Σκέψεις και προτάσεις για τα Βραβεία Κόμικς στην Ελλάδα (γράφει ο Νικολόπουλος Αντώνης – Soloύp)

 

γράφει ο Νικολόπουλος Αντώνης (Soloύp) [*]

Τέλη της άνοιξης και αρχές καλοκαιριού, είναι εκτός των άλλων και η εποχή των βραβείων. Σε κάθε μορφή έντεχνης επικοινωνίας- λογοτεχνία, κινηματογράφο, γραφιστική, μετάφραση, κόμικς και όχι μόνο-, διοργανώνονται εκδηλώσεις και βραδιές απονομής, επικοινωνούνται τα αποτελέσματα. Όλοι οι διαγωνισμοί επικεντρώνονται κατά κανόνα στα χαρακτηριστικά και τις κατηγορίες του κάθε Μέσου, προσπαθώντας να διαμορφώσουν ένα σταθερό πλαίσιο εγκυρότητας, όσο αυτό φυσικά είναι εφικτό για τέχνες με μη ποσοτικά και απόλυτα μετρήσιμα χαρακτηριστικά. Θέτουν έτσι τους όρους διεξαγωγής, συνήθως με τη δημοσιοποίηση ενός καταστατικού ή αναλυτικού περιγραφικού κειμένου, ορίζουν επιτροπές, προσπαθούν να διασφαλίσουν αμεροληψία για τους κριτές η οποία βασίζεται στη γνώση του αντικειμένου αλλά και τη σχετική αποστασιοποίησή τους από τους διαγωνιζόμενους. Τέλος, ανακοινώνουν τα βραβεία, συχνά με τη συνοδεία του σκεπτικού των επιλογών της επιτροπής.

Είναι λοιπόν λυπηρό να παρακολουθείς τα τελευταία 20 χρόνια τα βραβεία για τα κόμικς στην Ελλάδα και να μην ισχύει σχεδόν τίποτα από τα παραπάνω. Κάποιες βασικές- και θα συμπλήρωνα αυτονόητες- προϋποθέσεις που θα τους διασφάλιζαν, αντίστοιχα με άλλους διαγωνισμούς, το αναμενόμενο κύρος και την απαιτούμενη εγκυρότητα. Και όχι μόνο αυτό αλλά, όταν στις υπόλοιπες τέχνες υπάρχει διαρκής δημόσιος διάλογος για όλα εκείνα που εκ των πραγμάτων σχετικοποιούν οποιοδήποτε προσπάθεια αξιοκρατικής διάκρισης σε ένα έντεχνο Μέσο, στον χώρο των κόμικς θεωρείται αιρετικός όποιος τολμήσει να εκφράσει οποιαδήποτε αμφισβήτηση για τα σημερινά βραβεία.

Είναι ιδιαίτερα δύσκολη η θέση μου γράφοντας αυτό το άρθρο γιατί φαινομενικά και παρά τις προθέσεις μου, βρίσκομαι «απέναντι» στην πλειοψηφία των συναδέλφων που συμμετέχουν στην «ακαδημία κόμικς» και τα «Ελληνικά Βραβεία Κόμικς» (ΕΛΒΡΑΚΟ).

Το παρόν κείμενο δεν στρέφεται ενάντια σε καμίαν και κανέναν προσωπικά, ούτε αποτελεί ένσταση για τους φετινούς νικητές ή των προηγούμενων ετών. (Πολλά από τα βραβευθέντα έργα ήταν πράγματι άξια, ανάμεσα όμως σε άλλα εξίσου άξια κόμικς καθώς το επίπεδο ανεβαίνει κάθε χρόνο εντυπωσιακά). Άλλωστε οι σκέψεις που διατυπώνονται εδώ έχουν αρχίσει να γράφονται πολύ πριν ανακοινωθούν τα φετινά βραβεία. Ακόμα να σημειώσω πως διαχωρίζω τη διαχρονική λειτουργία του διαγωνισμού και των ΕΛΒΡΑΚΟ (που είναι το αντικείμενο σχολιασμού) από τα μέλη του ΔΣ και τα απλά μέλη της «ακαδημίας κόμικς» με αρκετούς εκ των οποίων με συνδέει μακρόχρονη φιλία και αλληλοεκτίμηση. Διαχωρίζω επίσης την ίδια την λειτουργία της «ακαδημίας κόμικς» που θεωρώ πως μπορεί να αποκτήσει στο μέλλον έναν ευρύτερο, δημιουργικό ρόλο, ανεξάρτητο όμως από τα βραβεία, αλλά και το Comicdom Con που είναι ο φορέας που τα φιλοξενεί.

Παρατηρώντας όμως τα προβλήματα αξιοπιστίας των ΕΛΒΡΑΚΟ που διαιωνίζονται και δυστυχώς γιγαντώνονται με την πάροδο των χρόνων καθώς προσπαθούν να έχουν μια πιο θεσμική παρουσία, θεωρώ πως είναι η ώρα, παρά το προσωπικό ρίσκο για την αναμενόμενη δυσφορία πολλών από τον χώρο των κόμικς- καταλαβαίνω την αμηχανία, την απροθυμία, την απογοήτευση, τον θυμό, την οργή, τα σχόλια, τις επιθέσεις και επί του προσωπικού που μπορεί να προκαλέσει μια τέτοια τοποθέτηση- να ανοίξω την δημόσια συζήτηση για τα βραβεία. Μια κουβέντα που πρέπει να γίνει ευρύτερα, δηλαδή και εκτός των μελών της «ακαδημίας», αν θέλουμε να μιλάμε για βραβεία των «Ελληνικών» κόμικς που εκ των πραγμάτων είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από τις τάσεις, συμπάθειες και κρίσεις εντός του συγκεκριμένου σωματείου. Είναι ο μοναδικός τρόπος για να ξεφύγουμε από τον σημερινό αυτοαναφορικό φαύλο κύκλο των ΕΛΒΡΑΚΟ και να προχωρήσουμε σε πιο υγιείς και αντικειμενικές δομές, αξιόπιστες και για μελλοντικές συνεργασίες με το εξωτερικό, αλλά και απέναντι σε θεσμούς, ιδρύματα και κρατικούς φορείς στους οποίους πιθανόν αναζητηθούν συνεργασίες και υποστήριξη.

Γιατί τώρα;

Τα όσα σημειώνονται εδώ δεν αποτελούν κάτι καινούργιο. Από το 2011 στην διδακτορική μου διατριβή για τα Ελληνικά κόμικς έχω καταθέσει φόβους και επιφυλάξεις για τη δομή και την αξιοπιστία των Ελληνικών βραβείων κόμικς (τότε «comicdom awards» και στη συνέχεια «ΕΒΚ»). Είναι ακόμα διατυπωμένοι στην μελέτη «Τα Ελληνικά Comics» (εκδόσεις Τόπος, 2012, σελ. 312, 315). Αυτός είναι και ο λόγος που δεν υπήρξα ποτέ «ακαδημαϊκός» της «ακαδημίας κόμικς». Την οπτική μου επανέλαβα δημόσια και το 2015, ακόμα όταν βραβεύτηκα (ερήμην μου) για το graphic novel «Αϊβαλί» με τα βραβεία για το «καλύτερο κόμικς» και «καλύτερου σεναρίου», με άρθρο μου στο περιοδικό «Μετρό». Επίσης το 2016 όταν παρέδιδα το κεντρικό βραβείο της επόμενης χρονιάς ενώπιον του ακροατηρίου της επίσημης τελετής. Τα χρόνια που ακολούθησαν τα βραβεία ΕΛΒΡΑΚΟ μετατράπηκαν σχεδόν σε αυτοσκοπό της «ακαδημίας κόμικς» μεταμορφώνοντας μια κατά τα άλλα πολύ δυναμική και χρήσιμη συλλογικότητα για την Ελληνική σκηνή των κόμικς, σε έναν εσωστρεφή, αυτοαναφορικό και αυτοεκπληρούμενο θεσμό, που παράγει αμφιλεγόμενα και εν τέλει αναξιόπιστα και άκυρα –από κάθε αξιοκρατική άποψη- βραβεία.

Φέτος, βλέποντας πως η «ακαδημία» παρά τις δηλώσεις εξωστρέφειας προς το ευρύ κοινό και τον Τύπο συνεχίζει να αυτοαναιρείται στην πράξη από ερασιτεχνισμούς (απουσία επίσημου καταστατικού, αμφίβολες διαδικασίες εγκυρότητας και αξιοπιστίας των βραβείων, διαρκείς αλλαγές όρων του διαγωνισμού γνωστές μόνο στα μέλη της, αλλά και νέες αυθαίρετες κατηγοριοποιήσεις των βραβείων όπως εκείνη της… «μεγάλης φόρμας άνω των 24 σελίδων»), αποφάσισα να μην θέσω σε υποψηφιότητα το graphic novel BABEL.

Μια απλή ανάρτηση στο Facebook που ενημέρωνε για την απόφασή μου, οδήγησε σε διάφορες αντιδράσεις που προστέθηκαν στην γενικότερη δυσφορία ανθρώπων της κοινότητας των Ελληνικών κόμικς γι’ αυτήν τη δηλωμένη από χρόνια ένσταση στα ΕΛΒΡΑΚΟ. Σε κείμενο στο Smassing Culture (29/4/26) που αφορούσε τα φετινά βραβεία, ο συντάκτης του Μάνου Βασιλείου- Αρώνης, περιέγραψε (προς τιμή του) με νηφαλιότητα την απόφαση της μη κατάθεσης του graphic novel και προέτρεπε σε «γέφυρες συνεννόησης» προς το καλό του θεσμού και εν τέλει της σκηνής των κόμικς ευρύτερα. Μια οπτική που φυσικά συμφωνεί απόλυτα και με τις δικές μου προθέσεις. Σε προσβλητικά και εν τέλει τυφλά σχόλια που ακολούθησαν την ανάρτηση του άρθρου στο Facebook, δεσμεύτηκα σε μια συνολική απάντηση- και ανεξάρτητα από τις φετινές βραβεύσεις όποιες κι αν ήταν- για όσα αφορούν τους φόβους και τους προβληματισμούς μου όλα αυτά τα χρόνια. Με συγκεκριμένες θέσεις αλλά και κυρίως με προτάσεις ώστε τα βραβεία και η «ακαδημία κόμικς» να λάβουν, μέσω μιας ριζικής ανανέωσης και επανεκκίνησης, τη θέση και την αξιοπιστία που τους αξίζουν.

