από τον Πάνο Ιωαννίδη
Λεονάρντο Παδούρα- Το τέλειο Παρελθόν (Καστανιώτης, Κώστας Αθανασίου)
Ο Ραφαέλ Μορίν σημαίνον στέλεχος της κουβανέζικης νομεκλατούρας εξαφανίζεται ξαφνικά, και ο υπολοχαγός της αστυνομίας Μάριο Κόντε, αναλαμβάνει να εξιχνιάσει τη μυστηριώδη απουσία του. Βρισκόμαστε στις αρχές του 1989 και ο Μάριο Κόντε, πέρα από την υπαρξιακή κρίση που βιώνει και τον ωθεί σε σκέψεις σχετικά με το επάγγελμα που διάλεξε να κάνει, βιώνει και μια βαθύτερη κοινωνική κρίση με τις αλλαγές που έρχονται. Ο Γέρος, ο προϊστάμενος του Μάριο Κόντε είναι κάθετος και θέλει άμεσα αποτελέσματα, καθότι ο εξαφανισμένος Ραφαέλ Μορίν, φέρει το βαθμό του υφυπουργού και είναι διευθυντής μιας κρατικής επιχείρησης με εξαγωγικό προσανατολισμό. Επίσης ο Μάριο Κόντε γνωρίζει τον εξαφανισμένο γραφειοκράτη από τα φοιτητικά τους χρόνια.
Ο γοητευτικός ήρωας του Λεονάρντο Παδούρα αρχίζει την καταβύθιση του μέσα στα άδυτα της κουβανέζικης κοινωνίας. Η επαφή του με την ανώτερη τάξη του καθεστώτος θα τον φέρει σε αμηχανία, όχι μόνο λόγω του χάσματος ανάμεσα στην ευημερία και στην καθημερινή φτώχια των περισσοτέρων συμπατριωτών του, αλλά και λόγω της διαφορετικής αντίληψης που επικρατεί, σχετικά με την Επανάσταση. Καθώς ο Μάριο Κόντε σκάβει όλο και πιο βαθιά, η φαινομενικά τακτοποιημένη ζωή του Ραφαέλ Μορίν, αναδεικνύει όχι μόνο τις ατέλειες αλλά και τις αντιφάσεις της. Αξιοσημείωτος τέλος είναι ο ρόλος της μοιραίας γυναίκας που έχει τον ρόλο του μπαλαντέρ σε αυτό το σπουδαίο νουάρ μυθιστόρημα.
Claudia Pineiro- Οι χήρες της Πέμπτης (Carnivora, Ασπασία Καμπύλη)
Μια παρέα αντρών, κατοίκων σε ένα ιδιωτικό προάστιο του Μπουένος Άιρες συναντιέται κάθε Πέμπτη βράδυ χωρίς συζύγους και παιδιά, για να συζητήσουν, να παίξουν χαρτιά, να πιούνε και να φάνε. Μέχρι που κάποια Πέμπτη, θα βρεθούν μυστηριωδώς όλοι νεκροί, εκτός από έναν, ο οποίος θα επιζήσει και θα αφηγηθεί μέρος της ιστορίας. Γιατί η υπόλοιπη ιστορία του ιδιωτικού προαστείου Άλτος δε λα Πλάτα, ενός εκ των αρκετών ιδιωτικών προαστείων του Μπουένος Άιρες, θα την πουν οι γυναίκες και τα παιδιά τους. Πρόκειται για ένα έγκλημα, το οποίο αποκαλύπτεται ως συμβάν που αλλάζει τα δεδομένα, θέτοντας ένα τέλος ισάξιο αρχαίας τραγωδίας.
Η Claudia Pineiro μελετά χειρουργικά την ανώτερη τάξη της χώρας της, εστιάζοντας στην καθημερινότητα του ιδιωτικού προαστείου χαρίζοντας μας ένα σπουδαίο μυθιστόρημα. Η οικονομική κρίση της Αργεντινής διακρίνεται στο μυθιστόρημα, ως προς τις προεκτάσεις και τις συνέπειες της χωρίς να κατονομάζεται. Όσο η αναδρομή των συμβάντων προχωρά προς τα πίσω, με τα γεγονότα που στιγμάτισαν την πολύπαθη νεότερη ιστορία της Αργεντινής να διαβρώνουν τις επιλογές των ηρώων, τόσο αναδεικνύεται η σχέση ανάμεσα σε μια ψευδεπίγραφη εικόνα και σε μια καταχρεωμένη κοινωνία. Η γλώσσα είναι ρέουσα, χαρακτηριστική της Claudia Pineiro και μας κάνει να αδημονούμε για το επόμενο έργο της.
