από την Αλεξάνδρα Χαΐνη
Αφού ευχαριστήσουμε την Ιρλανδή συγγραφέα Claire Keegan για το δάνειο του τίτλου (βλ. «Μικρά πράγματα σαν κι αυτά», μτφ. Μαρτίνα Ασκητοπούλου, εκδόσεις Μεταίχμιο), επανερχόμαστε με ακόμη περισσότερες ειδήσεις και περίεργα επεισόδια από τον χώρο του βιβλίου.
Η στήλη γράφεται εν μέσω της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, οπότε μπορείτε κυριολεκτικά να μυρίσετε τις σελίδες της.
*
Διαβάζω δυνατά: Ένα πολύ ενδιαφέρον εγχείρημα ξεκίνησε το 2018 η Ζωή Κοσκινίδου, δημοσιογράφος και δημιουργός του ηλεκτρονικού περιοδικού για το παιδικό και εφηβικό βιβλίο Κόκκινη Αλεπού. Όπως εξηγεί στην αθηΝΕΑ, η καμπάνια «Διαβάζω Δυνατά», που αφορά τη μεγαλόφωνη αφήγηση, τα παιδιά και τα βιβλία, γεννήθηκε από την ανάγκη να συνδυαστεί η προφορική αφήγηση με τη μεγαλόφωνη ανάγνωση: «Σε μια εποχή όπου ο χρόνος μοιάζει πάντα ανεπαρκής και οι οθόνες διεκδικούν όλο και περισσότερο χώρο στην καθημερινότητα, η μεγαλόφωνη ανάγνωση επιστρέφει σχεδόν αντιστικτικά. Ως μια σύγχρονη πράξη επαφής με τον λόγο, αλλά και ως πράξη σύνδεσης. Εκτός από εργαλείο γλωσσικής και γνωστικής ανάπτυξης, έχει να προσφέρει κάτι πιο δύσκολα μετρήσιμο: τη δημιουργία κοινών εμπειριών.»
Βιβλιοπωλείο χωρίς βιβλία: Υποθέτω ότι κάπως αντίστοιχο αλλά στο πιο high tech του, ήταν και το σκεπτικό του αμερικανικού κολοσσού Amazon και ειδικότερα της θυγατρικής του Amazon Audible, ο οποίος άνοιξε πρόσφατα στη Νέα Υόρκη ένα πρωτότυπο βιβλιοπωλείο, που θυμίζει μάλλον τα πάλαι ποτέ δισκοπωλεία (θυμάστε το Metropolis στην Ομόνοια;). Ο λόγος για το Audible Story House, έναν χώρο όπου οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να ακούσουν και, κυρίως, να αγοράσουν, ηχητικά βιβλία, υπό μορφή κάρτας ή αρχείου, το οποίο ανεβάζουν στο κινητό ή σε όποια άλλη «έξυπνη» συσκευή διαθέτουν. Το Audible Story House, που είναι προφανώς το πρώτο «βιβλιοπωλείο χωρίς βιβλία» στον κόσμο, στεγάζεται σε ένα τριώροφο κτίριο επί της οδού Bowery 260, και εκτός από το εμπορικό κομμάτι του με τους τίτλους αυτούς καθαυτούς, διαθέτει επίσης έξι ειδικά διαμορφωμένους χώρους όπου οι επισκέπτες μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε 300 ηχητικά βιβλία και να τα ακούσουν επί τόπου, να παρακολουθήσουν ζωντανά βιβλιοφιλικά προγράμματα και κονσέρτα, να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες ή απλώς να πιούν τον καφέ τους. Α, διατίθενται επίσης και εκδόσεις σε e-books, για τους πιο… παραδοσιακούς αναγνώστες. Για του λόγου το αληθές κάντε μια εικονική επίσκεψη στο Audible Story House, αν μη τι άλλο, είναι ένα ταξίδι στο μέλλον.