 

Α) ΤΑ ΕΛΒΡΑΚΟ

Στη συνέχεια λοιπόν – και πριν την κατάθεση συγκεκριμένων προτάσεων – εστιάζω σε κάποια, προβληματικά κατά την άποψή μου, σημεία των ΕΛΒΡΑΚΟ.  Ας μου συγχωρεθεί το μακροσκελές κείμενο που ακολουθεί αλλά είναι πολλά εκείνα που πρέπει να καταγραφούν ώστε να μην δημιουργηθούν παρερμηνείες και παρεξηγήσεις, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα.

Σύντομο ιστορικό

Τα βραβεία ξεκίνησαν μέσα από το Comicdom con το 2005 ως Comicdom Awards. Το σχήμα αυτό παρέμεινε μέχρι και το 2014, διατηρώντας έναν μάλλον ερασιτεχνικό χαρακτήρα σε έναν όχι ιδιαίτερα μεγάλο κύκλο ανθρώπων. Με την εξέλιξη και ανάπτυξη της σκηνής των κόμικς, έγινε ορατή η ανάγκη για μια πιο οργανωμένη μορφή των βραβείων. Το 2015 (κατά σύμπτωση με την ψήφιση του «Αϊβαλί» ως καλύτερου κόμικς και καλύτερου σεναρίου) ξεκινά και μια νέα περίοδος για τα βραβεία, υπό τον τίτλο πλέον ΕΒΚ (Ελληνικά Βραβεία κόμικς) που μετεξελίχθηκαν πιο πρόσφατα στα ΕΛΒΡΑΚΟ. Όλη αυτά τα χρόνια γίνονται φιλότιμες προσπάθειες για την βελτίωσή τους, ειδικά μετά την οργάνωσή τους σε σωματείο το 2022. Όμως, καθώς οι βελτιώσεις περιορίζονται σε μικροδιορθώσεις και μερεμετίσματα χωρίς να τολμούν να αγγίξουν τον πυρήνα των παθογενειών, συνεχίζουν να κουβαλούν τα χαρακτηριστικά της δημιουργίας τους: την πλημμελή ψηφοφορία των μελών, την απουσία ξεκάθαρων κανόνων και την απουσία αντικειμενικότητας- λόγω προσωπικής συνάφειας μελών της «ακαδημίας» και των υποψηφίων. Μια όσο το δυνατόν ανεξάρτητη κρίση, απαιτεί ξεκάθαρους κανόνες, βαθύτερη γνώση του αντικειμένου από την πλευρά των κριτών και αποστασιοποίηση. Νομίζω πως στους ετήσιους διαγωνισμούς των ΕΛΒΡΑΚΟ, τίποτα από τα τρία δεν ισχύει. Ας τα δούμε όμως όλα αυτά αναλυτικότερα.

 «Αδιάβαστοι» κριτές

Μπορεί ένας διαγωνισμός να θεωρείται έγκυρος όταν όλοι οι «κριτές» δεν έχουν διαβάσει όλα τα διαγωνιζόμενα έργα για τα οποία καλούνται να ψηφίσουν; Να κριθεί δηλαδή πως κάποιο έργο αξίζει τη διάκριση ανάμεσα σε άλλα, όταν οι κριτές δεν έχουν επαρκή γνώση για αυτά; Και μόνο το συγκεκριμένο στοιχείο νομίζω πως αρκεί ώστε να θεωρηθεί οποιονδήποτε διαγωνισμός, αναξιόπιστος και άκυρος. Δυστυχώς όμως, αυτό είναι κάτι που ισχύει κατά κανόνα στα «Ελληνικά Βραβεία Κόμικς» σε όλους τους ετήσιους διαγωνισμούς από το ξεκίνημά τους εδώ και 20 χρόνια. Είναι κοινό μυστικό ή και ανέκδοτο στον ελληνικό χώρο των κόμικς σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις το ότι κανείς από τα μέλη της «ακαδημίας» δεν διαβάζει τα πάντα, όπως θα όφειλε ως κριτής, αλλά μόνο εκείνα που ο καθένας θεωρεί ως πιο ενδιαφέροντα ή έστω «φαβορί». Ως αναγνώστες, είναι απόλυτα φυσιολογικό να επιλέγουμε συγκεκριμένα βιβλία για να διαβάσουμε. Όταν όμως κάποιος αναλαμβάνει τον ρόλο κριτή, υπάρχουν άλλες προτεραιότητες, δεσμεύσεις και ευθύνη.

Αυτό αποτελεί μια βασική παθογένεια των βραβείων που όλοι ανεξαιρέτως γνωρίζουν αλλά κανείς δεν παραδέχεται δημόσια, ειδικά όταν γίνονται οι επίσημες ανακοινώσεις προς το ευρύτερο κοινό, τον τύπο ή τους θεσμούς, προβάλλοντας την λαμπερή εικόνα των Ελληνικών βραβείων για τα κόμικς ως μια αξιόπιστη συνθήκη. Προσωπικά γνωρίζω μόλις ένα μέλος της «ακαδημίας κόμικς» που προσπαθεί, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες, να έχει κάθε χρόνο μια εικόνα για όλα ανεξαιρέτως τα διαγωνιζόμενα έργα. Να υποθέσω πως υπάρχουν και άλλοι πέντε ή δέκα; Δεκαπέντε; Όμως κάπου εκεί σταματά και ο οφειλόμενος σεβασμός προς όλους τους διαγωνιζόμενους αλλά και η ευθύνη του κριτή, η οποία εξαντλείται στην καλή προσωπική διάθεση του καθενός.

Άλλωστε το να διαβάσει η πολυμελής κριτική επιτροπή όλα τα έργα δεν αποτελεί αυστηρή, καταστατική προϋπόθεση του διαγωνισμού και της συμμετοχής των κριτών στην ψηφοφορία αλλά απλή προτροπή. (Αλήθεια, υπάρχει καταστατικό με αναλυτικούς όρους ψηφοφορίας του διαγωνισμού; Και αν ναι, τι γράφεται εκεί σχετικά με αυτό, γιατί δεν υπάρχει πουθενά επίσημα αναρτημένο όλα αυτά τα χρόνια, όπως συμβαίνει σε άλλους αντίστοιχους διαγωνισμούς.) Το ίδιο το Διοικητικό Συμβούλιο της «ακαδημίας» δεν φαίνεται να θεωρεί δεδομένη ή επιβεβλημένη τη ανάγνωση όλων των έργων από την πλευρά των κριτών, και σε email του απλώς απευθύνει προς τα μέλη της μια… «θερμή παράκληση να διαβάζονται όλα τα κόμικς της κατηγορίας που επιλέγετε να ψηφίσετε». Είναι δυνατόν μια ανεπίσημη «θερμή παράκληση», πουθενά καταγεγραμμένη ως επίσημη δέσμευση, να εξασφαλίζει συνέπεια, εγκυρότητα και αξιοπιστία σε έναν διαγωνισμό;

Η δυναμική των κόμικς

Δυστυχώς όμως η μη γνώση και ανάγνωση όλων των υποψήφιων έργων από την πλευρά των κριτών (και η πιθανή ηλεκτρονική αποστολή pdf τα τελευταία χρόνια δεν διασφαλίζει απαραίτητα κάτι τέτοιο) δεν είναι το μόνο αμφιλεγόμενο στοιχείο του διαγωνισμού. Υπάρχουν πολλά ακόμα δομικά χαρακτηριστικά που φέρουν τα ερασιτεχνικά και παρεΐστικα σημάδια, του… «μεταξύ μας χαβαλέ» τη στιγμή της δημιουργίας τους πριν 20 χρόνια -τότε όλοι νεότεροι, οι περισσότεροι στη δεκαετία των είκοσι και των τριάντα-, όταν τα ίδια τα κόμικς δεν είχαν τίποτα που να θυμίζει τη σημερινή παραγωγή και ωριμότητα.

Το «παρεΐστικο» στοιχείο που αναφέρω δεν είναι μομφή. Το αντίθετο, πιθανότατα να είναι και ζητούμενο. Η Ελληνική δημιουργική κοινότητα των κόμικς διαθέτει σήμερα αξιοζήλευτη ζωντάνια και αμεσότητα που πρέπει να διατηρηθεί στην «ακαδημία». Είναι πράγματι συγκινητικοί οι δεσμοί που έχουν σχηματιστεί ανάμεσα σε δημιουργούς (ειδικά στο artist alley των φεστιβάλ), εκδότες, αναγνώστες και φίλους των κόμικς. Και η προσωπική ψυχική και δημιουργική κατάθεση του καθενός συμβάλει στη μετατροπή των φεστιβάλ κόμικς σε πραγματικές γιορτές.  Όμως ένα τέτοιο στοιχείο, δεν πρέπει να παρακάμπτει τις βασικές προϋποθέσεις που διασφαλίζουν την αξιοπιστία ενός διαγωνισμού και των βραβείων, τα οποία οφείλουν να κρίνονται με αυστηρά καλλιτεχνικά κριτήρια και με τη σχετική αποστασιοποίηση κριτών και υποψηφίων.

