της Όλγας Σελλά
Είναι πολλά όσα χρειάζονται να συμπλεύσουν αρμονικά για να γίνει μια επιτυχημένη παράσταση. Το αρχικό και το βασικό όμως είναι το κείμενο και το πώς αυτό θα γίνει σκηνική αφήγηση. Και δεν είναι είδηση ο μικρός αριθμός καλών σύγχρονων θεατρικών κειμένων τα τελευταία χρόνια στην ανθηρή ελληνική θεατρική πραγματικότητα.
Παρότι η προσφορά είναι αρκετά μεγάλη, δεν είναι πολλά τα σύγχρονα νεοελληνικά θεατρικά έργα που ξεχωρίζουν, που αποτυπώνουν με ενάργεια ψυχολογικές, κοινωνικές ή πολιτικές καταστάσεις και χαρακτήρες. Και είναι αρκετά εκείνα τα έργα που «γι’ αλλού ξεκίνησαν κι αλλού η γραφή τα πάει» και χάνονται μέσα σε ατυχείς συμβολισμούς, σε κατάθεση μανιφέστων, σε τηλεοπτικού επιπέδου διαλόγους έτσι που τελικά οι παραστάσεις είτε χάνουν εντελώς τον βηματισμό τους, είτε στραβοπατούν.
Σε δύο σύγχρονα νεοελληνικά κείμενα που άλλαξαν κατεύθυνση ή στραβοπάτησαν θα σταθούμε σήμερα. Υπογράφονται και τα δύο από έμπειρους δημιουργούς, που έχουν ήδη αφήσει το αποτύπωμά τους στο νεοελληνικό θέατρο, είτε ως σκηνοθέτες, είτε ως δραματουργοί, είτε ως ηθοποιοί, είτε ως συνδυασμός όλων αυτών των ιδιοτήτων.
Το ένα είναι το «Ομόνοια – Μια μυθοπλασία», σε κείμενο των Ανέστη Αζά, Μιχάλη Πητίδη και Πρόδρομου Τσινικόρη, σε σκηνοθεσία Ανέστη Αζά και Πρόδρομου Τσινικόρη. Το δεύτερο έχει τίτλο «Ενοικιάζεται», το έγραψε η Νεφέλη Μαϊστράλη και το σκηνοθετεί ο Θανάσης Ζερίτης.
«Ομόνοια – Μια μυθοπλασία»
Στην Κάτω Σκηνή του θεάτρου «Δίπυλον» έχουν στηθεί οι μακέτες διαφόρων κτιρίων που αρκετά είναι αναγνωρίσιμα. Μοιάζει μ’ ένα τεράστιο επιτραπέζιο παιχνίδι, που λόγω μεγέθους στήθηκε στο πάτωμα (της σκηνής). Στο κέντρο υπάρχει ένα μεγάλο σιντριβάνι. Είναι τα κτίρια και το σιντριβάνι της πλατείας Ομονοίας, μιας περιοχής που είναι (ήταν πάντα) ένα από τα δύο κέντρα της πόλης, και «από όλους τους περαστικούς, δικούς μας και ξένους, ελάχιστοι είναι που μπορούν να διακρίνουν κάτι από τη μόνιμη μυστική ζωή, με την οποία συχνά διαγκωνίζονται ή και εφάπτονται, ξέρουν όμως, οι δικοί μας κυρίως, να λένε κουβέντες προσβλητικές για τα πλάσματα αυτά που μονάζουν οριστικά ή πρόσκαιρα σ’ αυτόν τον ξενώνα» έγραφε ο Γιώργος Ιωάννου στο βιβλίο «Ομόνοια 1980» (εκδ. Κέδρος). Έχουν αλλάξει πολλά, βέβαια, από τη δεκαετία του ’80 και στην Ομόνοια και στη χώρα. Αλλά μερικά αποτυπώματα αυτής της ταυτότητας δεν έσβησαν ποτέ.