10 χρόνια International Booker: Τα δέκα κλείνει το 2026 το Διεθνές Βραβείο Booker υπό την παρούσα μορφή του. Ένα κλικ πριν την εφηβεία, τα γιόρτασε με μια μεγάλη εκδήλωση στο Queen Elizabeth Hall του Southbank Centre στο Λονδίνο. Την εκδήλωση άνοιξε η γνωστή και μη εξαιρετέα ποπ σταρ Dua Lipa (ήρθε για να μείνει η Dua· δεν θα μου έκανε εντύπωση αν την έφερναν και στο Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας!). Εμφανίστηκαν μεταξύ άλλων η Deepa Bhasthi, μεταφράστρια του «Heart Lamp» της Banu Mushtaq («Το Φως της καρδιάς», μτφ. Ιφιγένεια Ντούμη, Εκδόσεις Καστανιώτη) που κέρδισε το βραβείο το 2025, ο David Diop, συγγραφέας του «Τη νύχτα, όλα τα αίματα είναι μαύρα» (μτφ. Αλεξάνδρα Κωσταράκου, εκδόσεις Πόλις) που το πήρε το 2021, ο εκδότης Jacques Testard των Fitzcarraldo που όλο αυτό το διάστημα είδε 17 συγγραφείς του στις λίστες των International Booker, αλλά και ο Laurence Laluyaux του λογοτεχνικού πρακτορείου RCW, που εκπροσωπεί τις νομπελίστες Han Kang και Olga Tokarczuk.
Ξεφυλλίζοντας τη μόδα: Ποιος είπε ότι ένα καλό βιβλίο δεν είναι αξίζει περισσότερο από μια ακριβή τσάντα – ακόμη κι αν είναι Miu Miu. Λοιπόν, φέτος είναι η τέταρτη χρονιά που ο γνωστός ιταλικός οίκος μόδας, εμπνεύσεως Miuccia Prada, πραγματοποιεί δράσεις στο πλαίσιο του «Miu Miu Literary Club». Κάθε φορά μπαίνει και μια διαφορετική θεματική για την οποία οι συμμετέχουσες και οι συμμετέχοντες διαβάζουν και συζητούν. Τον Απρίλιο που μας πέρασε το θέμα ήταν η ενίσχυση του διαλόγου πάνω στην «Πολιτική της Επιθυμίας». Συζητήθηκαν τα βιβλία δύο διακεκριμένων συγγραφέων, το «Αναμνήσεις ενός κοριτσιού» (μτφ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδόσεις Μεταίχμιο) της Γαλλίδας Annie Ernaux και το «Changes: A Love Story» (1991), της Ama Ata Aidoo (1942-2023), συγγραφέως και φεμινίστριας από τη Γκάνα. Οι συμμετέχοντες έλαβαν δωρεάν από ένα αντίτυπο των βιβλίων. Οι συζητήσεις έλαβαν χώρα στο Circolo Filologico Milanese, στο Μιλάνο. Από την άλλη ο οίκος Dior, αγαπάει μεν τα βιβλία, αλλά είναι μάλλον πιο συνεπής στο ρόλο του. Στο πλαίσιο αυτό σχεδίασε μια σειρά από βιβλιόφιλες τσάντες tote, στην πρόσοψη των οποίων φιγουράρουν τα εξώφυλλα αγαπημένων βιβλίων της κλασικής και σύγχρονης λογοτεχνίας. Η σειρά διαθέτει επίσης και τα αντίστοιχα φουλάρια και μπλουζάκια. Προσωπικά διάλεξα εκείνη με τον «Δράκουλα» του Bran Stoker που είναι κίτρινη και καλοκαιρινή (πιστό αντίγραφο της πρώτης έκδοσης του βιβλίου το 1897) αλλά μου πέφτει κομματάκι ακριβή: 3.000 το μεσαίο μέγεθος τσάντας και 1.400 το (μεταξωτό) μπλουζάκι.