Κατά καιρούς αυτές οι εγγενείς αδυναμίες του διαγωνισμού γίνονται αντιληπτές και από τα ίδια τα μέλη της «ακαδημίας» και κάθε τόσο υπάρχουν φιλότιμες προσπάθειες να διορθωθούν εν κινήσει. Όμως οι όποιες αλλαγές δεν υπήρξαν ποτέ ριζικές με αποτέλεσμα την διαιώνιση ή και γιγάντωση παθογενειών που οδηγούν στην αυτοαναφορικότητα, την αυτοεκπλήρωση και ίσως την αυτοπαγίδευση μιας –εκ των πραγμάτων- ολιγάριθμης συλλογικότητας: των ανθρώπων που ασχολούνται με τη δημιουργία των κόμικς στην Ελλάδα.

Τα ΕΛΒΡΑΚΟ και οι άλλοι διαγωνισμοί

Η «ακαδημία κόμικς» προφανώς παραπέμπει συνειρμικά στην «ακαδημία κινηματογράφου» (https://hellenicfilmacademy.gr/) και τα αντίστοιχα βραβεία IRIS. Μιλάμε όμως για μια άλλη τέχνη, άλλα μεγέθη (διασπορά κρίσεων σε πάνω από 600 μέλη), άλλη επαγγελματική εμπλοκή, άλλη διαδικασία παρακολούθησης των υποψήφιων έργων και άλλο χρονικό δημιουργικό βάθος της τέχνης του κινηματογράφου στην Ελλάδα. Ακόμα όμως περισσότερο, στο επίσημο site της «Ακαδημίας Κινηματογράφου» υπάρχουν αναλυτικά όλα τα στοιχεία, οι πληροφορίες και οι προϋποθέσεις για τα μέλη ΕΑΚ και τα βραβεία σε αναρτημένο πλήρες καταστατικό (https://hellenicfilmacademy.gr/statute/). Οι όροι είναι σταθεροί, σε δημόσια θέα, όπως και όλες οι πληροφορίες.

Αντίστοιχα στα βραβεία ΕΒΓΕ και στο επίσημο site (https://ebge.gr/) υπάρχουν ξεκάθαρα διατυπωμένοι οι όροι, οι προϋποθέσεις, η διαδικασία στο επίσης αναλυτικότατο καταστατικό (https://ebge.gr/docs/kanonismos_26.pdf). Η διοργάνωση μάλιστα αναθέτει την επιλογή των υποψήφιων προς βράβευση έργων σε «Κριτικές Επιτροπές». Συγκεκριμένα αναφέρεται πως οι επιτροπές αυτές «συγκροτούνται από στελέχη ή/και άλλους καταξιωμένους επαγγελματίες του ευρύτερου χώρου της Επικοινωνίας. 2. Το +DESIGN ορίζει τους προέδρους κάθε κριτικής επιτροπής και αυτοί/ες με τη σειρά τους επιλέγουν (με την συμβουλευτική αρωγή των διοργανωτών) τα μέλη της επιτροπής τους. 3. Στην επιλογή των μελών της κριτικής επιτροπής καταβάλλεται προσπάθεια ώστε αυτή να είναι όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτική της πραγματικής σύνθεσης της κοινότητας των σχεδιαστών….» ενώ συνεχίζει με προϋποθέσεις που διασφαλίζουν την αμεροληψία των κριτών με απαγορεύσεις συγγένειας, έμμεσου συνεργάτη μέλους της K.E./ΕΒΓΕ κλπ.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν πολλοί ετήσιοι λογοτεχνικοί διαγωνισμοί, κρατικοί, από φορείς, φεστιβάλ ή περιοδικά. Αναφέρω ενδεικτικά τα λογοτεχνικά βραβεία του περιοδικού «Αναγνώστη» (https://www.oanagnostis.gr/logotechnika-vraveia-anagnosti-2026-oi-mikres-listes-ton/) . Εκεί υπάρχουν επιμέρους κατηγοριοποιήσεις για τα βραβεία ( Μυθιστόρημα, Νουβέλα, Λογοτεχνικό Δοκίμιο κλπ), και τις κρίσεις αναλαμβάνουν συγκεκριμένες Επιτροπές (κρατήστε πως δεν υπάρχει μόνο μια επιτροπή για όλα τα έργα). Μάλιστα από το περιοδικό αναρτάται αναλυτικά το σκεπτικό της επιλογής των επιτροπών, περιγράφεται ο τρόπος που δουλεύουν οι επιτροπές, από που αντλούν τα υποψήφια βιβλία, οι δικλείδες που αποφεύγονται οι πιέσεις από «εξωτερικούς παράγοντες», ο τρόπος που συνεδριάζουν δια ζώσης κλπ ( https://www.oanagnostis.gr/2-3-pragmata-poy-prepei-na-xero-gia-ta-vraveia-anagnosti/)

Εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει το κείμενο του Γιάννη Μπασκόζου για το σκεπτικό των φετινών βραβείων του περιοδικού «Αναγνώστης» που ολοκληρώθηκε πρόσφατα (https://www.oanagnostis.gr/liges-skepseis-ta-fetina-vraveia-anagnosti-toy-gianni/?fbclid=IwY2xjawSPYQ5leHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEecvP-udhObXNtYNnEp_mkTmfubH6Q72wMjeZwbFCUACJ58jDGG53T5Ejf5rk_aem_HhCHTY-Jolhea2S2WNElFg ).

Πολλοί ακόμα λογοτεχνικοί διαγωνισμοί, όπως τα Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία (ΚΛΒ) ή τα βραβεία μετάφρασης του φεστιβάλ ΛΕΑ, με την απονομή των βραβείων ανακοινώνουν και το αναλυτικό σκεπτικό της απόφασης της επιτροπής.

Παρ’ όλα αυτά και οι κριτές κρίνονται. Φυσικά και υπάρχουν διαφωνίες για την ορθότητα των αποφάσεων. Οι τέχνες (κινηματογράφος, λογοτεχνία, κόμικς κλπ) δεν είναι αθλητικά αγωνίσματα που μπορείς να μετρήσεις τον νικητή με ακρίβεια δευτερολέπτου και χιλιοστών. Το να υπάρχουν κριτικές επιτροπές με συγκεκριμένα, επώνυμα πρόσωπα και όχι ένα ασαφές και εν τέλει ανεξέλεγκτο σύνολο ψηφοφόρων, διασφαλίζει ένα επίπεδο αξιοπιστίας. Αν κάτι πράγματι δεν φαίνεται καλά, είναι εκεί οι επώνυμοι κριτές για να κριθούν οι ίδιοι από το κοινό και τους διαγωνιζόμενους και να αναλάβουν την όποια ευθύνη ή και έκθεση της απόφασης.

Πως όμως μπορεί να αξιολογηθεί ένα έργο τέχνης; Η θεωρία της λογοτεχνίας, για παράδειγμα, είναι γεμάτη από διαφορετικές προσεγγίσεις ή επισημάνσεις ως προς τον ρόλο της πρόσληψης ενός έργου στον χρόνο. Αλλά και σε παρόντα χρόνο, υπάρχουν αρκετά επώνυμα κείμενα που καταθέτουν σε έναν δημόσιο διάλογο τον  σχετικό προβληματισμό τους. Αναφέρω ενδεικτικά το κείμενο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη στην Bookpress για τους σκοπούς και τα νοήματα ενός βραβειου (https://bookpress.gr/stiles/eponimos/25048-logotexnika-vraveia-apo-tin-epikyrosi-tou-oikeiou-stin-tolmi-tis-krisis??utm_source=Newsletter&utm_medium=email).

Σε πρόσφατη ανάρτησή του στο Facebook (4/6/26) ο Γιώργος Περαντωνάκης αναφερόμενος επίσης στις επιτροπές του «Αναγνώστη», επισημαίνει και τα πιθανώς αυτονόητα: Στις επιτροπές « δεν συμφωνούν πάντα ομόφωνα τα μέλη της επιτροπής, δεν είμαστε δηλαδή στοιχισμένοι πίσω από μια «επιβεβλημένη» απόφαση, αλλά ο καθένας ορίζει τη γνώμη του σε μια κλίμακα από το καλύτερο έως το λιγότερο καλό, και μετά οι βαθμοί των επτά αθροίζονται.

Προφανώς, λοιπόν, κάθε μέλος μπορεί να παίρνει μικρές ή μεγάλες αποστάσεις από την τελική απόφαση, όπως ισχύει το ίδιο και με τους αναγνώστες –οι οποίοι έχουν διαβάσει λίγα ή πολλά κι έτσι δικαιούνται να μιλούν με παρρησία (αλλά και με συστολή). Μπορούν δηλαδή να διαφωνήσουν, να θεωρήσουν διαφορετική την ιεραρχία, να κοινοποιήσουν τις δικές τους προτιμήσεις, αφού κανείς Κανόνας δεν είναι αδιαμφισβήτητος, κανένα βραβευθέν βιβλίο δεν είναι θέσφατο.

ΩΣΤΟΣΟ, μια τέτοια κριτική και επιστημονική άποψη, μια δηλαδή δι-υποκειμενική γνώμη (που συναιρεί τις διαφορετικές απόψεις) –εξηγμένη από ανθρώπους που διαβάζουν συστηματικά και έχουν την αντίστοιχη κατάρτιση- δεν είναι μια κάποια απλή εκτίμηση, αλλά αποτελεί μια πιο έγκυρη –όχι αλάνθαστη- αποτύπωση

και δρομολογεί εξελίξεις. [Τα έργα τέχνης δεν καταξιώνονται αυτόματα,

δεν τα συναντά ο αποδέκτης τους με θεία επιφοίτηση, αλλά αξιολογούνται μέσα στην ιστορικότητα της εποχής και του ορίζοντα των μελλουσών εποχών]…»

–

Τι ισχύει από τα παραπάνω στα Ελληνικά βραβεία κόμικς; Τολμώ να πω, ελάχιστα. Ο «διάλογος» και η «δημοκρατικότητα» εξαντλούνται στις εσωτερικές διαδικτυακές συνελεύσεις του σωματείου. Καμία ανοχή σε οποιαδήποτε νύξη αμφισβήτησης.  Έτσι η παράθεση στοιχείων και συνδέσμων εδώ από άλλους διαγωνισμούς, γίνεται με την ελπίδα πως θα μπορέσουν να λειτουργήσουν στα μέλη της «ακαδημίας» ως τροφή για σκέψη για το επόμενο αποφασιστικό βήμα. Ως αφετηρία διερεύνησης των όρων εκείνων που θα οδηγήσουν και τα κόμικς σε έναν διαγωνισμό αξιόπιστο, αντλώντας ιδέες, μεθόδους από αντίστοιχες πρακτικές.

