραβευμένο «Η μνήμη του πάγου» (το τρίτο μέρος της τριλογίας του Δράκου της Πρέσπας) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, το «Φτερούγες κι οπλές στο αστικό δάσος», μια «σπονδυλωτή μυθογραφία» όπως περιγράφεται, ένα οδοιπορικό στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα «με τον αραμπά μιας αστροχελώνας, ένα πλανόδιο εργαστήρι μύθων, γρίφων και αντικατοπτρισμών.»
Η Έλενα Καρακούλη, επανέρχεται δυναμικά με μυθιστόρημα, μετά το πρώτο της βιβλίο, τη συλλογή διηγημάτων «Δέκα τρόποι να εκτεθείς»: Το «Υπουργείο Μοναξιάς» (εκδόσεις Καστανιώτη), περιγράφει μια δυστοπική κοινωνία όπου «η μοναξιά ροκανίζει αργά τις ζωές τους αλλά κυρίως τη θέλησή τους να παραμείνουν ζωντανοί.»
«Ο κήπος τον φυγάδων» είναι ο τίτλος της νέας πολυφωνικής νουβέλας της Έλενας Μαρούτσου που θα κυκλοφορήσει σύντομα από τον Ίκαρο. Γνωρίζοντας την ιδιαίτερη πένα της Μαρούτσου ανυπομονώ να διαβάσω για «έναν τόπο όπου οι άνθρωποι εξομολογούνται και τα αντικείμενα βγάζουν μιλιά για να αφηγηθούν την πτώση από έναν άλλο Κήπο της Εδέμ· τον Κήπο των Φυγάδων.»
Η Μανίνα Ζουμπουλάκη επιστρέφει με το «Πεθαίνω για σένα», ένα σύγχρονο μυθιστόρημα που αφηγείται μια ερωτική σχέση από τη στιγμή του απόλυτου φόβου, γυρίζοντας πίσω για να φωτίσει πώς αυτή η σχέση οδηγήθηκε εκεί. Από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.
Η Ματίνα Αποστόλου, γνωστή και από τον βιβλιοφιλικό λογαριασμό της στο Instagram, «Intellectual thighs», μετά το πρώτο της βιβλίο «Σωματίδια» (Ποταμός, 2023) βγάζει επίσης στις εκδόσεις Ίκαρος, το μυθιστόρημα «Ρίζες», στο οποίο διερευνά την έννοια της επιστροφής, τη δυσκολία του αποχαιρετισμού, το πένθος και τη συγχώρεση αλλά και τη στερεότητα της μνήμης ως δομικό υλικό της ζωής. Ένα ακόμη βιβλίο από τον Ίκαρο, το καινούργιο μυθιστόρημα της Ευτυχίας Γιαννάκη «Θάλασσα σώσε με», ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που όμως ξεπερνά τα όρια του είδους και λειτουργεί ως ένα σύγχρονο κοινωνικό ψυχογράφημα.
Περιμένω όμως και το νέο βιβλίο της ξεχωριστής Ρούλας Γεωργακοπούλου με τον ευφάνταστο τίτλο «Εντευκτήριο μελαγχολικών πιθήκων» το οποίο θα κυκλοφορήσει προσεχώς από τις εκδόσεις Εστία. «Μια ερωτική ιστορία με γορίλες και μία γυναίκα», όπως είχε πει η ίδια σε συνέντευξή της στην Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη (Athens Voice, 8/10/25).
Τέλος, ή μάλλον last but not least που λένε, έρχεται από τον Πατάκη και το νέο βιβλίο της αενάως «προτεινόμενης» για Νόμπελ Λογοτεχνίας Έρσης Σωτηροπούλου, «Σενιορίτα»: «Μια γυναίκα, μπλεγμένη τυχαία στην ατμόσφαιρα γιορτής στους δρόμους του Μεξικού, σκέφτεται την ταπείνωση του θανάτου, φυσάει το πένθος από τα πνευμόνια της όπως τον καπνό του τσιγάρου της και αγνοεί τις συστάσεις να μη βγαίνει μόνη της τη νύχτα – εξάλλου, τι πιο επικίνδυνο από τις εικόνες που ξεβράζει το μυαλό της;»
Στα υπόλοιπα, νομίζω ότι θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον το πρώτο βιβλίο του Βλάση Τσίρου «Αριστερά του Σηκουάνα» (Ποταμός), στο οποίο ο συγγραφέας – που, ειρήσθω εν παρόδω, είναι οικονομολόγος και ζει στην Αλεξανδρούπολη-, αφηγείται την ιστορία του διάσημου παριζιάνικου βιβλιοπωλείου Shakespeare and Company και κυρίως της δημιουργού του, της Αμερικανίδας Sylvia Beach.
