ρεπορταζ: Αλεξάνδρα Σαμοθράκη
Ο πιο εκκεντρική λογοτεχνική φωνή της Ελλάδας, ο Γιάννης Πάσχος, (Βραβείο Νουβέλας , Αναγνώστης 2023) παρουσίασε στο Λονδίνο το αυτοβιογραφικό του έργο “Χρονικά ενός Δυσλεκτικού Συγγραφέα “(εκδόσεις Περισπωμένη και πλέον στα αγγλικά από Stairwell Books) στο Hellenic Centre στο Λονδίνο. Τα βασικά σημεία:
Το να είσαι παιδί με μαθησιακές δυσκολίες δεν σημαίνει ότι έχεις υπερδυνάμεις
Ο Γιάννης εξήγησε ότι, παρόλο που τα παιδιά με δυσλεξία μπορεί να μην μπορούν να διαβάσουν λέξεις στο χαρτί, πάντα μπορούν να «διαβάσουν» τις πιο βαθιές σκέψεις των γονιών και των δασκάλων τους. Ακόμη κι όταν τους μιλούν με ψεύτικη ευγένεια, μπορούν να καταλάβουν αν αυτός που τους απευθύνεται το κάνει με αγάπη και τρυφερότητα — και αυτό είναι που πραγματικά χρειάζονται για να ανθίσουν.
Κανένας γονιός, όχι μόνο όσοι έχουν παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, δεν πρέπει να προσπαθεί να πιέσει τα παιδιά του προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση— είτε είναι η ζωγραφική, ο αθλητισμός ή οτιδήποτε άλλο. Αντιθέτως, πρέπει να εξασφαλίζει ότι τα πραγματικά τους ταλέντα έχουν χώρο και τρόπο να αναπτυχθούν. Ο Γιάννης όρισε το ταλέντο απλά ως «αυτό που σου βγαίνει φυσικά».
Η Donna Hillyer, που επιμελήθηκε το χειρόγραφο, τόνισε ότι, όσο το διάβαζε, σκεφτόταν —ως μητέρα— πώς πρέπει να είναι για τα έντεκα χρονών δίδυμά της να πηγαίνουν σήμερα σχολείο και πόσο λίγο έχουν αλλάξει τα πράγματα από τότε που ο Γιάννης φοιτούσε στο σχολείο στη δεκαετία του ’60 όσον αφορά την εκπαιδευτική ευελιξία, ανεξαρτήτως χώρας.
Ο Γιάννης εξήγησε ότι, μεγαλώνοντας ως αδιάγνωστος δυσλεκτικός, παρόλο που καταλάβαινε ότι δεν ήταν ίδιος με τους άλλους, δεν φαντάστηκε ποτέ ότι εκείνος είχε το «πρόβλημα». Του φαινόταν αυτονόητο ότι όλοι οι άλλοι είχαν το πρόβλημα του να «διαβάζουν εύκολα».
Η Πόπη Κυριακοπούλου, λέκτορας πολιτικής επιστήμης, είπε ότι το βιβλίο άγγιξε και τις τέσσερις της ταυτότητες: ως Ελληνίδα, της θύμισε τη μεσοαστική εμμονή ότι ένα παιδί πρέπει να πάει πάση θυσία στο πανεπιστήμιο, αλλιώς θεωρείται αποτυχημένο· ως εκπαιδευτικός, της θύμισε τις δυσκολίες που αντιμετώπισε όταν δίδαξε για πρώτη φορά δυσλεκτικούς μαθητές· ως πολιτικός επιστήμονας, θαύμασε το πώς ο Γιάννης πιεζόταν να διαβάζει δύσκολα κείμενα ως φοιτητής, προκειμένου να διαμορφώσει την πολιτική του ταυτότητα· αλλά κυρίως, ως αναγνώστρια, το βρήκε απλά απολαυστικό ανάγνωσμα.
Η Μελίνα Μαλλή, ακαδημαϊκός της Οξφόρδης ειδικευμένη στο στίγμα γύρω από τις μαθησιακές δυσκολίες, αντέκρουσε επίσης τον μύθο ότι όλα τα παιδιά με ΕΕΑ έχουν υπερδυνάμεις. Επικεντρώθηκε αντίθετα στην ανάγκη το εκπαιδευτικό σύστημα— και η κοινωνία— να μην προσθέτει απλώς περισσότερες «διευκολύνσεις», αλλά να αποδέχεται πραγματικά τον καθένα όπως είναι. Είπε ότι αυτός ήταν και ο βασικός λόγος που αγάπησε το Χρονικό ενός Δυσλεκτικού: ο Γιάννης διατηρεί μια θετική στάση του τύπου «έτσι είμαι», χωρίς ποτέ να υιοθετεί τον ρόλο του θύματος. Παρατήρησε επίσης ότι ένα από τα λογοτεχνικά του προτερήματα είναι η συμπάθεια που αποπνέει για κάθε χαρακτήρα—ακόμη για τον αυστηρό δάσκαλο πατέρα του Γιάννη, ο οποίος κατέφευγε μερικές φορές σε ξυλοδαρμούς επειδή πίστευε ότι ο γιος του ήταν «τεμπέλης».
Η Αλεξάνδρα Σαμοθράκη, που μετέφρασε το βιβλίο στα Αγγλικά, διαφώνησε, υποστηρίζοντας ότι ο Γιάννης έχει υπερδύναμη: την ατίθαση φαντασία του. Όταν η πραγματικότητα γινόταν αφόρητη, κατέφευγε στην αφήγηση, παίρνοντας μικρές εκδικήσεις με αφηγήσεις ατελείωτων, μακάβριων και εξωφρενικών ιστορίων στους συμμαθητές του, στα διαλείμματα, κάνοντάς τους να κρέμονται από τα χείλη του.
Ο Γιάννης το αρνήθηκε, λέγοντας ότι η πραγματική του υπερδύναμη είναι η ακατάπαυστη προσπάθεια που βάζει σε οτιδήποτε κάνει. Τόνισε ότι δεν έλεγε αυτές τις ιστορίες για να ενταχθεί στην ομάδα, αλλά για να επιβιώσει. Πρόσθεσε ότι ακόμη και εκείνη τη στιγμή, κατά την παρουσίαση του βιβλίου, έκανε υπεράνθρωπη προσπάθεια για να παρακολουθήσει τα Αγγλικά, παρά τα 25 χρόνια μαθημάτων — τα οποία συνεχίζει ακόμη. Κι όμως ένιωθε ευτυχέστατος, αντιλαμβανόμενος πόσο θετικά γινόταν αποδεκτό το βιβλίο και το έργο του.