Φυσικά τα Κόμικς είναι ένα αυτόνομο Μέσο που, παρά τις συγγένειες και τις συνδέσεις με άλλες τέχνες (κινηματογράφος, λογοτεχνία, ζωγραφική, γραφιστική), έχει τα δικά του χαρακτηριστικά (σενάριο, ροή αφήγησης, σκίτσο, φόρμες κλπ) και πάνω εκεί θα πρέπει να χτιστούν οι κατηγορίες των βραβείων ειδικά για τα κόμικς. Πάντα όμως, όπως συμβαίνει με όλους τους διαγωνισμούς, διασφαλίζοντας αξιόπιστες κρίσεις οι οποίες προϋποθέτουν γνώση και αποστασιοποίηση.

Η ταύτιση μελών, κριτών και διαγωνιζόμενων

Ένας διαγωνισμός, μία κρίση, απαιτεί γνώση και αποστασιοποίηση. Σε μεγάλα συνέδρια του εξωτερικού ή σε κατάθεση άρθρων προς δημοσιοποίηση σε επιστημονικά περιοδικά, κατά κανόνα ζητούνται σε πρώτο στάδιο οι προτάσεις και τα κείμενα να κατατίθενται ανώνυμα. Χωρίς να δηλώνεται δηλαδή ποια/ ποιος είναι ο εισηγητής αρθρογράφος, ώστε από τα μέλη της επιτροπής του συνεδρίου ή του περιοδικού, να διασφαλίζεται εντελώς αξιοκρατικά η οποιαδήποτε συμμετοχή. Πολλές φορές τα κείμενα για τα επιστημονικά περιοδικά στέλνονται και σε εξωτερικούς επιστημονικούς αναγνώστες, ώστε άνθρωποι με εξειδικευμένες γνώσεις επί του θέματος να κρίνουν αν το προτεινόμενο κείμενο αξίζει πράγματι τη δημοσιοποίηση. Δεν είναι ανάγκη να υπάρχει κάποια «συγγενική σχέση» με κάποιον από την κριτική επιτροπή από την οποία κινδυνεύει ο επηρεασμός της απόφασης. Σε τέτοιους επαγγελματικούς χώρους η αντικειμενικότητα κινδυνεύει περισσότερο από τις συμπάθειες, τις αντιπάθειες ή τις ιδεολογικές και άλλες διαφοροποιήσεις μεταξύ συναδέλφων.

Μπορεί στα ΕΛΒΡΑΚΟ να υπάρξει πραγματική αποστασιοποίηση, όταν όλα τα μέλη (ψηφοφόροι και υποψήφιοι ταυτόχρονα) είναι φίλοι, γνωστοί, συνάδελφοι, συνεργάτες και ανήκουν σε επιμέρους ομάδες ενδιαφερόντων, προτιμήσεων ή και επαγγελματικών συμφερόντων; Μήπως η εικόνα που χτίζει ο καθένας μέσα στην ομάδα και την ευρύτερη κοινή ζωή των φεστιβάλ και του διαδικτύου, είναι ισχυρότερη από οποιαδήποτε αισθητική, καλλιτεχνική κρίση σε έναν διαγωνισμό; Πόσοι μπορούν να αντισταθούν και να σταθούν ανεπηρέαστοι σε ένα πραγματικά άξιο υποψήφιο κόμικς όταν στην ίδια κατηγορία είναι και ο φίλος, ο συνεργάτης ή ό συμπαθών καλλιτέχνης; Σε μια τέτοια κρίση δεν παίζει κανέναν ρόλο αν κάποιος/ κάποια είναι ήδη δημοφιλής ή «παλιά καραβάνα», ενώ κάποιος άλλος/ άλλη κάνει τα πρώτα του δημιουργικά βήματα; Αποτελεί πραγματική ασφαλιστική δικλείδα να μην ψηφίσεις «πρώτου βαθμού συγγενή» εντός της «ακαδημίας κόμικς» όταν γύρω σου έχεις τόσους άλλους κολλητούς, φίλους και συνεργάτες; Και μήπως μια τέτοια εσωτερική σχέση εντός των μελών της, δρα επιβαρυντικά για οποιοδήποτε υποψήφιο κόμικς εκτός «ακαδημίας»;

Ακόμα παραπέρα, ενημερωνόμαστε (δεν υπάρχει κάπου δημόσια γραμμένο) πως, τα μέλη που είναι και υποψήφιοι καλλιτέχνες μπορούν να ψηφίζουν την ίδια χρονιά τούς συνυποψηφίους τους αλλά δεν μπορούν  να ψηφίζουν τις δικές τους δουλειές ή τις δουλειές που συμμετέχουν (εκδότες, εργαζόμενοι σε εκδοτικούς, μεταφραστές κλπ). Μα, τι πιο ανθρώπινο σε μια τέτοια συνθήκη, όταν ξέρεις πως το δικό σου έργο «κινδυνεύει» από κάποιον συνυποψήφιο, να ψηφίσεις κάποιο άλλο που θεωρείς αουτσάιντερ; Όταν όλοι είναι γνωστοί με όλους, υπάρχει πιθανότητα αντικειμενικής κρίσης;

Διαγωνισμός ή Γκάλοπ;

Η απουσία καταστατικού και συγκεκριμένων κανόνων που θα οριοθετούν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του ψηφοφόρου/ κριτή, παράλληλα με τον εγγενή χαλαρό χαρακτήρα μιας ευρύτερης παρέας φίλων, συναδέλφων και συνεργατών, λειτουργεί ανασταλτικά για τη διαμόρφωση αξιόπιστων και πραγματικά αξιοκρατικών βραβείων. Στην πραγματικότητα η όλη διαδικασία προσομοιάζει περισσότερο σε γκάλοπ στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης κλειστής κοινότητας παρά σε διαγωνισμό. «Ποιον θεωρείτε καταλληλότερο για πρωθυπουργό;» «Ποιο θεωρείτε καλύτερο κόμικς μεγάλης φόρμας;» Πρέπει να διαλέξετε ανάμεσα σε 5 απαντήσεις της συγκεκριμένης ερώτησης χωρίς να απαιτείται ανάλυση και δικαιολόγηση της ψήφου, σύμφωνα με αυτά που ήδη πιστεύετε (ή σας αρέσει να διαβάζετε). Φυσικά στα γκάλοπ, πάνω κάτω ξέρετε ήδη προς τα που γέρνει η προτίμησή σας, χωρίς κατ’ ανάγκη να γνωρίζετε ή να ενδιαφέρεστε να γνωρίζετε τις προγραμματικές δηλώσεις των υπολοίπων εν δυνάμει… πρωθυπουργών.

FOMO (Fear of Missing Out)

«Ο φόβος μήπως χάσεις κάτι, είναι το αγχωτικό συναίσθημα ότι οι άλλοι έχουν σημαντικές εμπειρίες από τις οποίες εσύ απουσιάζεις». Μήπως αυτή η διαδικασία λειτουργεί στα ΕΛΒΡΑΚΟ ως αυτοπαγίδευση για το σύνολο της Ελληνικής σκηνής των κόμικς σχετικά τις επιλογές, τις στάσεις, τον προσωπικό καλλιτεχνικό προσανατολισμό; Αν δεν είσαι στην «ακαδημία», δεν υπάρχεις. Αν για μένα – που κοντεύω αισίως τα 40 χρόνια ενασχόλησης με τα κόμικς- είναι δύσκολο αυτή τη στιγμή να γράφω δημόσια όλα ετούτα τα σεντόνια για να αποδείξω τα αυτονόητα (επιχειρήματα αξιοπιστίας με γενική ισχύ, για κάποιον εκτός της κοινότητας των κόμικς), φανταστείτε τα συναισθήματα και τον προβληματισμό που βιώνει ένας νέος σκιτσογράφος που κάνει τώρα τα πρώτα δημιουργικά του βήματα. Τι πιο καλό από το να προσπαθήσει να ενταχθεί στο μεγάλο συνάφι, να γνωρίσει τους εκδότες, τους διοργανωτές φεστιβάλ, τους μπλόγκερ και γιουτιούμπερς, τους άλλους «καταξιωμένους» καλλιτέχνες, ώστε κερδίζοντας εύνοια, φιλίες και αποδοχή, να δικτυωθεί, ακολουθώντας αυτό που θεωρείται «άξιο λόγου» και αποδεκτό για την συγκεκριμένη κοινότητα; Μια διαδρομή που στο τέλος μπορεί να επιβραβευθεί με την απόκτηση ενός ακόμα βραβείου/ απόδειξη καταξίωσης εντός του πλαισίου της «ακαδημίας». Έχει πιθανότατα και αυτό την αξία του. Έχει όμως αντικειμενικά την ίδια αξία για την τέχνη των κόμικς και των εκφραστικών δυνατοτήτων τους; Ένα άξιο έργο κόμικς είναι τέτοιο, μόνο όταν αποκτά την αποδοχή μιας κλειστής και αυτοαναφορικής κοινότητας και κατά συνέπεια των ΕΛΒΡΑΚΟ;

Β) ΤΑ …«ΚΑΤΑ ΣΥΝΘΗΚΗΝ ΨΕΥΔΗ»

Κλείνοντας τις αναφορές στο τι συμβαίνει στα ΕΛΒΡΑΚΟ, ας αναφέρω και μερικές συμβάσεις, κάποια «κατά συνθήκη ψεύδη», λίγο πολύ γνωστά στους παροικούντες της σκηνής των κόμικς.