Στην κατηγορία μαρτυρία/βιογραφία με ολίγη μυθοπλασία και το βιβλίο «Πατριδογνωσία» του δημοσιογράφου Τάσου Τέλλογλου. Θα κυκλοφορήσει τον Απρίλιο από το Μεταίχμιο.
Οι εκδόσεις ΤΟΠΟΣ, τιμώντας τα 50 χρόνια προσφοράς του Διονύση Χαριτόπουλου στην νεοελληνική γραμματεία, συγκέντρωσαν στο «50 χρόνια γραπτώς» ορισμένες από τις συνεντεύξεις του που δίνουν τη δυνατότητα σε αναγνώστες και σε αναγνώστριες να τον ανακαλύψουν ή να τον ξαναθυμηθούν μέσα από τα δικά του λόγια.
Ο πολυβραβευμένος Νίκος Α. Μάντης, επιστρέφει στο διήγημα μετά από 20 ολόκληρα χρόνια (και επτά μυθιστορήματα, βέβαια). Η συλλογή «Τοξική αρρενωπότητα» θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Άλλα στοιχεία δεν έχω, και …μαντικές ικανότητες δεν έχω, μόνο υποψίες, που πηγάζουν από τον τίτλο και από τη θεματολογία του συγγραφέα. Όσο για τα διηγήματα του Αχιλλέα ΙΙΙ που θα κυκλοφορήσουν από τον Ίκαρο με τον τίτλο «Απέξω», διαβάζω ότι αφορούν ανθρώπους «που ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας και, ανεξαρτήτως αν θέτουν εαυτόν σε κοινή θέα ή αν κρύβονται στις σκοτεινές πτυχές της πόλης, εκπέμπουν ο καθένας το δικό του μοναδικό μήνυμα σε μια συχνότητα που συνήθως δεν γίνεται αντιληπτή.» Είναι το τρίτο βιβλίο του Αχιλλέα ΙΙΙ, ο οποίος σημειώνεται ότι για το προηγούμενό του, το «Τέλος πάντων» έχει συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα για το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας 2025.
Τώρα, από τις επανεκδόσεις, θα μου άρεσε να ξαναδιαβάσω την «Καγκελόπορτα» του Αντρέα Φραγκιά που θα κυκλοφορήσει από τον Ποταμό.
…Και «τα ξένα»
Από τη μεταφρασμένη πεζογραφία δεν ξέρω τι να πρωτοδιαλέξω. Πολλοί και εκλεκτοί οι τίτλοι. Ξεκινάω με τα επετειακά των εκδόσεων Μεταίχμιο για τη συμπλήρωση των 150 χρόνων από τη γέννηση του Thomas Mann, κυρίως από τη σειρά Τα Μικρά: «Ο Μάριο και ο μάγος» και «Ο μικρός κύριος Φρίντεμαν».
Στα πιο «φρέσκα», προφανώς ξεχωρίζει το τελευταίο -κατά τον ίδιο- μυθιστόρημα του Julian Barnes «Αναχωρήσεις», το οποίο κυκλοφόρησε μόλις από το Μεταίχμιο. Ένα παιχνιδιάρικο όσο και βαθύ βιβλίο για τη μνήμη, τον έρωτα και το τέλος μιας συγγραφικής ζωής. Στο επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη και το νέο βιβλίο του συνομήλικού του Ian McEwan «Τι μπορούμε να γνωρίζουμε» σε μετάφραση Κατερίνας Σχινά. Πρόσφατα μάλιστα οι δυο Βρετανοί συγγραφείς βρέθηκαν μαζί σε μια συζήτηση για το βιβλίο του πρώτου στο Union Chapel στο Λονδίνο (βλ. Julian Barnes in conversation with Ian McEwan), όπου και υπέγραψαν ο ένας απέναντι στον άλλον τα βιβλία τους.