Την κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα της Ομόνοιας ξεκίνησαν να ερευνούν οι δημιουργοί αυτής της παράστασης. Το απόσταγμα της δουλειάς τους έδωσε, τελικά, ένα σουρεαλιστικό νουάρ, στο οποίο μπλέκονται ένας φόνος άγνωστου μετανάστη, η αδιαφορία των αρχών για την επίλυσή του, το μοναχικό νοιάξιμο ενός Άγνωστου Χ –έτσι υπογράφει στα social media- που έχει την ευθύνη λειτουργίας διαφόρων Airbnb της περιοχής, ο οποίος, στην αναζήτηση του δολοφόνου, αξιοποιεί την τεχνολογία, τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, τις σεξεργάτριες της περιοχής, κάποιους/ες influnser -γιατί «αν δεν το ποστάρεις είναι σα να μην έγινε ποτέ»- και τα περιστέρια της πλατείας. Όλα αυτά είναι παρόντα στο κείμενο και στην παράσταση. Η Ομόνοια, η κοινωνική και οικονομική της πραγματικότητα, είναι χαμένη και δυσδιάκριτη μέσα σ’ όλα αυτά και στις παρυφές της ιστορίας. Πολλά θέματα θίγονται στην ιστορία του έργου, άλλα επιφανειακά, άλλα στερεοτυπικά, άλλα σουρεαλιστικά. Και άλλα απουσιάζουν εντελώς. Η αλήθεια είναι ότι η παράσταση είχε αναγγελθεί με τελείως διαφορετικό πλαίσιο την περασμένη άνοιξη, πολύ κοντά στο είδος του θεάτρου που υπηρετούν με επιτυχία εδώ και χρόνια ο Ανέστης Αζάς και ο Πρόδρομος Τσινικόρης. Η αλλαγή πλαισίου ακύρωσε την αρχική κατεύθυνση και επηρέασε αρνητικά το τελικό αποτέλεσμα.
Τα πρόσωπα και οι χαρακτήρες, πλην του Άγνωστου Χ (Μιχάλης Πητίδης) έχουν την ανωνυμία του πλήθους και το ρυθμό των περαστικών. Άλλωστε η Ομόνοια είναι «το βασίλειο της ανωνυμίας». Την αμηχανία του κειμένου, διαδέχθηκε η αμηχανία της παράστασης, στην οποία μπορούσε να διακρίνει κανείς διαφορετικές θεατρικές γλώσσες και λύσεις, κάποιες από τις οποίες ήταν ευφυείς (όπως η ατμόσφαιρα κόμικ που είχαν κάποιες σκηνές). Σ’ αυτό το σκηνικό περιβάλλον οι ηθοποιοί έκαναν ό,τι καλύτερο μπορούσαν με καλύτερες τις γυναικείες ερμηνείες (Στέλλα Βογιατζάκη, Κατερίνα Κρίστο, Παναγιώτα Παπακυριακού) και εκείνην του Μιχάλη Πητίδη. Στα θετικά της παράστασης, το σκηνικό της Ελένης Στρούλια, που υπηρέτησε πολύ εύστοχα το κείμενο.
Η ταυτότητα της παράστασης
Κείμενο: Ανέστης Αζάς, Μιχάλης Πητίδης, Πρόδρομος Τσινικόρης, Σύλληψη — Σκηνοθεσία: Ανέστης Αζάς, Πρόδρομος Τσινικόρης, Σκηνικά — Κοστούμια: Ελένη Στρούλια, Μουσική: Panú (Παναγιώτης Μανουηλίδης), Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου, Συνεργάτιδα Σκηνογράφου — Ενδυματολόγου: Ζαΐρα Φαληρέα, Δραματολόγος παράστασης: Βιβή Σπαθούλα, Βοηθός σκηνοθετών: Ερμιόνη Γκαρραμόνε, Βοηθός φωτίστριας: Παυλίνα Παπαδάκη, Φωτογραφίες: Karol Jarek, Τρέιλερ: Χρήστος Συμεωνίδης
Παίζουν (αλφαβητικά): Πάρης Αλεξανδρόπουλος, Στέλλα Βογιατζάκη, Τίτος Γρηγορόπουλος, Κατερίνα Κρίστο, Panú (Παναγιώτης Μανουηλίδης), Παναγιώτα Παπακυριακού, Μιχάλης Πητίδης.
Θέατρο «Δίπυλον» (Καλογήρου Σαμουήλ 2 και Διπύλου, Ψυρρή), από Τετάρτη και Κυριακή στις 7μ.μ., Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 8.30μ.μ.