Sebastien Japrizot-Το βαγόνι των δολοφόνων (Πατάκης, Αντρέας Παππάς)
Ένα ακόμη κλασικό έργο της νουάρ λογοτεχνίας, το οποίο μάλιστα έγινε κινηματογραφική ταινία, από τον δικό μας Κώστα Γαβρά (Compartiment tueurs), με τον Υβ Μοντάν στον κεντρικό ρόλο. Έξι άγνωστοι μεταξύ τους επιβάτες, ταξιδεύουν με το νυχτερινό τρένο από τη Μασσαλία προς το Παρίσι. Στο τέλος της διαδρομής μια όμορφη νέα γυναίκα, η τριαντάχρονη πωλήτρια αρωμάτων Ζορζέτ Τομά, παραμένει ξαπλωμένη στην κουκέτα της, ενώ οι υπόλοιποι συνταξιδιώτες της έχουν εξαφανιστεί.
Η διαφορά είναι ότι η κοπέλα κείτεται νεκρή. Το α λα Χίτσκοκ μυστήριο θα κληθεί να διαλευκάνει ο επιθεωρητής Αντουάν Πιερ Εμίλ Γκρατσιανό, με το παρατσούκλι «Γκράτσι». Είναι ένας κουρασμένος από τη δουλειά του αστυνομικός, που παρά τις επίπονες προσπάθειες του παρατηρεί ότι η διαφθορά επικρατεί, η δικαιοσύνη δεν απονέμεται και το κακό επικρατεί. Ο σπουδαίος συγγραφέας, γεννημένος στη Μασσαλία από οικογένεια Ιταλών μεταναστών, μας προσφέρει ένα πολύτιμο κοινωνικό νουάρ που αναπαριστά με γνήσιο τρόπο την εποχή, με το Παρίσι της δεκαετίας του 1960 να πρωταγωνιστεί, θέτοντας τις βάσεις για να γεννηθεί μέσα μας το ερώτημα: Γιατί συνέβη το έγκλημα;
Georges Simenon-Σε περίπτωση ατυχήματος (Άγρα, Αργυρώ Μακάρωφ)
Ένα ακόμη μυθιστόρημα του μεγάλου Γάλλου ο οποίος προτάθηκε μάλιστα για το βραβείο Νόμπελ. Αυτό το πολύ καλό μυθιστόρημα, το οποίο είναι γραμμένο υπό μορφή ημερολογίου, μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Κλωντ Οτάν-Λαρά, με τον τίτλο Υβέτ, με τον Ζαν Γκαμπέν και τη Μπριζίτ Μπαρντό να κρατούν τους πρωταγωνιστικούς ρόλους.
Η αφήγηση εστιάζει στον Λυσιέν Γκομπιγιό, έναν αναγνωρίσιμο και πετυχημένο δικηγόρο της ανώτερης τάξης, ο οποίος παντρεύτηκε τη χήρα του αφεντικού του. Η αστραφτερή ζωή του θα διαρραγεί όταν θα κάνει την εμφάνιση της η Υβέτ, μια νεαρή εκδιδόμενη η οποία του ζητά να την υπερασπιστεί και για αντίτιμο του προσφέρει τα κάλλη της. Η συνέχεια είναι χαρακτηριστική και αντάξια φυσικά των μυθιστορημάτων του Georges Simenon, όπου η υπαρξιακή αγωνία των ηρώων διαπλέκεται με τα καίρια ερωτήματα που τίθενται στους αναγνώστες, και εδώ έχουν να κάνουν με τα κίνητρα της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Mick Herron-Ανήσυχες τίγρεις (Αίολος, Αντώνης Καλοκύρης)
Έ
να από τα δυσκολότερα είδη της ευρύτερης λογοτεχνίας μυστηρίου είναι η κατασκοπική λογοτεχνία. Δεν είναι μόνο η έρευνα που απαιτείται για να γραφεί κάτι αξιοπρόσεκτο, είναι και η μελέτη των ηρώων, ήτοι των κατασκόπων, αυτών των ανθρώπων που θέτουν τον εαυτό τους ολοκληρωτικά στην υπηρεσία του κράτους, καταστρέφοντας ίσως τη ζωή τους. Αυτό το μυθιστόρημα κερδίζει το στοίχημα, όχι μόνο γιατί κρατάει τον αναγνώστη, αλλά και γιατί η ωραία γλώσσα του αντανακλά αυτή ακριβώς τη ρευστότητα του μυστικού κόσμου.