Στο αντίστοιχο επίσημο site της «ακαδημίας» (https://greekcomicsacademy.gr/) μέχρι και τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο, δεν υπάρχει πουθενά καταστατικό. Επίσης δεν υπάρχουν πουθενά αναρτημένοι οι όροι ψηφοφορίας, η μεθοδολογία, οι πιθανές ασφαλιστικές δικλείδες ασφαλείας για αξιόπιστες κρίσεις. (Προφορικά μόνο γνωρίζω, καθώς δεν υπήρξα ποτέ μέλος της «ακαδημίας», ότι μπορεί ένα μέλος να ψηφίζει ακόμα και όταν είναι υποψήφιο αλλά δεν έχει δικαίωμα να ψηφίσει την δική του συμμετοχή!) Στο μικρό κείμενο προθέσεων της αρχικής σελίδας (https://greekcomicsacademy.gr/about-us/) ανάμεσα σε άλλες στοχεύσεις που διακηρύσσονται, είναι και η «εξωστρέφεια» για την αναβάθμιση της Ελληνικής σκηνής κόμικς. Όμως εδώ βρίσκεται και το πρώτο «κατά συνθήκη ψεύδος».

«Εξωστρέφεια»

Η ίδια η λειτουργία της «ακαδημίας» όπως και των βραβείων, είναι σε πολύ μεγάλο εσωστρεφής και αυτοαναφορική.  Στο επίσημο site, για παράδειγμα, όλο αυτό το διάστημα της ενεργοποίησης του φετινού διαγωνισμού στην πρώτη και δεύτερη φάση του, δεν υπήρξε καμία παραπέρα επίσημη ενημέρωση. Αντίστοιχα στις ανακοινώσεις της σελίδας της «ακαδημίας» στο Facebook υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες, που απλώς ενημερώνει για την έναρξη υποβολής υποψήφιων κόμικς (23/1/26), την τελευταία μέρα υποβολής (6/2/26), την έναρξη της Α’ φάσης ψηφοφορίας (19/3/26) όπως και μια παράξενα εκτενής ανάρτηση (2/4/26) στην οποία ανακοινώνονται και οι εν κινήσει αλλαγές στην κατάτμηση των βραβείων μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης η οποία παρ’ όλα αυτά δεν είχε δημοσιοποιηθεί πουθενά αλλού. (Η συγκεκριμένη ανάρτηση εμφανίστηκε, καθόλου συμπωματικά, μόλις δύο μέρες μετά τη δική μου ανάρτηση στις 31/3/26 με την οποία δήλωνα την απόφασή μου να μην συμμετέχω με το graphic novel ΒΑΒEL στα ΕΛΒΡΑΚΟ.)

Πως λοιπόν δηλώνεται η «εξωστρέφεια» της «ακαδημίας» όταν δεν υπάρχει ξεκάθαρο καταστατικό και οι ανακοινώσεις προς τα μέλη ή οι όποιες αλλαγές του διαγωνισμού είναι αόρατες στο ευρύ κοινό ή στους πιθανούς υποψηφίους εκτός «ακαδημίας»;

«Ανοιχτή» διαδικασία

Στην ανάρτηση στο FB στις  2/4/26 δηλώνεται με έμφαση πως «η φιλοσοφία της Ελληνικής Ακαδημίας Κόμικς, είναι βαθιά δημοκρατική και ανοιχτή». Ας δούμε κατά πόσο ισχύει η  «Ανοιχτή», και στη συνέχεια η «Δημοκρατική», φιλοσοφία.

Προέκταση της ανυπαρξίας «εξωστρέφειας» σύμφωνα με το κείμενο προθέσεων, είναι η ελλιπής ενημέρωση. Αναφέρω ενδεικτικά και πάλι το δικό μου παράδειγμα. Όταν ακόμα σκεφτόμουν στις 26/1/26 αν θα συμμετέχω, αναζήτησα σχετικές πληροφορίες στο site όπου και διαπίστωσα την απουσία καταστατικού με αναλυτικούς όρους. Ζήτησα από μέλος του ΔΣ το καταστατικό ή κάποιο σχετικό κείμενο και η απάντηση ήταν  πως, στο καταστατικό δεν περιγράφεται η διαδικασία της ψηφοφορίας (τα βραβεία είναι μια δράση από αυτές που κάνει η «ακαδημία»). Οι κανόνες και περιορισμοί επικοινωνούνται σε όλα τα μέλη με την έναρξη της ψηφοφορίας. Ακόμα πως οι όροι της ψηφοφορίας αφορούν τους ψηφοφόρους/μέλη, όχι τους συμμετέχοντες, αλλά αυτό δεν είναι κάτι κρυφό.

Όμως ποια εξωστρέφεια και ποια ισότητα διασφαλίζεται ανάμεσα στους υποψηφίους όταν κάποιοι που δεν συμμετέχουν στην «ακαδημία» δεν ξέρουν απολύτως τίποτα, ούτε για τους όρους ψηφοφορίας, ούτε για τις αλλαγές που έχουν γίνει, ούτε για άλλες λεπτομέρειες του διαγωνισμού, τη στιγμή που η μεγάλη πλειοψηφία των υποψηφίων είναι μέλη της «ακαδημίας»/σωματείου, συμμετέχουν στις συνεδριάσεις της και είναι ταυτόχρονα και ψηφοφόροι;

Στη συνέχεια αντί για καταστατικό, μου έστειλαν 3 emails από την εσωτερική αλληλογραφία των μελών. Εκεί για πρώτη φορά διάβασα για τις αλλαγές που είχαν αποφασιστεί. Μέχρι εκείνη τη στιγμή τις αγνοούσα καθώς δεν είχα εντοπίσει πουθενά κάποια σχετική δημόσια ανακοίνωση στο site ή στο διαδίκτυο. Μια από τις αλλαγές ήταν και η μετονομασία κατηγοριών σε «μικρής» και «μεγάλης φόρμας», με το  (αυθαίρετο) ποσοτικό όριο του διαχωρισμού να εντοπίζεται στις 24 σελίδες!

Στην εκτενή ανάρτησή της «ακαδημίας» στο FB (2/4/26) που ακολούθησε κάπως απολογητικά  την δική μου ανάρτηση, αναφέρεται ακριβώς: «Να θυμίσουμε ότι για το έτος 2026, η Ακαδημία —κατόπιν απόφασης Γενικής Συνέλευσης— αποφάσισε να προχωρήσει στην κατάτμηση του βραβείου…». «Να θυμίσουμε», σε ποιους; Μα δεν υπήρξε ποτέ κάποια ανακοίνωση ενημέρωση προς τα έξω -προς κάποιον πιθανό υποψήφιο ή ενδιαφερόμενο εκτός σωματείου- ούτε στη σελίδα της «ακαδημίας» στο FB, ούτε στο επίσημο site, ούτε κάπου αλλού. Η «φιλοσοφία», λοιπόν, της «ακαδημίας» που διοργανώνει και τα βραβεία, με ποιόν τρόπο είναι «ανοιχτή»;

«Δημοκρατική» φιλοσοφία

Η επίκληση της Δημοκρατίας είναι πάλι μια έννοια υπό συζήτηση.

Στην ανάρτηση στις 2/3/26  αναφέρεται η αύξηση των μελών σε 127 (στο site ακόμα αναφέρονται 109). Όμως στο συλλογικό email της 4^ης Δεκεμβρίου 2025 που μου έστειλε το μέλος του ΔΣ για τη «δημοκρατική» διαδικασία αλλαγής στις κατηγορίες του διαγωνισμού, φαίνεται πως ψήφισαν μόλις 49! Δηλαδή πολύ λιγότεροι από τους μισούς. Είναι αυτό στοιχείο αντιπροσώπευσης και επίκλησης «δημοκρατικότητας» των αποφάσεων του σωματείου ακόμα και για άκρως σημαντικά ζητήματα όπως η αλλαγή κατηγοριών στα βραβεία;

Δεν αμφισβητείται ο εσωτερικός διάλογος ενός μέρους των μελών στις συνελεύσεις του σωματείου. Όμως τελικά, μήπως η επίκληση των εσωτερικών «δημοκρατικών» αποφάσεων καλύπτει σε μεγάλο βαθμό την άρνηση πολλών να μην υπάρξει εξέλιξη στα ίδια τα βραβεία προς μια πιο αξιοκρατική διαδικασία, μπλοκάροντάς την; Μια αναδιαμόρφωση κατά την οποία τα ίδια τα μέλη εκ των πραγμάτων θα έπρεπε να αποποιηθούν την ευνοϊκή θέση του «μέλους της ακαδημίας»- ως ψηφοφόρου και ως υποψήφιου, ταυτόχρονα.

Μήπως τελικά θα ήταν πιο δημοκρατικό, η συζήτηση για τα «Ελληνικά» βραβεία κόμικς, -δηλαδή τα βραβεία που αφορούν όλους τους δημιουργούς στη χώρα και όχι μόνο τα μέλη του σωματείου – να ανοίξει πέρα από τον στενό αυτοαναφορικό κύκλο της «ακαδημίας», σε μια ευρύτερη διαβούλευση, στοχεύοντας στη μεγαλύτερη δυνατή αξιοπιστία των διαδικασιών και των κρίσεων;

 

Γ) ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΩΝ ΒΡΑΒΕΙΩΝ

Ας έρθουμε τώρα στις κατηγορίες των βραβείων κόμικς όπως έχουν διαμορφωθεί στα ΕΛΒΡΑΚΟ. Ένας διαγωνισμός, μία κρίση, απαιτεί γνώση και αποστασιοποίηση. Μια γνώση που μπορεί να αναζητηθεί με μεγαλύτερη σιγουριά-όπως θα έλεγε και ένας διάσημος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος – όχι στη γνώμη των «πολλών» αλλά στη γνώμη των «ειδικών». Αλήθεια, τι πρέπει να ισχύει στο κομμάτι της επάρκειας ώστε να είναι κάποιος, άξιος κριτής; Μπορεί ένας οδηγός αυτοκινήτου να έχει σημαίνουσα κρίση για τα ηλεκτρονικά, την λειτουργία του κινητήρα, τις κατασκευαστικές λεπτομέρειες ενός αυτοκινήτου συγκριτικά με κάποιο άλλο μοντέλο; Ένας απλός χειριστής υπολογιστή, γνώσεις προγραμματισμού, εξειδικευμένα προγράμματα κλπ; Ας δούμε κάποια παραδείγματα από τις κατηγορίες των βραβείων και την πιθανή επάρκεια των κριτών.