Βασιλικές αναγνώσεις: Με τούτα και με τ’ άλλα δεν μπορώ να μην αναφερθώ και στις αναγνωστικές προτιμήσεις μιας γαλαζοαίματης, της Βασίλισσας Καμίλα, συζύγου του Καρόλου, υιού της Ελισάβετ και πάει λέγοντας. Η Καμίλα δηλώνει πιστή αναγνώστρια – παιδιόθεν. Εξού και έχει συστήσει το The Queen’s Reading Room, που πέρα από λέσχη ανάγνωσης έχει και φιλανθρωπικά χαρακτηριστικά με δράσεις φιλαναγνωσίας σε περισσότερες από 170 χώρες. Πρόσφατα μάλιστα η Καμίλα βρέθηκε στην Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης όπου με ξεναγό άλλη μια διάσημη βιβλιόφιλη, την Αμερικανίδα ηθοποιό Sarah Jessica Parker (έχει και αυτή το δικό της book club, το «SJP Lit», ενώ μην ξεχνάμε ότι διατέλεσε και μέλος της κριτικής επιτροπής των Booker), περιηγήθηκε από εδώ και από εκεί χωρίς να παραλείψει να επισκεφθεί και τον αγαπημένο της παιδικό ήρωα, το αρκουδάκι Winnie-the-Pooh, που διατηρείται σε ειδική προθήκη της Βιβλιοθήκης από τη δεκαετία του 1920.
Φάουλ στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο: Στην Ελλάδα ωστόσο τα πράγματα γίνονται αλλιώς. Πρόσφατα, η Πρυτανική Αρχή του Ιονίου Πανεπιστημίου αποφάσισε να αφαιρέσει από τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου στην Κέρκυρα τμήμα του Αναγνωστηρίου, και να το μετατρέψει σε αίθουσες διδασκαλίας και γραφεία καθηγητών, στερώντας τους φοιτητές του Πανεπιστημίου, ζωτικό χώρο από την Ακαδημαϊκή Βιβλιοθήκη. Οι φοιτητές εξέδωσαν ψήφισμα εκφράζοντας τη διαφωνία τους και ζητώντας από την Πρυτανική Αρχή να αναθεωρήσει την απόφασή της και να στηρίξει τη Βιβλιοθήκη. Εύχομαι να βρεθεί λύση.
Καβάφης με θέα: Στις 29 Απριλίου του 1863 γεννήθηκε ο Κωνσταντίνος Καβάφης και στις 29 Απριλίου 1933 απεβίωσε. Έτσι, με αφορμή τις δυο αυτές επετείους, το Ίδρυμα Ωνάση δώρισε στον Δήμο Αθηναίων ένα γλυπτό που απεικονίζει τον Αλεξανδρινό ποιητή, το οποίο έχει τοποθετηθεί στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, απέναντι από την Ακρόπολη και μπροστά από την Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και την Onassis Mandra. Για το γλυπτό, που είναι έργο του γλύπτη Πραξιτέλη Τζανουλίνου, γράφτηκαν πολλά -χαριτωμένα και μη-, ειδικά στα μέσα κοινωνική δικτύωσης, αλλά θα κρατήσω ένα απόσπασμα από την ανάρτηση στο fb του Ευγένιου Ματθιόπουλου, καθηγητή Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης, ο οποίος κάνει μια σύγκριση του συγκεκριμένου γλυπτού με εκείνο του Bansky που κοσμεί πλέον την πλατεία Waterloo στο Λονδίνο: «Υπάρχει η τέχνη που μάχεται, που προβληματίζει και παρακινεί και υπάρχει και η τέχνη που καθησυχάζει, ρεμβάζει και εξυμνεί: Η τέχνη που βαδίζει και η τέχνη που κάθεται. Η τέχνη του υψηλού και του βάθρου και η τέχνη της προσήνειας και του κάλλους. Είμαστε άνθρωποι κι έχουμε ανάγκη και τις δυο αυτές μορφές γλυπτικής όταν μάλιστα εισφέρουν στον ορίζοντα της δημόσιας αισθητικής και ηθικής. Αν κάτι ωστόσο με προβληματίζει είναι ότι στην Αθήνα τις τελευταίες δεκαετίες πλεονάζουν υπέρμετρα τα έργα της δεύτερης τάσης.»