Οι περισσότερες περιπτώσεις διαφθοράς ξεκινούν από ένστολους, δηλώνει η πρώτη πρόταση του βιβλίου. Από ένστολους που φορούν οποιαδήποτε στολή, οποιοδήποτε κοστούμι, συμπληρώνουμε εμείς. Βρισκόμαστε στην Οικία Σλάου, ένα κατάλυμα όπου αποσύρονται οι αποτυχημένοι πράκτορες της Βρετανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών. Τα Κουτσά Άλογα όπως τους χαρακτηρίζουν οι διοικούντες, είναι πλέον άχρηστα στην υπηρεσία και οφείλουν να συμμορφωθούν με τους περιορισμούς της νέας ζωής τους. Η ρουτινιάρικη μονοτονία που επικρατεί, δεν μπορεί να συγκρατήσει τις εξελίξεις που μας λένε ότι το παρελθόν είναι πάντα εδώ, επίμονο και ανελέητο, για να αναδιαμορφώσει το παρόν. Ο Ρέυμοντ Τσάντλερ συναντά τον Τζον Λε Καρέ και πάνε για μπύρες σε μια μυστική παμπ όπου γεννιέται σπουδαία λογοτεχνία.
Karine Tuil- Η απόφαση (Κέδρος, Κατερίνα Γούλα)
Πόσο πολιτικό είναι το προσωπικό; Αυτή η σκέψη στριφογύριζε στο μυαλό μου κατά τη διάρκεια ανάγνωσης αυτού του μυθιστορήματος. Και αυτό διότι η υπόθεση του είναι τέτοια, που δεν αφήνει τους ήρωες του να δράσουν εκτός του κοινωνικού, πολιτικού και πολιτισμικού modus operandi, σε βαθμό μάλιστα που άθελα τους, οι αποφάσεις που λαμβάνουν, να επικαθορίζοται ολοκληρωτικά από αυτό.
Στο επίκεντρο της αφήγησης βρίσκεται η ανακρίτρια της Αντιτρομοκρατικής Υπηρεσίας Αλμά (Ελευθερία) Ρεβέλ, η οποία ανακρίνει έναν τζιχαντιστή με ποινικό παρελθόν. Στο επίκεντρο της έρευνας της στέκει το ερώτημα αν ο ύποπτος πρέπει να συλληφθεί προληπτικά, ώστε να μην συμμετάσχει σε μια μεγάλη τρομοκρατική επίθεση. Η πίεση που δέχεται η Άλμα, εντείνεται από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η προσωπική της ζωή, με τον γάμο της να βρίσκεται σε τέλμα και τον εραστή της να έχει αναλάβει την υπεράσπιση του υπόπτου τζιχαντιστή. Θα καταφέρει η συμπαθής σε όλους μας Άλμα, να ξεπεράσει τις στήνουν η υπηρεσία της, ο άνθρωπος της και σε τελική ανάλυση ο εαυτός της ο ίδιος;
Peter Heller- Ο ζωγράφος (Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Άγγελος Αγγελίδης)
Ο ζωγράφος είναι το τρίτο μυθιστόρημα που εκδίδεται στην Ελλάδα, του πολυβραβευμένου και πολυδιαβασμενου Peter Heller. Μια ιστορία που εστιάζει στην έννοια της δημιουργίας και στην σχέση της με τα σκοτεινά σημεία των δημιουργών, τα οποία όμως προκαλούν σε ορισμένες περιπτώσεις εγκλήματα. Το έργο τέχνης είναι η άλλη όψη του εγκλήματος, από μια δημιουργική πλευρά, μας λέει εδώ ο καλός συγγραφέας.
Ο ήρωας μας, ο διάσημος ζωγράφος Τζιμ Στέγκνερ ζει πλέον μια ήσυχη ζωή μετά από μια σειρά από έντονα γεγονότα. Έχει εκτίσει την ποινή του γιατί κάποτε πυροβόλησε κάποιον που τον εκνεύρισε, έχει χωρίσει από δύσκολες σχέσεις και αφοσιωμένος στη ζωγραφική του. Διάγει την πιο δημιουργική εποχή του, το ταλέντο του να αναγνωρίζεται και τους πίνακες του να πωλούνται σε καλές τιμές. Μέχρι που ένα τυχαίο συμβάν θα αφυπνίσει τα σκοτεινά του ένστικτα, και το μοιραίο γεγονός που θα επέλθει θα τον ωθήσουν και πάλι πίσω στην παλιά του ζωή. Μια ιστορία που μας μαθαίνει ότι οι παλιοί λογαριασμοί πρέπει να κλείνουν διαφορετικά τα στοιχεία τους μένουν βαθιά μέσα μας και μας στοιχειώνουν.
