από την Αλεξάνδρα Χαΐνη
Βρέχει τώρα που γράφω τα μικρά πράγματα. Είναι ένας καιρός που δεν βοηθάει τη διάθεσή μου. Ο ουρανός είναι σκοτεινός, άλλαξε και η ώρα, οπότε ένας λόγος παραπάνω. Όμως, διαλέγοντας τις ειδήσεις από το χώρο της λογοτεχνίας, χαμογελάω και το κέφι μου φτιάχνει. Ελπίζω και το δικό σας.
Όνειρο ζω, μη με ξυπνάτε: Και όμως, υπάρχει ένα βιβλιοπωλείο που μένει ανοιχτό μέχρι τα μεσάνυχτα. Όχι εδώ, στο Βερολίνο. Στις προθήκες του «Dussmann das KulturKaufhaus», στην περίφημη Friedrichstraße, ο χρόνος επιβραδύνεται. Πέντε όροφοι με βιβλία από όλο τον κόσμο, βινύλια, ταινίες, ένα καφέ με θέα σε κάθετο κήπο, μια …Αιγυπτιακή σφίγγα και πολλές εκπλήξεις συμπληρώνουν την μοναδική αυτή αναγνωστική εμπειρία. Α, έχει και εκδηλώσεις και μια πολύ καλά ενημερωμένη ιστοσελίδα και στα αγγλικά: Discover Books, Music & Sheet Music at KulturKaufhaus. Σε περίπτωση που σας βγάλει ο δρόμος σας στο Βερολίνο, δηλαδή.
Βιβλιοθήκη από τα σκουπίδια: Στην Άγκυρα, μια ομάδα βιβλιόφιλων εργαζομένων στην καθαριότητα του δήμου, είχε την εξής φαεινή ιδέα. Περιμάζεψε τα βιβλία που βρήκε στα σκουπίδια της περιοχής Τσανκάγια και σταδιακά έφτιαξε μια θαυμαστή δημόσια βιβλιοθήκη. Στην αρχή, οι εργαζόμενοι κρατούσαν τα βιβλία για τους εαυτούς τους, τους συναδέλφους και τις οικογένειές τους. Όσο όμως η στοίβα μεγάλωνε, συνειδητοποίησαν ότι τα βιβλία που πετούσαν οι άνθρωποι ως άχρηστα, μπορεί για κάποιους άλλους να είχαν αξία. Γύρω στο 2016, η προσπάθειά τους έγινε πιο συστηματική και σήμερα, με την υποστήριξη του Δήμου της Τσανκάγια και των τοπικών αξιωματούχων, τα βιβλία αντί να καταλήξουν στη χωματερή ή να πολτοποιηθούν, εξόπλισαν τη δημόσια βιβλιοθήκη. Μπράβο τους.
Τα βιβλία του πολέμου: Ακόμη πιο αξιέπαινη (και δύσκολη πρωτίστως) είναι η πρωτοβουλία της Παλαιστίνιας Niveen Al-Gharabli, που ανέλαβε να φτιάξει στη Γάζα ένα αυτοσχέδιο κιόσκι με βιβλία και εγχειρίδια, ενώ σχολεία και πανεπιστήμια συνεχίζουν να καταστρέφονται σε όλη την επικράτεια. Όπως μεταδίδει το αγγλόφωνο Al Jazeera, η γυναίκα διέσωσε βιβλία από τα κατεστραμμένα κτίρια με μακροπρόθεσμο στόχο να μην διακοπεί η εκπαιδευτική διαδικασία εν μέσω πολέμου.
Η αλά Μπέκετ αποδοχή του Νόμπελ: Τον Οκτώβριου του 1969, ο Jérôme Lindon, εκδότης του Samuel Beckett (1906-1989), έλαβε ένα τηλεγράφημα από τη Σουηδική Ακαδημία, το οποίο τον ενημέρωνε ότι το Νόμπελ Λογοτεχνίας είχε απονεμηθεί στον Ιρλανδό συγγραφέα, ποιητή και θεατρικό δημιουργό. Ο Lindon έστειλε με τη σειρά του τηλεγράφημα στον Becket, που εκείνη την περίοδο διέμενε με τη σύζυγό του στο ξενοδοχείο Riadh στην πόλη Ναμπέλ της Τυνησίας, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας: «Αγαπητοί Σαμ και Σουζάν. Κόντρα σε όλα, σου έδωσαν το Βραβείο Νόμπελ – σε συμβουλεύω να κρυφτείς.» Σύμφωνα με τον Lindon το ζεύγος Μπέκετ ενοχλήθηκε και αγχώθηκε με την ανακοίνωση, ωστόσο ο συγγραφέας δέχτηκε να παραχωρήσει συνέντευξη στη Σουηδική τηλεόραση με την προϋπόθεση να μην δεχτεί καμία ερώτηση. Αποτέλεσμα ένα καταπληκτικό, βουβό βίντεο, που μπορείτε να απολαύσετε στη σελίδα του artistfilmclub στο instagram.
