του Γιάννη Ν. Μπασκόζου
Η Κύπρος πολλές φορές σε εκπλήσσει. Ένα ταξίδι για μια έκθεση βιβλίου στη Λεμεσό σε προκαλεί με νέες ιδέες, γνωριμίες με λογοτέχνες που αγνοούσες, συναντήσεις με βαλκάνιους, ρώσους, άραβες, ουκρανούς, γάλλους, ιταλούς, δοκιμάζεις σπεσιαλιτέ που δεν βρίσκεις στην Αθήνα και στο τέλος σε ενημερώνει και για μερικά λογοτεχνικά σκανδαλάκια που κλονίζουν την κυπριακή κοινωνία- αν όχι όλη σίγουρα το λογοτεχνικό της συνάφι.
Έκλεισε τέσσερα χρόνια φέτος η Διεθνής Έκθεση της Λεμεσού και αυτό σημαίνει ότι περνάει πια στα εφηβικά της χρόνια. Δηλαδή σταθεροποιείται, δυναμώνει, επιδρά. Το τριήμερο 21-23 Νοεμβρίου στους Χαρουπόμυλους Λανίτη, στη Λεμεσό, μια μικρή πολυεθνική πόλη στην Κύπρο, αναδεικνύει το βιβλίο ως αναγκαίο αγαθό για τους πολίτες. Πρόκειται για μια καθαρά ιδιωτική πρωτοβουλία που στηρίζεται σε χορηγούς, θεσμικούς και μη, και αναπτύσσεται σε μια πόλη που δεν είχε προηγούμενο με τη φιλαναγνωσία. Έχει όμως ένα πολιτισμικό κεφάλαιο καθώς κατοικείται από μια μεγάλη κοινότητα ρώσων, ουκρανών (κάπως τα έχουν βρει οι δύο εθνότητες), αράβων, σύριων και προσφάτως ισραηλινών. Όλοι αυτοί με τα περίπτερα και τις συζητήσεις τους συν τους καλεσμένους από τη Δυτική Ευρώπη, τους κυπρίους και τους ελλαδίτες αποτελούν ένα φιλαναγνωστικό μωσαϊκό που εκπέμπει ενέργεια και διάθεση για αναζήτηση.
Η φετινή 4η Διεθνής Έκθεση οργανώθηκε γύρω από θεματικές συζητήσεις, λογοτεχνικά events, σεμινάρια, παρουσιάσεις, εργαστήρια.
Μια από τις κεντρικές συζητήσεις ήταν η συζήτηση με τίτλο «Ανάγνωση βιβλίων στην Κύπρο: σε ποια σελίδα βρισκόμαστε», όπου θίχτηκαν περίπου τα ίδια ζητήματα που απασχολούν τους καλούς αναγνώστες σε όλο τον κόσμο, οι εικόνες που αντικαθιστούν τις λέξεις, η εκπαιδευτική διαδικασία μπροστά στα νέα δεδομένα, η χρήση της τεχνολογίας. Μια άλλη ενδιαφέρουσα ήταν αυτή που αφορούσε την αστυνομική λογοτεχνία και πώς αυτή μεταλλάσσει σήμερα τα περιεχόμενά της και αντανακλά τις ανθρώπινες ανάγκες σε προσωπικό και υπαρξιακό επίπεδο. Πολύ κόσμο προσέλκυσαν οι συζητήσεις για την καθημερινότητα της ανθρώπινης συνθήκης : η αναζήτηση της ευτυχίας, το τραύμα, η επιτυχία και η αποτυχία, το λάθος, η μοναξιά.
Προσωπικά παρακολούθησε με ενδιαφέρον ομιλητές που χρησιμοποιούσαν στο λόγο τους το κελαρυστό κυπριακό γλωσσικό ιδίωμα και ξεχώρισα τη συνομιλία δύο πολύ καλών συγγραφέων, της Κωνσταντίας Σωτηρίου με την Μαρία Ιωάννου.
Εξαιρετικές ήταν η πρόσωπο με πρόσωπο συνεντεύξεις-συνομιλίες με γνωστούς συγγραφείς όπως η Αμάντα Μιχαλοπούλου, ο Μινως Ευσταθιάδης, ο μουσικός Παύλος Παυλίδης, η εικονογράφος Μυρτώ Δεληβοριά, η Κωνσταντία Σωτηρίου κ.ά. Κόσμο συγκέντρωσαν και οι ξένοι συγγραφείας μεταξύ των οποίων ο πολύ αγαπητές τουλάχιστον σε μας τους ελλαδίτες Καρίλ Φερέ με τα εξωτικά, ανθρωπογεωγραφικά αστυνομικά του. Ξεχώρισα μια συζήτηση τύπου πινγκ πονγκ του πιο σημαντικού κύπριου ποιητή Κυριάκου Χαραλαμπίδη με τον δημοσιογράφο Χρήστο Μιχάλαρο. Ο ποιητής αποδέχτηκε με ευστροφία και νομίζω με ειλικρίνεια τις πιο δύσκολες ερωτήσεις. Ήταν μια ευκαιρία να τοποθετηθεί για τη σχέση του με τον θεό. Σημειώνω μια πρόσφατη συλλογή του είχε θεωρηθεί «αντίθρησκη»- είναι γνωστή εξάλλου η καθοριστική παρέμβαση της κυπριακής εκκλησίας στα κοινά. Συγκινητικό ήταν τέλος ένα μισάωρο βίντεο που έστειλε ο Τίτος Πατρίκιος προς την Έκθεση καθώς για λόγους υγείας αν και προσκεκλημένος ήταν δύσκολο να ανταποκριθεί.
