της Όλγας Σελλά
Δίπλα σε παραστάσεις, στις οποίες το αυτοβιογραφικό στοιχείο και η τρέχουσα εμπειρία των συντελεστών μπολιάζει τα κείμενα, είναι τουλάχιστον έκπληξη, το ότι μια σκηνοθέτιδα της νέας γενιάς, η Ελένη Παργινού, καταπιάνεται με ένα κείμενο του Βέλγου συμβολιστή Μωρίς Μαίτερλινκ (Γάνδη 1862- Νίκαια Γαλλίας 1949) γραμμένο τον 19ο αιώνα! Έχω δει μόνο μια προηγούμενη δουλειά της Ελένης Παργινού, (πάλι μ’ ένα κείμενο ξεχωριστό, τον «Ουρανό κατακόκκινο» της Λούλας Αναγνωστάκη), που υποσχόταν μια άκρως ενδιαφέρουσα συνέχεια. Αυτή τη φορά τόλμησε κι άλλο. Επέλεξε το κείμενο «Στο εσωτερικό» του Βέλγου συγγραφέα και στοχαστή, ο οποίος τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1911, ένα έργο που γράφτηκε το 1891 και αγγίζει το θέμα που διατρέχει όλο το έργο του Μαίτερλινκ: το θάνατο και τη ζωή.
Ένα σπίτι και εκείνοι που ζουν εντός του κάνοντας τις καθημερινές κινήσεις που εκπέμπουν ασφάλεια και σταθερότητα. Ένας θάνατος έξω από το σπίτι –ο πνιγμός ενός κοριτσιού στο ποτάμι- και οι εξάγγελοι, που φτάνουν για να μεταφέρουν στους εντός την κακή είδηση.
Αυτή είναι η αρχική ιστορία του Μαίτερλινκ, την οποία διαχειρίστηκε με ευαισθησία, ποίηση και θεατρικότητα η Ελένη Παργινού. Με βασικό σύμμαχο το σκηνικό τοπίο των Όλγας Μπρούμα και Ματίνας Μέγκλα, χώρισε σε μέρη τον σκηνικό χώρο. Στη σκηνή του Bios έχουν στηθεί «δωμάτια» διάφανα, αέρινα, διαπερατά, όπως οι «θάλαμοι» του μυαλού και των αισθημάτων. Οι καρέκλες και το μεγάλο τραπέζι τα χαρακτηριστικά στοιχεία του σπιτιού, της εστίας, μεταφέρονται, μετατοπίζονται διαρκώς, παραπέμποντας στην εσωτερική πάλη, στην εκκαθάριση, στην τακτοποίηση, στη συνήθεια. Μια μπανιέρα στην άλλη άκρη της σκηνής έχει μέσα το νερό που κατάπιε τη ζωή. Το νερό (στα ποτήρια) που γίνεται κέρασμα και δροσιά μέσα στο σπίτι, ενώ ήδη έχει γίνει ο φονιάς του νεαρού κοριτσιού.
Το ηχοτοπίο που δημιουργεί σ’ όλη την παράσταση ο Κώστας Φραντζής δίνει «φωνή» στις σκέψεις, σ’ αυτούς τους εσωτερικούς μονολόγους ή διαλόγους. Το ίδιο και οι ήχοι που στην αρχή βγάζουν οι ηθοποιοί (από τις ωραιότερες στιγμές της παράστασης) –οι σκέψεις που πνίγονται; Οι τυπικές κενές κουβέντες; Οι λέξεις που δεν εκφέρονται; Και μετά έρχεται το κείμενο του Μαίτερλινκ. Η συναναστροφή, η αμηχανία, τα αδέξια χαμόγελα –«όπως χαμογελούν όσοι θέλουν να σωπάσουν». Και η πικρή είδηση. Και ο θάνατος. Και η απώλεια. Και η ανάγκη για παρηγοριά αφού «μια δυστυχία όταν την μεταφέρουν μαζί με άλλους είναι λιγότερο βαριά». Και το σπίτι υποδέχεται το θάνατο. Και το τραπέζι σηκώνει το πένθος, έτσι όπως συμβολοποιείται με το βάρος του χώματος που «σερβίρεται» πάνω του.
Αυτό το «Εσωτερικό» αφορά τους κλειστούς χώρους των σπιτιών, των σκέψεων, των ψυχών. Είναι το «εσωτερικό» του καθενός μας. Και είναι πολλοί οι θάνατοι που συμβαίνουν σ’ αυτό το εσωτερικό, πραγματικό και μεταφορικό, και συμβολοποιούνται, επίσης, στον πνιγμό του κοριτσιού.
Αυτό το γοητευτικό, ποιητικό και φιλοσοφικό κείμενο του Μωρίς Μαίτερλινκ, η Ελένη Παργινού το μετέτρεψε σ’ ένα σκηνικό ποίημα, με τη συμβολή των σκηνικών, των φωτισμών, του ήχου. Και προφανώς επιμελήθηκε η ίδια την κίνηση της παράστασης, που είχε επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο και την έφεραν σε πέρας θαυμαστά όλοι οι ηθοποιοί της. Από τους οποίους θα ξεχωρίσω περισσότερο τον Γιώργο Φριντζήλα, σε μια έξοχη ερμηνεία, και την καθηλωτική φιγούρα της νεαρής Μάιρας Σιδερίδου, στο ρόλο του νεαρού κοριτσιού.
Ήταν από τις πολύ ευχάριστες εκπλήξεις της σεζόν, ως τώρα, αυτή η παράσταση. Ένα σκηνικό ποίημα, με λόγο, κίνηση, αισθητική, ιδέες. Σύγχρονο και κλασικό μαζί. Που ακουμπούσε σ’ έναν λόγο που έρχεται από τον 19ο αιώνα και αφορά πάντα τους ανθρώπους.
Η ταυτότητα της παράστασης
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης, Σύλληψη – Σκηνοθεσία: Ελένη Παργινού, Ηχητικός Σχεδιασμός & Live electronics: Κώστας Φραντζής, Σκηνικά – κοστούμια: Όλγα Μπρούμα – Ματίνα Μέγκλα, Σχεδιασμός φωτισμού: Περικλής Μαθιέλλης, Φωτογραφίες: Μυρτώ Αποστολίδου
Βοηθοί σκηνοθέτη: Μελίνα Φορτετσανάκη, Μαρίνα Δατσέρη
Τεχνική υποστήριξη &Ηχοληψία: Δημήτρης Ματσούκας
Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη – Νώντας Δουζίνας, Γραφιστικά: Μαργαρίτα Παπαστεργίου, Παραγωγή: Ομάδα Kentro
Παίζουν: Γιώργος Φριντζήλας, Ρεβέκα Τσιλιγκαρίδου, Νεφέλη Ανανιάδη, Αλέξανδρος Νούσκας – Βαρελάς, Μάιρα Σιδερίδου
Στο Bios exploring urban culture (Πειραιώς 84). Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή στις 9μ.μ.
Η παράσταση πραγματοποιείται με την οικονομική υποστήριξη και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
* 
Το βιβλίο του Μωρίς Μαίτερλινκ «Στο εσωτερικό» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Νεφέλη» σε μετάφραση Δημήτρη Δημητριάδη.