• Καλύτερο διασκευασμένο σενάριο

Είναι επαρκής στην κατηγορία αυτή η κρίση κάποιου δηλώνοντας απλά «μου αρέσει» ή «δεν μου αρέσει» η μεταφορά; Για παράδειγμα ένα λογοτεχνικό κείμενο σε μια διασκευή στη γλώσσα των κόμικς, μπορεί κάτι να χάσει ή και κάτι να κερδίσει. Η απόσταση που διανύεται από το πρωτότυπο, τα τεχνάσματα που επιστρατεύονται για να αποδοθεί το κείμενο, έχουν αναγκαστικά ένα σημείο αναφοράς και σύγκρισης: το λογοτεχνικό κείμενο και τον συγγραφέα του. Απ’ όσα λογοτεχνικά έργα μεταφέρθηκαν όλα αυτά τα χρόνια σε κόμικς και ήταν υποψήφια στα ΕΛΒΡΑΚΟ, πόσοι κριτές, μέλη της «ακαδημίας» μπήκαν στον κόπο να διαβάσουν το πρωτότυπο έργο ώστε να κρίνουν και να συγκρίνουν κατά πόσο αυτή η προσπάθεια ήταν πραγματικά πετυχημένη; Υπάρχει μήπως κάποια οδηγία ή έστω προτροπή προς αυτή την κατεύθυνση για τα μέλη της; Μια σοβαρή τέτοια κρίση δεν θα απαιτούσε και μια σχετική αξιολόγηση, όπως συμβαίνει για παράδειγμα σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς; Μήπως σε αυτήν την κατηγορία, η κρίση κάποιου φιλολόγου θα ήταν πιο επαρκής από τη γνώμη πολλών μελών της «ακαδημίας»;

• Καλύτερη καλλιτεχνική επιμέλεια

Αρκεί ένα pdf σε χαμηλή ανάλυση σε υπολογιστή, τάμπλετ ή κινητό για να διαπιστώσει κάποιος την ποιότητα και την επάρκεια της επιμέλειας μιας (έντυπης) έκδοσης κόμικς; Και όλα τα pdf που στέλνουν οι εκδότες στους κριτές, έχουν την ίδια ποιότητα και ανάλυση; Είναι σε μονή ή ζυγή διάταξη; Υπάρχουν προδιαγραφές για αυτά από την «ακαδημία;» Δεν θα έπρεπε όλοι οι κριτές να είχαν στα χέρια τους, σε συνεννόηση με τους εκδότες, από ένα πραγματικό αντίτυπο;

Επίσης, είναι επαρκείς για μια «γραφιστική» ανάγνωση του βιβλίου όλοι οι κριτές /«ακαδημαϊκοί» -ακόμα και αν είχαν τα πραγματικά βιβλία στα χέρια τους- ή απλά καλούνται να δώσουν στο περίπου την εντύπωσή τους ως αναγνώστες; Μήπως στην  κατηγορία αυτή ένας γραφίστας θα ήταν πιο «ειδικός» για να πει κάποια πράγματα;

Και κάτι ακόμα. Όταν οι σημαντικότεροι εκδότες κόμικς –σε αριθμό εκδόσεων κόμικς ανά έτος- που οι περισσότεροι είναι και μέλη της «ακαδημίας» και οι οποίοι δεν είναι πάνω από τρεις με πέντε, υπάρχει λόγος να υπάρχει βραβείο στο οποίο βραβεύονται καταχρηστικά οι ίδιοι και οι ίδιοι; Υπάρχουν αντίστοιχες κατηγορίες βραβείων τόσο στα ΕΒΓΕ όσο και στον «Αναγνώστη» που θα μπορούσαν οι εκδότες κόμικς να στείλουν τα βιβλία τους σε ένα πραγματικά ανταγωνιστικό περιβάλλον που αφορά την καλλιτεχνική επιμέλεια.

• Καλύτερη Μεταφρασμένη Έκδοση

Ποιο είναι το ζητούμενο σε αυτήν την κατηγορία; Το πόσο πετυχημένο είναι το μεταφρασμένο έργο διεθνώς, στην Ελλάδα ή πόσο διάσημος ο συγγραφέας του; Παίζει ρόλο και το πόσο καλή είναι η μετάφραση/ απόδοση στα Ελληνικά; Αλήθεια, υπάρχουν γνώσεις μετάφρασης (και σε ποια γλώσσα) των κριτών; Μήπως κι εδώ ένας μεταφραστής είχε τη θέση του σε μια πιο ειδική επιτροπή;

• Καλύτερο κόμικς «Μικρής/ Μεγάλης φόρμας»

Ο αριθμός των σελίδων αποτελεί φόρμα;

Έχει ενδιαφέρον να μάθουμε ποιος ήταν εκείνος που πρότεινε αυτόν τον εντελώς αυθαίρετο και ανυπόστατο-κατά την άποψή μου- διαχωρισμό των κόμικς σε «μικρή» και «μεγάλη φόρμα» με αριθμητικό/ ποσοτικό όριο τις 24 σελίδες. Και εντάξει, κάποιος τον πρότεινε. Πως είναι δυνατόν να τον δέχτηκαν προς ψήφιση οι υπόλοιποι «ακαδημαϊκοί», έστω με «δημοκρατικές» διαδικασίες; Για να γίνει κατανοητό το ατόπημα, θα κατηγοριοποιούσατε ποτέ όλα τα φρούτα σε μικρότερα από κεράσι και μεγαλύτερα από κεράσι (βερίκοκα, πορτοκάλια, κολοκύθες, ανανάδες, καρπούζια, αχλάδια, μπανάνες, όλα στο ίδιο καφάσι) και για ποιο λόγο;

Στη λογοτεχνία πάλι, επειδή και εδώ μιλάμε για έντυπα βιβλία και αριθμό σελίδων, υπάρχει το απόλυτο αντίστοιχο. Δηλαδή θα βρούμε ολιγοσέλιδα διηγήματα ή νουβέλες από τη μία και μεγάλα μυθιστορήματα των 300, 500, 700 και βάλε σελίδων από την άλλη. Θα μπορούσε να σταθεί κατηγορία σε λογοτεχνικό διαγωνισμό «καλύτερο λογοτεχνικό έργο πάνω από 24 σελίδες»; Αν ίσχυε κάτι αντίστοιχο στα βραβεία «Αναγνώστη» ή αλλού, οι κατηγορίες «Μυθιστόρημα», «Διήγημα», «Νουβέλα» ή και κάποιες ακόμα, θα έπρεπε να συμπτυχθούν με βάση τον αριθμό των σελίδων τους!

• Βραβείο Κοινού.

Εδώ έχουμε το πλέον άκυρο βραβείο σε σχέση με οποιαδήποτε καλλιτεχνική και αξιοκρατική έννοια, κάτι που ισχύει φυσικά για όλους τους διαγωνισμούς κοινού, γενικότερα. «Βραβείο κοινού» σημαίνει πως μπορεί οποιοσδήποτε (άσχετα από το αν υπάρχουν και πλασματικές μαζικές ψηφοφορίες) να μπει σε μια φόρμα και να ψηφίσει. Συνήθως προηγείται η χαριτωμένα αμήχανη ανάρτηση του υποψήφιου που λίγο πολύ δηλώνει, «ψηφίστε με», παραθέτοντας και το σχετικό σύνδεσμο. Δεν παίζει ρόλο αν οι εν δυνάμει ψηφοφόροι έχουν διαβάσει το ίδιο το έργο, πόσο μάλλον τα συνυποψήφια έργα που, θεωρητικά, συναγωνίζονται με αυτό. Αρκεί να πατήσουν το «λάικ» τους στην πλατφόρμα. Στην πραγματικότητα ένα «βραβείο κοινού» δηλώνει ποιος έχει τους περισσότερους διαδικτυακούς φίλους ή μεγαλύτερη επιρροή σε αυτούς. Καμία σχέση δηλαδή με το ίδιο το βιβλίο κόμικς –ως αφήγημα, ως σχέδιο, ως ροή- σε σύγκριση με τα υπόλοιπα συνυποψήφια. Ποια εν τέλει η αξία ενός τέτοιου «βραβείου» πέρα από μια εφήμερη ανάρτηση του «νικητή» δημιουργού με κάμποσες καρδούλες συγχαρητηρίων να την συνοδεύουν από κάτω, τόσο κενή νοήματος και οποιασδήποτε καλλιτεχνικής αξίας;

Πληθωρισμός βραβείων

Η σκηνή των κόμικς στην Ελλάδα, ξέχωρα από την ποιοτική εξέλιξη των εγχώριων εικονογραφηγημάτων, παραμένει αριθμητικά μια μικρή κοινότητα. Παρά τους συνειρμούς με την «ακαδημία κινηματογράφου», στην πραγματικότητα η «ακαδημία κόμικς» δεν αποτελεί παρά μια καρικατούρα της. Τα κριτήρια συμμετοχής στην «ακαδημία κόμικς» δεν είναι τόσο αυστηρά ως προς την επαγγελματική συνάφεια των συμμετεχόντων, δεν έχουν την ίδια αριθμητική έκταση και διάχυση των μελών, ούτε το ιστορικό δημιουργικό βάθος της τέχνης του Κινηματογράφου στην Ελλάδα. Ακόμα ο πραγματικός αριθμός των δημιουργών κόμικς, παρά την ανάπτυξη του χώρου παραμένει πολύ μικρός. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν πάνω κάτω 30 ώριμοι δημιουργοί κόμικς με βιβλία στο ενεργητικό τους; Ας προσθέσουμε σε αυτούς και 30 νεότερους καλλιτέχνες οι οποίοι και εκείνοι τα επόμενα χρόνια θα καταθέσουν τα δικά τους βιβλία. Μα, με τον ρυθμό των 13 βραβείων ανά έτος, όσοι Έλληνες δημιουργοί δεν είναι ήδη «πολυβραβευμένοι», στα επόμενα 4-5 χρόνια δεν θα υπάρχει Έλληνας δημιουργός κόμικς, και μάλιστα μέλος της «ακαδημίας κόμικς», που δεν θα έχει έστω ένα βραβείο ΕΛΒΡΑΚΟ να επιδεικνύει στην βιβλιοθήκη του. Τέτοια πληθωριστικά βραβεία και μάλιστα εντός του πλαισίου ενός σωματείου, δεν απέχουν πολύ από τη λογική «φέτος ήταν η χρονιά σου, του χρόνου ή του παραχρόνου θα έρθει και η δική μου». Γεγονός που, πέρα από την αυτοακύρωση των βραβείων, οδηγεί και στην αυτοπαγίδευση- ειδικά των νεότερων- δημιουργών για το τι είναι αρεστό και το τι θα μπορούσε να ψηφιστεί από τον συγκεκριμένο κύκλο ανθρώπων της «ακαδημίας».