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Έκθεσης στη Λεμεσό είναι η διοργάνωση του επαγγελματικού συνεδρίου με παράλληλες Β2b συνεργασίες. Φέτος το επαγγελματικό πρόγραμμα ήταν πιο διευρυμένο, θα έλεγα και πιο διεθνές καθώς υπήρχαν πολύ σημαντικές συμμετοχές όπως η Σάρα Λόιντ υπεύθυνη για το ΑΙ στον εκδοτικό οίκο Mcmillan, ο Δημήτρης Σκουρίδης, Επικεφαλής Επιστήμονας της Κυπριακής Δημοκρατίας για θέματα καινοτομίας, τεχνολογία και έρευνας, η Χανιφέ Ίκτεν, από την Διεθνή Έκθεση της Φρανκφούρτης και άλλοι. Το βασικό συμπέρασμα όπως θα μου πει ο Μιχάλης Καλαμαράς είναι ότι δημιουργήθηκε μέσα από τις συναντήσεις μια κοινότητα ανθρώπων που μπορούν να συνάψουν επωφελείς συνεργασίες.
Σε αυτό βοήθησε το πρόγραμμα που ήταν φέτος πιο διευρυμένο και πιο διεθνές. Σημαντική ήταν η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη που φέτος ξεπέρασε τις απλές επισημάνσεις και βάθυνε σε ζητήματα που απασχολούν τον χώρο του βιβλίου. Μαζί με την ΑΙ τα θέματα της μετάφρασης, των βιβλιοθηκών και οι συζητήσεις για το παιδικό βιβλίο αποτέλεσαν τον κεντρικό κορμό των συναντήσεων. Τέλος οι καθαρά επαγγελματικές συζητήσεις Β2b , φέτος διπλασιάστηκαν, άνοιξαν σύμφωνα με τους συμμετέχοντας διαύλους επικοινωνίας ιδιαίτερα με τον αραβικό κόσμο.
Σημειώνω ότι στο πλαίσιο της Έκθεσης λειτουργεί σεμινάριο δημιουργικής γραφής. Πέρυσι η Λίνα Νικολακοπούλου δίδαξε διήγημα, φέτος ο στιχουργός Οδυσσέας Ιωάννου δίδαξε τη στιχουργική τιτλοφορώντας το σεμινάριο του «Γράφοντας λόγια για τραγούδια». Πέρα από το διδακτικό μέρος ο Ιωάννου είναι καλός σώουμαν και ρήτορας και άνοιξε την βεντάλια των θεμάτων σε πολλά ζητήματα που αφορούν τη σύγχρονη ελληνική μουσική.
Και τα ευτράπελα..
Η Λεμεσός τον Νοέμβριο είναι σαν τον δικό μας Σεπτέμβριο, πολύ ζεστή, ανυπόφορη κάποιες στιγμές ιδίως το μεσημέρι. Όμως υπήρχε μια ψύχρα στις σκέψεις μας καθώς τα σύννεφα του πολέμου με τις ειδήσεις που μας έρχονταν από παντού συζητιόνταν στα πηγαδάκια. Μπροστά σε αυτό το ανείπωτο μέλλον τα εντόπια λογοτεχνικά σκανδαλάκια σκόρπισαν μικρά χαμόγελα. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής που απονέμει τα Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία πριν λίγες ημέρες είχε διαφωνήσει με όλα σχεδόν τα βραβεία, ειδικά με την ποιητική συλλογή του πρωτοεμφανιζόμενου Αλέξανδρου Χρονίδη, αλλά το πιο ωραίο είναι ότι είχε «στολίσει» όλα τα μέλη της Επιτροπής στην οποία προέδρευε χαρακτηρίζοντας τους σχεδόν ως «άχρηστους» και είχε ζητήσει από το Υπουργείο Παιδείας να ακυρώσει τα Βραβεία. Σε αυτό το σημείο οι κύπριοι φίλοι μας ξεπερνούν εμάς του ελλαδίτες.
Εν κατακλείδι…
Νομίζω οι μικρές εκθέσεις είναι σήμερα το ζητούμενο, γιατί μπορούν να αποκεντρωθούν και να αναζητήσουν το τοπικό κοινό. Το Φεστιβάλ Βιβλίου στα Χανιά και η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου στη Λεμεσό δείχνουν τον δρόμο. ΟΙ μικρές κοινωνίες έχουν τη δυνατότητα να στηρίξουν τέτοιες πρωτοβουλίες αρκεί να υπάρξουν άνθρωποι που θα τις πιστέψουν. Και κάτι σημαντικό : Η Έκθεση Βιβλίου στη Λεμεσό είναι πρωτοβουλία δύο ιδιωτών της Άννας Ιωαννίδου, με σπουδές στη λογοτεχνία και το μάνατζμεντ και του Χάρη Ιωαννίδη εκδότη. Και τα έχουν καταφέρει.
φωτορεπορτάζ