«Ενοικιάζεται»
Στη Νεφέλη Μαϊστράλη αρέσουν τα θέματα που έχουν επηρεάσει τις κοινωνίες τα προηγούμενα χρόνια. Και γίνονται αυτά η αφορμή να θίξει σύγχρονα θέματα μέσα από τα θεατρικά της κείμενα. Αυτή τη φορά, στο «Ενοικιάζεται», όλα είναι σε παρόντα χρόνο. Το ερωτευμένο νεαρό ζευγάρι (Παναγιώτης Εξαρχέας, Μαρία Χάνου) ζει την περίοδο του μεγάλου έρωτα, συγκατοικεί, μέχρι που αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα σύννεφα. Οι παιδαριώδεις αφορμές για τσακωμούς, η δυσανεξία του ενός για τον άλλον, οι προσπάθειες επαναπροσέγγισης, οι εγωισμοί και μια βαλίτσα που έχει ήδη γεμίσει και κάποιος θέλει να φύγει από την κοινή στέγη. Οι διάλογοι είναι εύστοχοι, σημερινοί, αναγνωρίσιμοι, μπορεί να τους έχουμε ακούσει ή να τους έχουμε πει σε ανάλογες συνθήκες και οι δύο ηθοποιοί, με εξαιρετική χημεία, δημιουργούν μια χαριτωμένη, ανάλαφρη και έξυπνη ατμόσφαιρα.
Η παράσταση ξεκινάει από το διάδρομο του «Μικρού Χορν», αφού το ζευγάρι μας γνωρίστηκε σε μια παράσταση. Μετά τους συναντάμε στο διαμέρισμα όπου συγκατοικούν, ένα αδιάφορο διαμέρισμα της εποχής κάπου στην Κυψέλη, με τις γιψοσανίδες της ανακαίνισης και τα pret a porte έπιπλα της διεθνούς αλυσίδας επίπλων, που συναντάμε σε όλα τα σπίτια. Ακριβώς δίπλα, έξω από το σπίτι, υπάρχει μια τζαμαρία που καλύπτεται από πάνω μέχρι κάτω με ενοικιαστήρια. Τους διαλόγους του ζευγαριού διακόπτει κάθε τόσο η μικροφωνική εγκατάσταση ενός παλιατζή (Θανάσης Ζερίτης, που υπογράφει και τη σκηνοθεσία της παράστασης). Ένα ωραίο εύρημα, που όμως επαναλήφθηκε πολλές φορές, στοχεύοντας το εύκολο γέλιο.
Η παράσταση εξελίσσεται στο ίδιο πλαίσιο, με έμφαση τη σχέση των δύο νέων. Αναρωτιέσαι όμως πού ακριβώς μπαίνει η διαδικασία του «Ενοικιάζεται». Και κάποια στιγμή, η Μαρία (Χάνου) παίρνει την απόφαση να φύγει –από το σπίτι κι από τη σχέση. Κι αμέσως μετά οι δύο ηθοποιοί στέκονται μπροστά στη τζαμαρία με τα ενοικιαστήρια και αρχίζουν να λένε αγγελίες με τις εξωφρενικές τιμές που συναντά κανείς. Μια σκηνή που είχε και αλήθεια και υπερβολή και που λειτούργησε εντελώς ασύνδετα, σαν καταγγελτική παρλάτα, στο πλαίσιο της παράστασης. Αμήχανη σκηνή και κειμενικά και σκηνοθετικά.
Κι ήταν αυτό το σημείο το –όχι αμελητέο- τρωτό της παράστασης, που κατά τα λοιπά είχε ρυθμό, είχε δύο φρέσκιες ερμηνείες και έφτιαξε δύο πολύ ευανάγνωστους χαρακτήρες, με τους οποίους μπορεί να ταυτιστεί μεγάλη μερίδα του κοινού. Γιατί όμως πρέπει να επιλέγουμε το δρόμο της καταγγελίας κι όχι της αφήγησης μιας ιστορίας για να θίξουμε σοβαρά θέματα;
Η ταυτότητα της παράστασης
Συγγραφέας: Νεφέλη Μαϊστράλη, Σκηνοθεσία: Θανάσης Ζερίτης, Σκηνικά/Κοστούμια: Γεωργία Μπούρδα, Κίνηση: Σεσίλ Μικρούτσικου, Μουσική επιμέλεια/Σύνθεση: Μίλτος Κεχαγιάς, Σχεδιασμός Φωτισμών: Σάκης Μπιρμπίλης, Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Τσιμπρικίδου, Φωτογραφίες & Trailer παράστασης: Έφη Καρανικόλα
Παίζουν: Παναγιώτης Εξαρχέας, Μαρία Χάνου
Θέατρο «Μικρό Χορν» (Αμερικής 10), κάθε Σάββατο 6μ.μ., Κυριακή, Δευτέρα και Τρίτη στις 8μ.μ.