Βιβλιοθήκες για παιδιά-εφήβους: Φαντάζομαι έχει γίνει σαφές από τις δημοσιεύσεις μας ότι στον «Αναγνώστη» στηρίζουμε τις βιβλιοθήκες. Όπως για παράδειγμα τη Δανειστική Βιβλιοθήκη «Καίτη Λασκαρίδη» του Ιδρύματος Λασκαρίδη, η οποία ξεκίνησε ήδη το νέο της πρόγραμμα «Εκπαιδευτικές Δράσεις για Παιδιά & Εφήβους στις Βιβλιοθήκες μας». Περιλαμβάνει 13 διαφορετικές δράσεις με βιβλία, ιστορίες, εικόνες, δημιουργική γραφή, τέχνη, τεχνολογία, κινηματογράφο και πολλές εκπλήξεις. Απευθύνονται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου και παρέχονται δωρεάν, με απαραίτητη προεγγραφή. Μέχρι τον Ιούνιο του 2027. Περισσότερα στο ιστοχώρο www.laskaridisfoundation.org.
Ο ήλιος ανατέλλει επί 100 χρόνια: Τα 100 κλείνει φέτος το πρώτο μυθιστόρημα του Ernest Hemingway (1899-1961), Ο ήλιος ανατέλλει ξανά και οι εορτασμοί έχουν ξεκινήσει ήδη στη Νέα Υόρκη, με αφιερώματα, ομιλίες, αναγνώσεις, αλλά και επετειακές εκδόσεις με ανέκδοτα και ιστορίες σε σχέση με τη συγγραφή του βιβλίου. Όπως αναφέρεται στο σχετικό site, ο 26χρονος τότε Hemingway έγραψε το προσχέδιο του βιβλίου μέσα σε μόλις έξι εβδομάδες σε ένα καφέ στο Μονπαρνάς, όπου οι πραγματικοί θαμώνες μετατράπηκαν σε μυθιστορηματικοί ήρωες. Δείτε το πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα στη σελίδα The Sun Also Rises Centennial. Σημειώνεται ότι στα ελληνικά το Ο ήλιος ανατέλλει ξανά έχει κυκλοφορήσει από διάφορους εκδοτικούς οίκους, αλλά από μια σύντομη έρευνα δείχνει να έχει εξαντληθεί – από όλους.
Δανεισμός e-books στις ΗΠΑ: Αρνητικός είναι ο αντίκτυπος του ηλεκτρονικού δανεισμού βιβλίων από βιβλιοθήκες, στην αγορά βιβλίων των ΗΠΑ. Αυτό προκύπτει από μελέτη της Secretariat Advisors κατόπιν ανάθεσης της Ένωσης Αμερικανών Εκδοτών (ΑΑΡ) και της Ένωσης Συγγραφέων (Authors Guild). Σύμφωνα με σχετική έρευνα, «οι πωλήσεις έντυπων βιβλίων μειώνονται κατά περίπου 0,85 έως 1,0% για κάθε αύξηση κατά μία ποσοστιαία μονάδα στο μερίδιο των ηλεκτρονικών βιβλίων στις δημόσιες βιβλιοθήκες». Ο λόγος, το ότι οι δημόσιες βιβλιοθήκες δίνουν προτεραιότητα στα ηλεκτρονικά βιβλία, τα οποία πλέον αποτελούν σχεδόν το ήμισυ των συλλογών πολλών βιβλιοθηκών. Συνεπώς, η ευκολία δανεισμού ψηφιακών βιβλίων «ανταγωνίζεται» τις πωλήσεις βιβλίων, κυρίως κατά την πρώτη περίοδο κυκλοφορίας μίας νέας έκδοσης. Με στοιχεία από τον ΟΣΔΕΛ.
Το μέλλον είναι εδώ: Ο 12χρονος Blake Mackenzie από το Νιούκασλ κέρδισε τον διαγωνισμό slam poetry στην Αυστραλία, συνθέτοντας το ποίημα «Dear ChatGPT», με θέμα την τεχνητή νοημοσύνη και τον αντίκτυπο που έχει στα παιδιά, στη διαδικασία της μάθησης, στις φιλίες και στο χρόνο τους. Ο Blake, που παρουσίασε το ποίημά του στην Όπερα του Σίντνεϊ, μοιράζεται το χρηματικό ποσό των 20.000 δολαρίων με τον ποιητή Bivor, που διαγωνίστηκε στην κατηγορία των ενηλίκων. Ο διαγωνισμός διεξάγεται εδώ και 22 χρόνια σε 60 πόλεις της Αυστραλίας. Ο ίδιος λέει ότι εμπνεύστηκε από τους φίλους του και τον «άχρηστο» τρόπο που χειρίζονται τα chatbot και το AI. «Αντί να διαβάζουν στην τάξη το βιβλίο που μας διδάσκουν, προτιμάνε να ζητήσουν από το ChatGPT να τους βγάλει την περίληψη κάθε κεφαλαίου – μέχρι να διαβάσουν την περίληψη όμως, θα μπορούσαν να είχαν διαβάσει και το κεφάλαιο. Κρίμα τόση σπατάλη νερού», αναφέρει. Ακούστε την απαγγελία του στο ρεπορτάζ της Guardian.
