της Ιωάννας Καραμαλή
Το Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα δεν είναι μόνο ένα βιβλίο, αλλά δεν είναι και μόνο ένας δίσκος. Πρόκειται για ένα κομμάτι σύμπαν από την καρδιά του Πάρι Παρασχόπουλου, που τιθασεύει νότες να χρωματίσουν τα κρίνα και τις ανεμώνες, ν’ αποκοιμηθούν στη δωδέκατη λύπη και να δουν τις πέτρες σύννεφα τρεμάμενα στου άστυ το γαλάζιο.
Ο συνθέτης-γητευτής επιλέγει δεκαπέντε στιγμές μιας ανθρώπινης ιστορίας και μας φωτίζει, στα κενά του χρόνου, το μυσταγωγικό μονοπάτι της ανθρώπινης ύπαρξης. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Πάρις μελοποίησε ποιήματα σε ελεύθερο στίχο, κι ακριβώς εδώ έγκειται η ευρύτητα του ταλέντου του, αλλά και του πείσματός του, με την έννοια ότι επιμένει πάντα για το ακατόρθωτο, ώσπου το κατορθώνει. Ποιήματα σε ελεύθερο στίχο, λοιπόν, από ποιητές διαφορετικών γενεών και χρονολογιών, μα και διαφορετικής θεματολογίας.
Κι εκεί ο αναγνώστης, αρχικά, του βιβλίου που συνοδεύει το έργο θα απορήσει πώς έγινε η επιλογή των ποιημάτων και των ποιητών. Θα αρχίσει να αναρωτιέται ποια είναι τα αόρατα νήματα που συνδέουν αυτές τις λέξεις μεταξύ τους και, σαν να μη φτάνει αυτό, οι πληγές στον καμβά του Κληρονόμου που συνοδεύουν τα ποιήματα δημιουργούν μη εύκολες απαντήσεις. Και ακριβώς γι’ αυτό αποφασίζει να ακούσει τα τραγούδια που συνοδεύουν το έργο, ώστε να λύσει τον λαβύρινθο που τον περικύκλωσε.
Εκεί ο Παρασχόπουλος τιθασεύει το πεντάγραμμο και μίτο το ξεπλέκει, πλήκτρο-πλήκτρο, στα βήματα του συνοδοιπόρου, γιατί όποιος κοινωνεί τις συνθέσεις του Παρασχόπουλου ταξιδεύει σε ιστορίες έρωτα και πόνου, σε επαναστάσεις που θάφτηκαν σε μάρμαρα, μα κι ανθρώπους που ντύθηκαν σε πέτρες.
Το Τραγούδι του ύπνου κλώθει εκείνα τα πρώτα αέρινα χρόνια, που η μάνα τραγουδά ανάσες στο μωρό που θα οδηγήσει στον κόσμο, και τότε θυμάσαι το τραγούδι-Σύστημα, τις νουθεσίες της επιβίωσης που ψιθύρισε ο πατέρας στην ποίηση του Κουτσούκου. «Απόψε θα σε μεγαλώσω»: το κελάηδημα της Άννης σε καθησυχάζει και σε προϊδεάζει για τους ύμνους της ανθρώπινης εμπειρίας που θα ακολουθήσουν.
Μια πολυφωνική αφήγηση φωτός και σκοταδιού, ο τόπος συνάντησης της Άννης και του Πάρι με την ποίηση και τη ζωγραφική, μια συναισθησία παραδοχής και σεβασμού κάθε τραύματος. «Εγώ που φώτιζα το σκοτεινό της κεφάλι» — και δεν αναφέρομαι σε κάτι άλλο παρά στο ποίημα του Κακουλίδη (άτιτλο), που υφαίνει τον πόνο του παιδιού που παλεύει να σώσει τον γονιό.
Ήδη στο μονοπάτι, μέχρι αυτό το σημείο, συναντάς την αναστροφή των ρόλων, τον πόνο και την αγωνία του δίπολου γονέα-παιδιού, κι έτσι, ήδη χωρίς να το αντιληφθείς, βιώνεις την απολυτότητα του συνθέτη. «Σε αυτό εδώ το έργο όλα πρέπει να λεχθούν» — γεγονός που δεν θα έπρεπε να δημιουργεί διόλου έκπληξη για έναν καλλιτέχνη σαν τον Πάρη Παρασχόπουλο, ο οποίος ήδη από τις προηγούμενες δισκογραφικές του δουλειές επιμένει να δηλώνει πως όλα πρέπει να λεχθούν, κι όχι μόνο με λόγια.