Η Αμαζόνα Oprah: Ναι, η Oprah Winfrey πάει Amazon. Η γνωστή Αμερικανίδα παρουσιάστρια/συγγραφέας/ακτιβίστρια κλπ. έκλεισε πολυετές συμβόλαιο με την εταιρεία, για την οποία από αυτό το καλοκαίρι θα παράγει βίντεο-podcasts δύο φορές την εβδομάδα, θα δημιουργεί ειδικό περιεχόμενο στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της σε σχέση με το βιβλίο και θα επαναχρησιμοποιήσει το υλικό από την εκπομπή της «The Oprah Winfrey Show» που μετράει ήδη 25 σεζόν. Σημειώνεται ενδεικτικά, ότι το κανάλι «The Oprah Podcast» στο YouTube, που το ξεκίνησε το 2024, έχει 913.000 εγγεγραμμένους χρήστες.
Όταν ο Byron κολύμπησε τον Ελλήσποντο: Στις 3 Μαΐου του 1810, ο Λόρδος Βύρων, ο οποίος υπέφερε εκ γενετής από στρεβλοποδία στο ένα πόδι, αποφάσισε να πραγματοποιήσει «ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματά» του· να διασχίσει κολυμπώντας τα 4 μίλια του Ελλησπόντου. «Η ταχύτητα του ρεύματος είναι τόσο μεγάλη που κανένα πλοίο δεν μπορούσε να τον περάσει, και το νερό ήταν τρομερά κρύο από το λιώσιμο του χιονιού από τα βουνά», έγραψε στη μητέρα του. Χρειάστηκε γύρω στη μία ώρα και δέκα λεπτά, αλλά ευτυχώς κολύμπησε παρέα με τον Υπολοχαγό Ekenhead, μέλος του πληρώματος της φρεγάτας με την οποία ταξίδευε. Ήταν η δεύτερή του προσπάθεια και αφού στέφθηκε με επιτυχία, ο Ρομαντικός ποιητής έγραψε ένα ποίημα στο οποίο συγκρίνει τον εαυτό του με τον μυθικό ήρωα Λέανδρο.
Η ανάγνωση σε ύφεση: «Μήπως κάνουμε τους εαυτούς μας όλο και λιγότερο έξυπνους;» αναρωτιέται ο Βρετανός δημοσιογράφος του BBC James Marriott. Στο σχετικό podcast υποστηρίζει ότι η ανάγνωση είναι απαραίτητη για την άνοδο και την πτώση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η ανάγνωση, λέει, βοηθά στην εξάπλωση των πληροφοριών, ενθαρρύνει την κριτική σκέψη και αναγκάζει τους ανθρώπους να δομούν λογικά τις ιδέες τους. Ωστόσο, ανησυχεί ότι η μετάβαση στην ψηφιακή ανάγνωση, αποδυναμώνει την ικανότητά μας να σκεφτόμαστε με πολύπλοκους, στοχαστικούς τρόπους. Η παρακμή έχει και πολιτικές συνέπειες: ένα λιγότερο εγγράμματο, περισσότερο εξαρτώμενο από την οθόνη κοινό μπορεί να είναι πιο ευάλωτο στην παραπληροφόρηση και λιγότερο ικανό για ουσιαστική δημοκρατική συμμετοχή, επισημαίνει. Περισσότερα στο The Reading Recession: Are We Making Ourselves Less Intelligent?
Ρωσική ποίηση στα προάστια: Στο Παρισινό προάστιο Vanves του Παρισιού, ένας μικρός λογοτεχνικός κύκλος διατηρεί ζωντανή τη μνήμη της μεγάλης Ρωσίδας ποιήτριας Μαρίνα Τσβετάγεβα (1892-1941), στενής φίλης του Μπόρις Παστερνάκ και του Ράινερ Μαρία Ρίλκε. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Le Monde, ο κύκλος συναντάται στο διαμέρισμα όπου διέμεινε η Τσβετάγεβα για 4 χρόνια στο διάστημα των 13 που έζησε στη Γαλλία, πριν από την καταδικασμένη επιστροφή της στη Ρωσία του Στάλιν. Οι σημερινοί Ρώσοι αντιφρονούντες, γράφει το ρεπορτάζ, βλέπουν στους στίχους της Τσβετάγεβα μια αντανάκλαση της δικής τους εσωτερικής αναταραχής. Το διαμέρισμα φαίνεται ανέγγιχτο, με παλιά ξύλινα πατώματα, τοίχους καλυμμένους με κιτρινισμένα βιβλία και φωτογραφίες του περασμένου αιώνα, καθώς και το παλιό παγκάκι-σεντούκι όπου της άρεσε να κάθεται. «Η αναχώρησή της ισοδυναμούσε με αυτοκτονία, το ήξερε. Αλλά τι να έκανε μόνη της με τον μικρό της γιο στη Γαλλία, γνωρίζοντας ότι η μεγαλύτερη κόρη της, η Αριάδνα, και ο σύζυγός της, ο Σεργκέι Έφρον, είχαν επιστρέψει στη Μόσχα λίγους μήνες νωρίτερα», λέει ο Φλοράν Ντελπόρτ, νυν ιδιοκτήτης του διαμερίσματος, καθηγητής Γερμανικών, λάτρης της ποίησης και ιδρυτής της ένωσης «Marina Tsvetaeva Etoiles-Averse».