S.A. Cosby- Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα (Gutenberg, Σέργιος Τρεχλής)
Δεύτερο μυθιστόρημα του Shawn Andre Cosby που μεταφράζεται στη χώρα μας, και πάλι από τις εκδόσεις Gutenberg. Ένας πολύ καλός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας, με βραβεία στον ενεργητικό του, που υπηρετεί συνειδητά το λεγόμενο «southern noir», δηλαδή το νουάρ του Αμερικάνικου Νότου, με την έμφαση της προβληματικές του να προσδίδεται στις φυλετικές ανισότητες.
Ο Τάιτους Κράουν, ο πρώτος μαύρος Σερίφης μιας ήσυχης κομητείας στην πολιτεία της Βιρτζίνια, έρχεται αντιμέτωπος με ένα δύσκολο περιστατικό. Πυροβολισμοί λαμβάνουν χώρα σε ένα σχολείο και ο δράστης είναι ένας γνώριμος του νεαρός μαύρος, ενώ το θύμα ένας λευκός καθηγητής καθ’ όλα αγαπητός. Τα πράγματα λαμβάνουν ανεξέλεγκτες διαστάσεις, όταν ο δράστης της δολοφονίας πέφτει νεκρός από το όπλο ενός αστυνομικού. Αναμφίβολα μια διαλεκτική αποτύπωση της σχέσης καλού κακού με βασικό υπόβαθρο τον ρατσισμό και τα απόνερα του.
Thomas Mullen-Darktown (Πόλις, Χίλντα Παπαδημητρίου)
Σχετικό με τον ρατσισμό είναι και το Darktown του Thomas Mullen, ένα νουάρ μυθιστόρημα με έντονο το πολιτικό στοιχείο, που ανάγεται όμως στον χρόνο, έχει δηλαδή στοιχεία και ιστορικού μυθιστορήματος. Εδώ έχουμε να κάνουμε με το πρώτο μυθιστόρημα του συγγραφέα που εκδίδεται στη χώρα μας, το οποίο ήταν υποψήφιο για δύο διεθνή βραβεία (Los Angeles Times Book Prize & Audio Book Award).
Βρισκόμαστε στην Αμερική του 1948, και προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι φυλετικές διακρίσεις, προσλαμβάνονται στην Ατλάντα οι πρώτοι οκτώ μαύροι αστυνομικοί. Ανάμεσα τους βρίσκονται και δυο βετεράνοι του ΄Β Παγκοσμίου Πολέμου, ο Λούσιους Μπογκς και ο Τόμι Σμιθ, οι οποίοι ωστόσο δεν έχουν το δικαίωμα να προσάγουν λευκούς συμπολίτες τους, να οδηγήσουν περιπολικό και να εμφανιστούν στα κεντρικά της Αστυνομίας. Όταν θα βρουν το πτώμα μιας νεαρής μαύρης κοπέλας, την οποία είχαν δει να κυκλοφορεί με το αυτοκίνητο ενός λευκού, τα πράγματα θα γίνουν ακόμη πιο περίπλοκα. Όπως όλα τα καλά νουάρ μυθιστορήματα και το Darktown ξεχωρίζει για τα ερωτήματα που θέτει, τόσο σε κοινωνικό όσο και σε ηθικό επίπεδο.
Γιάννης Μαρής- Ο θάνατος του Τιμόθεου Κώνστα (Άγρα)
Η επανέκδοση ενός από τα καλύτερα μυθιστορήματα του Γιάννη Μαρή, δηλαδή ενός εκ των σπουδαιότερων έργων της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας, δεν μπορεί παρά να είναι ένα από τα εκδοτικά γεγονότα της χρονιάς. Ο Γιάννης Μαρής δεν μας έδειξε μόνο τον δρόμο, δημιούργησε μια σχολή πάνω στην οποία πατήσαμε όλοι και που ασχολούμαστε με τον ένα ή τον άλλον τρόπο με την αστυνομική λογοτεχνία. Το εν λόγω μυθιστόρημα, μαζί με το Έγκλημα στο Κολωνάκι και το Ο θάνατος του Τζον Αυλακιώτη, αποτελεί την τριάδα των πιο μεγάλων έργων του Μαρή.