Για τον Πάρη τολμώ να πω πως η μόνη αίσθηση είναι η συναισθησία, κι ακριβώς γι’ αυτό σε κάθε του δημιουργία νιώθεις πως ανοίγουν οι κουίντες και εικόνες ξεπροβάλλουν απ’ τις νότες. Κανένα έργο του Πάρι δεν στέκεται στα στενά όρια του δημιουργού. Για τον Πάρη η τέχνη βρίσκεται στο «συν»: στη συνδημιουργία, τη συμπόνια και τη συνύπαρξη — γεγονός που εξηγεί πλήρως την πολυδιάστατη συνύπαρξή του με την Άννη Ονουφρίου, τον Κληρονόμο και τους ποιητές.
Η ανεμώνη κι ο κρίνος που κατοικεί η Άννη Ονουφρίου στην ποίηση του Ξεξάκη σχεδιάζουν το τοπίο της δωδέκατης λύπης, και ο Παρασχόπουλος χρωματίζει το υπερρεαλιστικό ταξίδι στις ημέρες που ντύνουν οι ποιητές, στην ποίηση που ενέπνευσε τον συνθέτη, και η Ευθυμιάδου χαρτογραφεί ως «ρωγμές, ραγίσματα, ριπή προς εραστών γαλάζιο».
Το μάτι του νεκρού, από το τραγούδι «Νανούρισμα», η αντίρροπη όψη του τραγουδιού του ύπνου, και η Άννη Ονοφρίου φωτίζει κι αυτό το δίπολο που της υπαγορεύει ο συνθέτης, στροβιλιζόμενη μελαγχολικά στ’ ανθρώπινων ψυχών τα παράθυρα.
«Η μέρα πουλήθηκε και τα αστέρια σκουριάσαν», τραγουδά η Άννη στο Η μέρα πουλήθηκε του Κλείτου Κύρου, όπου τα λουλούδια των αλλοτινών τραγουδιών πλέον είναι κάκτοι. Και σε αυτό το σημείο θέλω να διορθώσω το ρήμα που χρησιμοποιώ χάριν της ανάλυσης: η Άννη Ονουφρίου δεν τραγουδά — ερμηνεύει. Ντύνεται το συναίσθημα και σκεπάζεται με τις νότες του Παρασχόπουλου, γινόμενη η ίδια μουσικό όργανο στα χέρια του, ανασαίνοντας τα θαύματα που μας χαρίζει σε αυτό το έργο. Με σεβασμό ερμηνεύει αντίρροπους πόνους, αντίρροπες ζωές, γκρεμούς, φόβους και όνειρα, αντίλαλους ιδεών και ζωών που πέρασαν χωρίς ποτέ να φύγουν.
Η ενέδρα στο ποίημα «Κυδωνίτσα» και η απελπισμένη γοργόνα και το τραγούδι για το ίδιο το τραγούδι στη «Γοργόνα» του Καρατζά γίνονται οι σύμμαχοι του συνθέτη, να θυμίσει στον ακροατή πως η ανθρώπινη εμπειρία τα περιέχει πάντα όλα και να υπογραμμίσει εκ νέου την ολότητα της νέας δουλειάς που μας συστήνουν ο Πάρις Παρασχόπουλος, η Άννη Ονουφρίου και ο Νικόλας Κληρονόμος στο Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα.
Κι αν ο Πάρις Παρασχόπουλος σημειώνει στην έκδοση:
«Άγνωστα όνειρα» είναι τα ποιήματα. Και να, ένας νέος τρόπος για να ξαναδιαβάσει κανείς τα ποιήματα και να τα νιώσει. Οι λέξεις, φορτισμένες με τη μαγεία της μελωδίας, να γίνουν βάλσαμο στα πάθη των ανθρώπων.”
Εγώ θα πω πως η ευχή του έχει ήδη πραγματοποιηθεί και το Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα αποτελεί βάλσαμο για την ψυχή.
____________________________
Το έργο «Ασκήσεις σε άγνωστα όνειρα» είναι μια σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία που συνδυάζει ποίηση, μουσική και εικαστικές τέχνες. Πρόκειται για μια έκδοση με CD από τις Εκδόσεις Μετρονόμος στην οποία ο συνθέτης και κιθαρίστας Πάρις Παρασχόπουλος έχει μελοποιήσει ποιήματα 15 σύγχρονων Ελλήνων δημιουργών. Τους στίχους ερμηνεύει η Άννη Ονουφρίου, ενώ την εικαστική επιμέλεια και τα σχέδια ανέλαβε ο Νικόλας Κληρονόμος.