Εκεί που οι βιβλιοθηκάριοι απουσιάζουν: Λίγο βορειότερα, στο Όσλο, αναγνώστες και αναγνώστριες έχουν τη δυνατότητα να επισκεφθούν τη δημόσια βιβλιοθήκη, ακόμη και χωρίς την εποπτεία των βιβλιοθηκάριων. (Γενικά η Νορβηγία, έχει παράδοση στην εμπιστοσύνη που δείχνει προς τους πολίτες αλλά και τους επισκέπτες της, το διαπίστωσα φέτος το καλοκαίρι που βρέθηκα εκεί.) Οι ενδιαφερόμενοι/ες δηλώνουν τα διαπιστευτήριά τους, μέσω ενός οργανωμένου ηλεκτρονικού συστήματος που προσφέρει την υπηρεσία αυτοεξυπηρέτησης για συγκεκριμένες ημέρες και ώρες. Και δεν μιλάμε για μια βιβλιοθήκη της γειτονιάς, αλλά για την κεντρική δημόσια βιβλιοθήκη του Όσλο που ιδρύθηκε το 1785 και περιλαμβάνει πάνω από 20 παραρτήματα. Ακραίο; Για κάποιες χώρες μάλλον όχι.
Η δωρεά της Siri Hustvedt: Τριακόσια βιβλία από την προσωπική συλλογή του συζύγου της Paul Auster δώρισε η Siri Hustvedt στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης στη Δανία. Είναι το μοναδικό μέρος στον κόσμο όπου τα βιβλία θα εκτίθενται στο εξής. Κάποια από αυτά έχουν τσακισμένες σελίδες, υπογραμμίσεις και λεκέδες από τσάι – όλα σημάδια ότι ανήκαν σε έναν αφοσιωμένο αναγνώστη. Η συλλογή, που ονομάστηκε «The Paul Auster Collection», εκτίθεται στο παλαιό, ιστορικό κτίριο της βιβλιοθήκης, σε μια αίθουσα που έχει στηθεί με βάση τον χώρο όπου έγραφε ο Auster στο σπίτι του στο Μπρούκλιν· ένα ξύλινο γραφείο, μια παλιά γραφομηχανή Olivetti και φυσικά τα βιβλία του. Παράλληλα, στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης δημιουργήθηκε ένα ερευνητικό κέντρο με αντικείμενο το έργο του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα, υπό την εποπτεία της επιμελήτριας λογοτεχνίας Inge Birgitte Siegumfeldt.
Η ταλαντούχα κυρία Mirren: Δεν ξέρω ποιος θα είναι ο τίτλος της ταινίας «A talent for murder» όταν βγει στην Ελλάδα, αλλά την περιμένω πώς και πώς, μια και αφορά την Αμερικανίδα συγγραφέα Patricia Highsmith (1921-1995), την οποία ενσαρκώνει στη μεγάλη οθόνη η βραβευμένη Βρετανίδα ηθοποιός και «Dame», Helen Mirren. Η ιστορία έχει ως εξής: Ένας νεαρός άνδρας ταξιδεύει από τη Νέα Υόρκη στην Ελβετία για να πείσει τη Highsmith να γράψει την τελευταία πράξη της σειράς θρίλερ Ο Ταλαντούχος Κύριος Ρίπλεϊ. Προφανώς η εξέλιξη δεν είναι αυτή που περίμενε, ούτε και οι θεατές ελπίζω.
Ιταλία, χώρα χωρίς βιβλιοπωλεία: Η τελευταία είδηση έρχεται από την Ιταλία και είναι μάλλον απογοητευτική. Απ’ ό,τι φαίνεται λοιπόν, η γειτονική μας χώρα δεν τα πάει και πολύ καλά στον τομέα της φιλαναγνωσίας. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του Συνδέσμου Βιβλιοπωλών, το 83% των Ιταλικών δήμων δεν διαθέτουν βιβλιοπωλείο, ενώ τα σημεία πώλησης βιβλίων είναι συνολικά 4.451. Επίσης, τα περίπου 12.200 άτομα που απασχολούνται στον τομέα, έχουν μέση ηλικία τα 53 χρόνια. Βέβαια, διευκρινίζει η έρευνα, αυτό δεν σημαίνει ότι το 83% των Ιταλών ζουν χωρίς βιβλιοπωλείο στον δήμο τους – καθώς πολλοί από αυτούς τους δήμους δεν είναι παρά πολύ μικρές πόλεις. Ωστόσο, παραμένει ένας σημαντικός δείκτης της γεωγραφικής κατανομής των σημείων πώλησης. Πάλι καλά που ο Υπουργός Πολιτισμού, Alessandro Giuli, ανακοίνωσε μέτρα στήριξης του κλάδου, στα οποία συμπεριλαμβάνεται ενίσχυση ύψους 4 εκατ. ευρώ για νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες από άτομα κάτω των 35 ετών, με ένα κομμάτι των χρημάτων να προορίζεται για μικρούς δήμους χωρίς βιβλιοπωλεία. Μακάρι.