 

Δ) ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΕΔΩ ΚΙ ΕΜΠΡΟΣ

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, θεωρώ πως η παθογένεια των ΕΛΒΡΑΚΟ, εντοπίζεται στα εξής:

-Η «ακαδημία» λειτουργεί με εσωστρέφεια, αυτοαναφορικότητα και ενίοτε αυτοεκπλήρωση. ( Η εικόνα που διαμορφώνεται κυρίως μέσω των social media και τις αναρτήσεις των μελών του χώρου των κόμικς, είναι πλασματική. Παρά τον μεγάλο «μεταξύ μας θόρυβο», οι πραγματικοί, περιορισμένοι αριθμοί των ακολούθων στις σχετικές με τα κόμικς σελίδες- σε σύγκριση με άλλους χώρους επιμέρους ενδιαφερόντων- είναι αποκαλυπτική.)

-Στην «ακαδημία» που διαχειρίζεται τα ΕΛΒΡΑΚΟ δεν υπάρχει επίσημο καταστατικό που να αφορά τους όρους του διαγωνισμού με ξεκάθαρα δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις.

-Ως αποτέλεσμα, στα ΕΛΒΡΑΚΟ δεν διασφαλίζεται πως όλοι οι κριτές έχουν διαβάσει όλα τα διαγωνιζόμενα έργα. Ούτε υπάρχει πρόβλεψη για το τι θα συμβεί αν κάποιος αγνοεί την βασικότατη αυτή προϋπόθεση της θέσης ενός κριτή.

-Ακόμα η συνάφεια των μελών (φιλίες, συνεργασίες κλπ) αν και είναι ζωτικής σημασίας για τις σχέσεις εντός της δημιουργικής κοινότητας των κόμικς, εμποδίζει την αντικειμενική κρίση και την αποστασιοποιημένη αξιολόγηση των έργων με καθαρά καλλιτεχνικά κριτήρια.

-Τέλος, δεν έχουν όλοι απαραίτητα επαρκείς γνώσεις ώστε να κρίνουν το σύνολο των διαγωνιζόμενων έργων που μπορεί να αφορούν εντελώς διαφορετικά είδη, τάσεις, ηλικιακές ομάδες και φόρμες.

Ως διαφυγή από τον φαύλο κύκλο της αυτοαναφορικότητας και εν τέλει της αναξιοπιστίας των ΕΛΒΡΑΚΟ, προτείνω μιαν άλλη μορφή διαδικασίας επικεντρωμένη σε καλλιτεχνικά κριτήρια, γνώσεις και αποστασιοποίηση. Τα στοιχεία της πρότασης που ακολουθούν, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν τόσο από την «ακαδημία κόμικς» όσο και για οποιονδήποτε άλλο φορέα θελήσει να διαμορφώσει αντίστοιχο έγκυρο διαγωνισμό. Προσωπικά είμαι πρόθυμος να συνεισφέρω με περισσότερες σκέψεις και ιδέες σε αυτή την κατεύθυνση, αν θεωρηθεί χρήσιμη μια τέτοια συμβολή.

Πρόταση για νέα αξιόπιστα βραβεία Κόμικς

1. Τα βραβεία κόμικς θα πρέπει να έχουν ξεκάθαρες και ευδιάκριτες κατηγορίες στις οποίες θα διαγωνίζονται τα έργα, με κριτήρια που θα αφορούν τα δομικά όσο και ποιοτικά χαρακτηριστικά του Μέσου των κόμικς (σενάριο, ροή αφήγησης, φόρμες κλπ). Μια τέτοια κατηγοριοποίηση δεν μπορεί να είναι αυθαίρετη (όπως τα κόμικς «μεγάλης φόρμας άνω των 24 σελίδων» των ΕΛΒΡΑΚΟ) αλλά να βασίζεται και σε ένα στέρεο θεωρητικό πλαίσιο. Τα βραβεία αυτά δεν θα πρέπει να είναι υπερβολικά πολλά.
2. Ο φορέας που θα διαχειρίζεται τα βραβεία θα πρέπει να βασίζεται σε ένα ξεκάθαρο κείμενο/ καταστατικό. Σε αυτό θα αναγράφονται λεπτομερώς οι όροι και οι προϋποθέσεις που θα διασφαλίζουν έναν αξιόπιστο αξιοκρατικό διαγωνισμό. Θα διερευνάται ρητά τόσο η γνώση και επάρκεια των κριτών για έναν τέτοιο ρόλο, όπως και η σχετική αποστασιοποίηση από τους υποψήφιους. Όλοι οι υποψήφιοι θα πρέπει να έχουν την ίδια αντιμετώπιση και τις ίδιες ευκαιρίες.
3. Υπεύθυνη για την αξιολόγηση και κρίση των υποψήφιων έργων θα πρέπει να είναι μια «κριτική επιτροπή». Ο φορέας που θα είναι υπεύθυνος για τα βραβεία θα πρέπει μέσω του καταστατικού κειμένου να δείχνει τον τρόπο ορισμού των επιτροπών αξιολόγησης. Η (κάθε) επιτροπή θα μπορούσε κατά προσέγγιση και σύμφωνα με τις ανάγκες των κατηγοριών του διαγωνισμού, να αποτελείται από 5 με 7 μέλη.
4. Χρήσιμος για λόγους συντονισμού θα ήταν ο ορισμός κάποιου προέδρου εκ των μελών της επιτροπής, ο οποίος θα συνέβαλε τόσο στην εσωτερική λειτουργία της επιτροπής, όσο και προς τα έξω, στην επικοινωνία με τον φορέα, τους υποψηφίους ή το κοινό. Σε περίπτωση ζυγού αριθμού κριτών και ισοψηφίας κάποιου έργου, η ψήφος του θα μπορεί να καταμετριέται διπλή.
5. Τα μέλη της επιτροπής θα μπορούν να έχουν αυτή τη θέση μόνο για δυο συνεχόμενες χρονιές. Πιθανότατα να έχουν δικαίωμα να ξανασυμμετέχουν αφού περάσουν άλλα δύο χρόνια.
6. Θα ορίζεται εξ’ αρχής από το καταστατικό ο τρόπος που θα συνεδριάζουν και θα αποφασίζουν τα μέλη της επιτροπής.
7. Στις επιτροπές μπορούν να συμμετέχουν έμπειροι δημιουργοί κόμικς (σκιτσογράφοι, σεναριογράφοι, κολορίστες) οι οποίοι φυσικά δεν θα συμμετέχουν την ίδια χρονιά με έργο τους αλλά θα μπορούν να συμμετέχουν και προσωπικότητες από άλλους χώρους και τέχνες οι οποίοι όμως θα έχουν επαφή με τα κόμικς (φιλόλογοι, κινηματογραφιστές, γραφίστες, εικαστικοί, δημοσιογράφοι, κριτικοί λογοτεχνίας κλπ). Για παράδειγμα σε κάποια κατηγορία διασκευής σεναρίου, θα μπορεί να συμμετέχει φιλόλογος, στη ροή/μοντάζ ένας κινηματογραφιστής, στο σχέδιο, γραφίστας ή εικαστικός.
8. Τα μέλη της επιτροπής δεν θα πρέπει να έχουν σχέση συγγενική ή επαγγελματική με κάποιον υποψήφιο καλλιτέχνη ή έργο. Παρ’ όλα αυτά, σε περίπτωση που υπάρχει συνάφεια, πρέπει να το δηλώνει ο ίδιος εγκαίρως. Αν κατά την διάρκεια της εξέλιξης του διαγωνισμού διαπιστωθεί μια τέτοια περίπτωση, το υποψήφιο έργο θα κινδυνεύει ακόμα και με ακύρωση της συμμετοχής.
9. Ιδανικά, κάθε μέλος της επιτροπής θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη επαγγελματική σχέση με κάποια υποψήφια κατηγορία (ας πούμε ένας φιλόλογος σε μια κατηγορία διαμεσικής μεταφοράς λογοτεχνικού έργου σε κόμικς). Έτσι όταν συνεδριάζει η επιτροπή θα μπορούν τα μέλη, και αφού έχουν καταθέσει τις προτιμήσεις τους, να ζητούν τη γνώμη του πλέον ειδικού σε μια κατηγορία, αν χρειάζονται διευκρινίσεις για την τελική κρίση.