Ο Τιμόθεος Κώνστας πεθαίνει μυστηριωδώς ένα βράδυ στην έπαυλη του στο Ψυχικό, έχοντας προλάβει να συντάξει τη διαθήκη του. Μοναδικοί κληρονόμοι είναι η κατά πολύ νεότερη του σύζυγος Μάγδα Κώνστα και ο ανιψιός του Κώστας Νικόδημος, με τον οποίο δεν είχε σχέσεις καθώς ο εκλιπών δεν ενέκρινε ποτέ τον γάμο της αδελφής του. Η διαθήκη προβλέπει επίσης, ότι η συνολική περιουσία περνάει στον επιζώντα κληρονόμο, εφόσον ο άλλος αποβιώσει. Ο Γιάννης Μαρής σκιαγραφεί με την πένα ενός μαιτρ, τις δύο όψεις της μεταπολεμικής Αθήνας, με τον αγαπημένο μας αστυνόμο Γιώργο Μπέκα να δίνει ρεσιτάλ διαλεκτικής ερευνητικής δραστηριότητας. Από τη μία είναι η ανώτερη τάξη που ζει άνετα και ανέμελα, αλλά δεν μπορεί να αποκοπεί από το αμαρτωλό παρελθόν της ενώ από την άλλη λούμπεν λαϊκά στοιχεία που ρέπουν προς το έγκλημα για λόγους επιβίωσης.
Πέτρος Μάρκαρης-Η απάτη είναι το μέλλον (Κείμενα)
Ο αστυνόμος Χαρίτος, ο πιο διάσημος ήρωας της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας, μετά τον Γιώργο Μπέκα του Γιάννη Μαρή, έρχεται αντιμέτωπος με μια νέα πρόκληση. Είναι πλέον Διευθυντής Ασφαλείας στην Αττική, έχει μια συμπαθέστατη γυναίκα υφιστάμενη, την Αντιγόνη Φελέκη, ενώ ο εγγονός του Λάμπρος, που πήρε το όνομα του κομμουνιστή του φίλου Λάμπρου Ζήση, μεγαλώνει γεμίζοντας τον παππού του χαρά και προσδοκίες.
Η νέα υπόθεση που αντιμετωπίζει είναι σε πρώτο επίπεδο η δολοφονία ενός φύλακα στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας. Πρόκειται για την κορυφή του παγόβουνου. Η έρευνα αποκαλύπτει την κλοπή αρχαίων ευρημάτων, σε συνδυασμό με την πρόσκληση των δραστών να αντικατασταθούν τα κλεμμένα κομμάτια των Μαρμάρων του Παρθενώνα από τον Έλγιν, από αντίγραφα που δημιουργήθηκαν μέσω εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Πέτρος Μάρκαρης χρησιμοποιώντας ως βασικό ερευνητικό εργαλείο την μπρεχτική αποστασιοποίηση, μελετά τον νέο μετά-κόσμο που ήρθε για να αλλάξει τους όρους λειτουργίας και αναπαραγωγής της ανθρωπότητας. Υπό αυτό το πρίσμα, θέτει εύστοχα μια σειρά από κρίσιμα ερωτήματα που αφορούν τους όρους χρήσης της τεχνολογίας, καθώς και το αν ο άνθρωπος γίνεται υπηρέτης της ή εξακολουθεί να είναι κύριος της.
Σέργιος Γκάκας-Κάσκο (Καστανιώτης)
Μια ακόμη επανέκδοση που αφορά ένα από τα πρώτα σημαντικά έργα της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας τον 21ο αιώνα. Ο πρόσφατα και πρόωρα χαμένος Σέργιος Γκάσκας, μας έδωσε το μακρινό 2001, ένα όμορφο νουάρ που πατάει πάνω στην αμερικάνικη παράδοση του hard-boiled, αλλά εκτυλίσσεται μέσα σε έναν οίστρο κοινωνικού και πολιτικού προβληματισμού.
Ένας μοναχικός ήρωας, ο Σίμος Πιερτζοβάνης, αποτυχημένος δικηγόρος, πρώην αλκοολικός, παιδί πολιτικού εξόριστου στη Μακρόνησο, και ανδρωμένου από τις ιστορίες των επιστήθιων φίλων του πατέρα του, οι οποίοι μια ζωή τον στηρίζουν οικονομικά, έρχεται αντιμέτωπος με την υπόθεση της ζωής του. Μια υπόθεση που κατά βάθος φοβάται να αναλάβει, ίσως γιατί βρίσκεται στο κατώφλι των σαράντα και ακόμα διστάζει να αναλάβει την ευθύνη του εαυτού του. Μια μοιραία γυναίκα η Δάφνη Κυπρίδου, που θα μπορούσε να ζει στις καλύτερες σελίδες του Ρέυμοντ Τσάντλερ και του Ντάσιελ Χάμετ, ζητάει τη βοήθεια του. Ο συμπαθής στους αναγνώστες ήρωας, θα δεχτεί με τα πολλά και θα περιφερθεί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, προσφέροντας την απόλαυση μιας πολύ καλής νουάρ ιστορίας.