Ο Jonathan Coe, άλλος ένας αγαπημένος Βρετανός, δεν βγάζει μεν καινούργιο βιβλίο, αλλά οι εκδόσεις Πόλις μας δίνουν την ευκαιρία να διαβάσουμε το πρώτο του, το «Τυχαία γυναίκα», που κυκλοφόρησε το 1987, σε μετάφραση της Άλκηστης Τριμπέρη. Μας το είχε ανακοινώσει άλλωστε όταν είχε έρθει στο Μέγαρο Μουσικής για την παρουσίαση του τελευταίου του μυθιστορήματος «Η απόδειξη της αθωότητάς μου».
Από τους νεότερους συγγραφείς ξεχωρίζω το «Οντισιόν» της Katie Kitamura, Αμερικανίδας με Ιαπωνική καταγωγή, που θα κυκλοφορήσει από τη Διόπτρα σε μετάφραση Βάσιας Τζανακάρη. Δύο άνθρωποι συναντώνται για φαγητό σε ένα εστιατόριο του Μανχάταν. Εκείνη είναι καταξιωμένη ηθοποιός σε πρόβες για την επερχόμενη πρεμιέρα της. Εκείνος είναι γοητευτικός, προβληματισμένος και αρκετά νέος ώστε να είναι γιος της. Ποια είναι η πραγματική σχέση τους; Το βιβλίο είχε συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα του βραβείου Booker 2025.
Και βέβαια, το προτελευταίο (και τέταρτο κατά σειρά) βιβλίο του βραβευμένου με Booker το 2023, Ιρλανδού συγγραφέα Paul Lynch «Πιο πέρα από τη θάλασσα» (2019), το οποίο βασίζεται σε ένα πραγματικό γεγονός: την ιστορία δυο ναυαγών στον Ειρηνικό ωκεανό. Το μυθιστόρημα, που έχει συγκριθεί με έργα του Hemingway, του Beckett, του Melville, έχει τιμηθεί με το Γαλλικό Prix Gens de Mers το 2022. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg σε μετάφραση Άγγελου Αγγελίδη, Μαρίας Αγγελίδου. Από τις ίδιες εκδόσεις θα κυκλοφορήσει και άλλο ένα υποψήφιο για τα Booker του 2025, το μυθιστόρημα της Kiran Desai «Η μοναξιά της Σόνια και του Σάνι», σε μετάφραση Ρένας Χατχούτ. Αυτό δεν το είναι στα must ωστόσο, γιατί το έχω διαβάσει ήδη στα αγγλικά.
Το Μάρτιο θα κυκλοφορήσει από τον Ψυχογιό σε μετάφραση Βάσιας Τζανακάρη και η «Σάρκα» του David Szalay, που κέρδισε το Booker 2025 και για το οποίο έγραψα πριν λίγες ημέρες στον «Α». (Σαρξ εκ της σαρκός: Σκέψεις για το «Flesh» του David Szalay).
Παρότι έχω περισσότερη αδυναμία στο σύζυγό της παρά στην ίδια (στα κείμενά τους εννοώ), ομολογώ ότι περιμένω με περιέργεια το βιβλίο της Siri Hustvedt, «Ιστορίες φαντασμάτων», στο οποίο εξιστορεί την 40κονταετή και πλέον σχέση της με τον Paul Auster, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2024. Το βιβλίο, που η Hustvedt άρχισε να γράφει αμέσως μετά τον θάνατο του Auster, θα κυκλοφορήσει στις 5 Μαΐου 2026 στις ΗΠΑ και το καλοκαίρι από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ιωάννας Ηλιάδη.
Είναι πολλά ακόμη τα βιβλία που θα μπορούσα να προσθέσω, αλλά λέω να κλείσω εδώ αυτό το σημείωμα με το μυθιστόρημα «Η χερσόνησος των άδειων σπιτιών» του Ισπανού David Uclés, ο οποίος θεωρείται μια από τις πιο δυναμικές νέες φωνές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το βιβλίο εξερευνά τη συλλογική μνήμη του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου χρησιμοποιώντας μαγικό ρεαλισμό. Έχει τιμηθεί με σημαντικά λογοτεχνικά βραβεία και έχει πουλήσει περισσότερα από 100.000 αντίτυπα. Θα κυκλοφορήσει τον Απρίλιο από το Μεταίχμιο, σε μετάφραση Αγγελικής Βασιλάκου.
Καλές αναγνώσεις!