«Η πηγή των αλόγων»: Το Chinguetti, που σημαίνει «πηγή των αλόγων» είναι μια αρχαία κωμόπολη της βόρειας Μαυριτανίας, η οποία ανακηρύχθηκε το 1996 Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Εκεί διαμένουν περίπου 4.800 άνθρωποι, σε ένα περιβάλλον άγριο και αφιλόξενο με θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 43 βαθμούς στη διάρκεια της ημέρας. Ωστόσο, μέσα στην έρημο επιβιώνει μια ξεχωριστή βιβλιοθήκη με περισσότερους από 1.000 τίτλους, ιερά κείμενα, νομικά και επιστημονικά βιβλία – μερικά από τα παλαιότερα στη Δυτική Αφρική. Τα βιβλία είναι τοποθετημένα σε κλειστές προθήκες, ή σε ραφιέρες και βιτρίνες από ξύλο και γυαλί. Τα παράθυρα είναι λιγοστά ώστε να μην εκτίθενται στον ήλιο και να ελέγχεται η θερμοκρασία του χώρου. Τη βιβλιοθήκη, που είναι ανοιχτή στους επισκέπτες, φροντίζει εδώ και 24 χρόνια ο Mohammed Abdullah Ould Gholam Habott, ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση. Η οικογένειά του την είχε αναλάβει από το 1800 και ο Habott δηλώνει ιδιαίτερα υπερήφανος για την κληρονομιά του. «Ως παιδί ονειρευόμουν να γίνω βιβλιοθηκάριος. Τα βιβλία είναι κάτι μεγαλύτερο από μένα», εξηγεί στο διαδικτυακό περιοδικό The Dial. Δυστυχώς οι γιοι του, 12 και 18 ετών, δεν μοιράζονται το όνειρό του…
Παίζουμε τους συγγραφείς;: Έχετε παίξει ποτέ λογοτεχνικά παιχνίδια; Λοιπόν, η εταιρεία Wicked Marrow Games λάνσαρε ένα νέο επιτραπέζιο, το «Novel – The Board Game». Πρόκειται για παιχνίδι στρατηγικής που οδηγεί στη δημιουργία μιας συναρπαστικής ιστορίας. Οι παίκτες συναγωνίζονται με χαρακτήρες, σκηνές, σκηνικά και πρωτίστως έμπνευση, ενώ παράλληλα προσπαθούν να αποφύγουν τυχόν writer’s block και άλλα τέτοια επικίνδυνα. Το παιχνίδι δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη αλλά φαίνεται ξεχωριστό. Όπως επίσης ξεχωριστό είναι και το «Book Bug», το επιτραπέζιο παιγνίδι που έβγαλε πριν καιρό το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone της Αρετής Γεωργιλή. Αξίζει να σημειωθεί ότι την επιμέλεια της παγκόσμιας και ελληνικής λογοτεχνίας είχε κάνει ο αείμνηστος Δημήτρης Φύσσας, της παιδικής και εφηβικής η Αγγελική Λάλου, ενώ τον σχεδιασμό ο γραφίστας Γιάννης Πανδής. Είναι ένα παιχνίδι γνώσεων για βιβλιοφάγους. Αναζητήστε το, θα εκπλαγείτε με πόσα (δεν) ξέρετε.