• Οι εκδότες οφείλουν να στείλουν εγκαίρως (από την αρχή της χρονιάς) τα υποψήφια βιβλία (και όχι pdf) σε όλους τους κριτές, ώστε να έχουν τον χρόνο να τα διαβάσουν.
• Αν υπάρχει η δυνατότητα, θα ήταν σημαντικό ο φορέας που θα φιλοξενεί τα βραβεία να δίνει στα μέλη μια έστω συμβολική αμοιβή, ως επικύρωση της ευθύνης που αναλαμβάνουν.
• Η διαλογή των έργων πιθανόν να γίνεται σε δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση θα επιλέγονται τα πρώτα πέντε ή έξι έργα σε κάθε κατηγορία. Στη δεύτερη θα γίνεται εκ νέου προσεκτική μελέτη και η τελική κρίση. Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται δια ζώσης (τουλάχιστον για την πλειοψηφία των μελών) και θα ακολουθεί συζήτηση για το κάθε έργο με ανταλλαγή επιχειρημάτων.
• Για το κάθε έργο θα συντάσσεται το σκεπτικό της βράβευσής του με επιχειρήματα και καλλιτεχνικά κριτήρια, πιθανότατα από το μέλος της επιτροπής που έχει τη μεγαλύτερη συνάφεια με την κατηγορία.
• Τα βραβεία θα ανακοινώνονται σε επίσημη τελετή με την αιτιολόγηση να συνοδεύει τη βράβευση.
• Τα αποτελέσματα θα ανακοινώνονται στη συνέχεια και στο διαδίκτυο (σε επίσημο site ή και με δελτίο τύπου στα media).

Ο νέος ρόλος της «Ακαδημίας Κόμικς»

Η πρόταση για την δημιουργία αξιόπιστων βραβείων αφορά οποιονδήποτε φορέα θελήσει στο μέλλον να οργανώσει και να υποστηρίξει κάτι τέτοιο. Φυσικά αυτό ισχύει πρωτίστως για την «ακαδημία κόμικς». Σημαντική προϋπόθεση, να αποκτήσει η ίδια έναν διαφορετικό και εν τέλει πιο δημιουργικό ρόλο για την ανάπτυξη των Ελληνικών κόμικς, ο οποίος θα διαχωρίζεται από την κρίση των ίδιων των βραβείων. Συγκεκριμένα προτείνω:

1. Τα βραβεία κόμικς να αποσυνδεθούν από τα μέλη της «ακαδημίας» που λειτουργούν με όλες τις παθογένειες που αναλύθηκαν παραπάνω, όταν οι ίδιοι καλούνται να γίνουν και κριτές και ψηφοφόροι.
2. Τα μέλη αντ’ αυτού θα μπορούν να συνεδριάζουν κανονικά για οποιοδήποτε θέμα, όπως μέχρι σήμερα, αλλά και να συζητούν και να ψηφίζουν τα προτεινόμενα μέλη της ετήσιας «Κριτικής Επιτροπής» που θα αναλαμβάνει στο εξής τα βραβεία, αποκλειστικά με καλλιτεχνικά κριτήρια.
3. Τα μέλη της επιτροπής θα μπορούν να είναι δημιουργοί ή άλλα πρόσωπα από τα μέλη της «ακαδημίας», με αναγνωρισμένο έργο και ιδιότητα όπως και εκτός «ακαδημίας» από τον χώρο των κόμικς ή και από άλλους συγγενικούς χώρους (λογοτεχνία, κινηματογράφος, ζωγραφική, γραφιστική, εικονογράφηση, δημοσιογραφία κλπ). Άτομα που έχουν γνώσεις και ενδιαφέρον για την ένατη τέχνη. Φυσικά δεν θα πρέπει να συμμετέχουν με οποιονδήποτε έμμεσο ή άμεσο τρόπο στα υποψήφια έργα της χρονιάς.
4. Τα μέλη της «ακαδημίας» παρ’ όλα αυτά θα μπορούν να ψηφίζουν και εκείνα ένα πιο χαλαρό βραβείο με τον τρόπο που ψηφίζουν σήμερα. Στοιχείο που θα διατηρήσει τη ζωντάνια και τον «παρεΐστικο» χαρακτήρα που τόσο είναι πολύτιμος για την συνάφεια και την αλληλεγγύη του χώρου των κόμικς. Ουσιαστικά έτσι, το «βραβείο κοινού» θα μπορούσε να μετατραπεί για τα μέλη του σωματείου σε «Βραβείο Ακαδημίας Κόμικς». Ο χαρακτήρας και η ζωντάνια της διοργάνωσης-για την οποία πολλά μέλη της «ακαδημίας» φοβούνται πως, οποιαδήποτε αλλαγή στην κατεύθυνση που προτείνω, μπορεί να χαθεί-, θα συνεχίσει να υπάρχει ανανεωμένη, χωρίς να απειλεί ή να αλλοιώνει την καλλιτεχνική αξιοπιστία των υπόλοιπων βραβείων.

Η  διαδικασία/ τελετή βράβευσης παραμένει έτσι χωρίς να χάνει τον πανηγυρικό χαρακτήρα που έχει αποκτήσει όλα αυτά τα χρόνια. Απλώς θα έχουμε κερδίσει στη μετάβαση αυτή, αξιόπιστα βραβεία με καλλιτεχνικά κριτήρια και το ανάλογο κύρος.

5. Δεν αλλάζει κάτι με το Δ.Σ όπως είναι σήμερα. Όμως θα πρέπει να δραστηριοποιηθεί άμεσα για τις δομικές αλλαγές που απαιτούνται.
6. Ο ρόλος της «ακαδημίας κόμικς» μετά από αυτόν τον διαχωρισμό, μπορεί να αναβαθμιστεί πραγματικά. Τα όσα δηλώνονται ως προθέσεις στην επίσημη ιστοσελίδα (προώθηση των κόμικς, φιλαναγνωσία, εκπαιδευτικά προγράμματα, σεμινάρια και προσκλήσεις καλλιτεχνών από το εξωτερικό, παρεμβάσεις κλπ) θα μπορούν να μπουν σε προτεραιότητα, αποκτώντας πραγματικά την «εξωστρέφεια» που επιθυμεί η «ακαδημία», χωρίς να αναλίσκεται σε ατέρμονες εσωστρεφείς, αυτοαναφορικές και εν τέλει αυτοεκπληρούμενες συζητήσεις για τα βραβεία.

 

Δεν υπάρχουν περιθώρια για άλλα ημίμετρα, μερεμετίσματα και πρόχειρες τροποποιήσεις. Χρειάζεται δομική αλλαγή. Όπως είχα επισημάνει στο σχετικό τα κόμικς αφιέρωμα της εφημερίδας «Τα Νέα» ( «Ιστορίες», Σεπτέμβριος 2025), δεν υπάρχει λόγος ναι διαιωνίζεται κάτι που αργά ή γρήγορα, μα μαθηματική ακρίβεια θα σκοντάψει (για παράδειγμα σε διεθνείς συνεργασίες) ως κάτι άκρως αναξιόπιστο.

 

Τα βήματα που απομένουν για μια τέτοια δομική αλλαγή;

1. Να ξεκινήσει άμεσα η συζήτηση εντός της «ακαδημίας» γι’ αυτές τις δομικές αλλαγές που εξασφαλίζουν πραγματική εξωστρέφεια αλλά και παρέχουν αξιόπιστα βραβεία με καλλιτεχνικά κριτήρια, χωρίς να αλλοιώνεται ο ζωντανός χαρακτήρας της.
2. Να κατατεθεί συγκεκριμένο καταστατικό με ξεκάθαρους όρους για τη νέα μορφή, στοχεύσεις και λειτουργία της «ακαδημίας» το οποίο θα είναι δημόσια προσβάσιμο όπως συμβαίνει σε όλους τους αντίστοιχους διαγωνισμούς και καλλιτεχνικές κοινότητες.
3. Να ξεκαθαριστεί εγγράφως, εντός του καταστατικού και επίσημα, ο τρόπος λειτουργίας και διεξαγωγής των βραβείων μετά από επιλογή και ανάθεση της επιλογής σε «κριτική επιτροπή».
4. Να δρομολογηθούν τα παραπάνω για να μην χαθεί πολύτιμος χρόνος ώστε, από το φθινόπωρο, να μπουν όλα αυτά σε στέρεα βάση και, μέχρι τον Δεκέμβριο, να έχουν επιλεγεί τα μέλη της «κριτικής επιτροπής». Από Ιανουάριο και σε συνεννόηση με τους εκδότες που θα συμμετέχουν με βιβλία κόμικς στον διαγωνισμό, να γίνει εγκαίρως η συλλογή των αντιτύπων που θα πρέπει να δοθούν ως φυσικό αντικείμενο στα μέλη της επιτροπής.
5. Μέχρι την άνοιξη η επιτροπή θα μπορεί να συνεδριάσει σε δύο κύκλους, και σε δια ζώσης συναντήσεις, ώστε τα μέλη να καταλήξουν στα τελικά βραβεία, αναλαμβάνοντας την ευθύνη της ιδιότητας και της υπογραφής τους και καταθέτοντας έγγραφη αιτιολογία/ σκεπτικό που θα συνοδεύει το κάθε βραβείο.
6. Η «ακαδημία» και το ΔΣ σε αυτή τη διαδικασία θα είναι αρωγός της προσπάθειας σε συνεννόηση με τον πρόεδρο της Κριτικής Επιτροπής/ επιτροπών και τα μέλη ώστε πρακτικά ζητήματα- όπως η διαδικασία απονομής- να γίνουν με την απαιτούμενη σοβαρότητα και εχεμύθεια. Στις τελικές ανακοινώσεις και βραβεύσεις της επιτροπής, θα ενσωματώνεται και το «Βραβείο Ακαδημίας κόμικς» που θα αφορά τις ψήφους των μελών. Η γιορτή θα συνεχιστεί, αλλά σε μια πιο ώριμη, αξιόπιστη και αξιοκρατική βάση.

 

[*] Ο Νικολόπουλος Αντώνης (Soloύp)  είναι δημιουργός κόμικς και γελοιογράφος.  Διδάκτωρ Πολιτισμικής Επικοινωνίας (ΤΠΤΕ, παν. Αιγαίου)