Το θέμα του βιβλίου στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης συνεχίζει να απασχολεί επαγγελματίες του βιβλίου για υπεύθυνη χρήση, άρα σεβασμό στα πνευματικά δικαιώματα, διαφάνεια και με τον άνθρωπο υπεύθυνο για την επεξεργασία του κειμένου. Στην εκδήλωση της Εταιρείας Συγγραφέων (γράψαμε ήδη χθες). Η τεχνολογική βιομηχανία προσπαθεί να απορροφήσει την εκδοτική βιομηχανία, όπως επισημάνθηκε. Οι μεγάλες εταιρίες έχουν ήδη σκανάρει βιβλιοθήκες σ’ όλον τον κόσμο και έχουν υποκλέψει σχεδόν ό,τι κυκλοφορεί σε εκδοτικό περιεχόμενο. Μπορεί κανείς όμως να διατηρήσει την αισιοδοξία του βάζοντας μια τάξη στη συλλογική διεκδίκηση των δημιουργών.
Μεγάλη απήχηση είχε η εκδήλωση της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος – η οποία συμμετέχει για πρώτη φορά με κεντρικό περίπτερο, εκδόσεις και εκδήλωση στην ΔΕΒΘ – με θέμα τον πολιτισμό στην εποχή των αλγορίθμων και των ολιγαρχιών. Ο καθηγητής ΑΠΘ και συγγραφέας Νικόλας Σεβαστάκης υποστήριξε ότι η ΤΝ δεν είναι απλά ένα εργαλείο, αλλά φέρνει οντολογικά και ανθρωπολογικά ζητήματα. Τόνισε το τετελεσμένο που δημιουργεί ό,τι εισέρχεται δυναμικά στην καθημερινότητα, όπως ένα app, και την ανάγκη για κριτική αξιοποίησή του. Η ταύτιση της ευκολίας με τη χειραφέτηση είναι μεγάλη συζήτηση που πρέπει να γίνει. Στη νευρολογία πχ θα βοηθήσει στη διάγνωση νόσων πριν εμφανιστούν, στην εργασία όμως, με την αυτοματοποίηση θα χαθούν θέσεις εργασίας και θα προκύψουν νέες ανισότητες, είπε. Ο Γιάννης Μπαλαμπανίδης, συγγραφέας και πολιτικός αναλυτής, έκανε αναγωγή στη βιομηχανική επανάσταση μιλώντας για επαναστατικοποίηση των μέσων παραγωγής και για δυνατότητα απαλλαγής από φόρτο εργασίας, αρκεί να μπορεί κανείς να ελέγχει το πεδίο αξιοποίησης. Η ΤΝ είναι εργαλείο, τόνισε, που δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε από ανθρώπους και που αντλεί από ωκεανούς δεδομένων που φτιάχνουμε εμείς, παρέχοντάς μας ό,τι ζητάμε. Τώρα επινοούμε τις χρήσεις αυτού του εργαλείου, επισήμανε, και προφανώς η ΤΝ μπορεί να έχει ανθρωπολογικές συνέπειες, όχι στο επίπεδο της δημιουργίας, αλλά στο επίπεδο της εργασίας, γι’ αυτό χρειάζεται ρύθμιση. Ο δε Σταύρος Ζουμπουλάκης, πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου της ΕΒΕ, υπενθύμισε ότι η ΤΝ δεν ξεπήδησε από το μηδέν, αλλά έχει τις απαρχές της στη δεκαετία του 1950 και δεν αποτελεί ένα απλό εργαλείο, αλλά τομή που αλλάζει την ανθρωπολογική εικόνα. Έθεσε επίσης ερωτήματα, όπως τι επιδιώκεται με την ΤΝ, τι θα γίνει με την ανθρώπινη δημιουργικότητα ή ποιος θα έχει τη δύναμη της απόφασης, διερωτώμενος εάν είναι σύμπτωση η άνοδος του αυταρχισμού και η εξέλιξη της ΤΝ, εάν αρκεί η ευρωπαϊκή συζήτηση για την προάσπιση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και τι θα γίνει με τα εργασιακά δικαιώματα και θέσεις εργασίας, μεταξύ άλλων και στον εκδοτικό κλάδο.
Τις ευεργετικές ιδιότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης υπερθεμάτισε ο Angus Phillips, διευθυντής του Oxford International Centre for Publishing, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι η δουλειά του εκδότη αλλάζει – για παράδειγμα μπορεί μέσω ΤΝ να μετατρέψει ένα έντυπο βιβλίο σε audiobook πολύ οικονομικά, προσφέροντας έτσι κάτι νέο στους αναγνώστες. Ο Nadim Sadek έφερε το παράδειγμα του δικού του βιβλίου που μεταφράστηκε από ΤΝ και έτυχε επεξεργασίας από επιμελητές, κάτι το δόκιμο στην περίπτωσή του, καθώς ήταν ένα βιβλίο-εργαλείο για εκδότες και όχι λογοτεχνία.
Σε μεγάλη εκδήλωση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην αγορά βιβλίου, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, τόνισε ότι η ΤΝ είναι επιταχυντής, ανοίγοντας πολλά ζητήματα ηθικής, δικαιοσύνης, υγείας, πολιτισμού. Η ΤΝ δεν έχει κατανόηση, αλλά είναι πολύ καλή στο να βρει την επόμενη λέξη, να γράψει το επόμενο κείμενο, είπε ο υπουργός φέρνοντας παράδειγμα από τη Βουλή των Ελλήνων και την προσπάθεια να είναι τα νομοθετικά κείμενα πιο εύληπτα και κατανοητά στον καθένα. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη υπάρχει χάρη στα δεδομένα. Τίθεται όμως ένα ζήτημα αναφορικά με τα πνευματικά δικαιώματα, καθώς μιλάμε για πνευματικά, βιομηχανικά και προσωπικά δεδομένα. Η μεγάλη προσπάθεια που γίνεται, είναι να φτιάξουμε ένα δικό μας γλωσσικό μοντέλο, ελληνικό. Είμαστε σε πολύ καλό τεχνολογικό επίπεδο και σε περίπου έναν μήνα θα έχουμε την εξειδίκευση του AI ACTIVE για την ελληνική νομοθεσία», ανέφερε.
Ο υφυπουργός Πολιτισμού, Ιάσονας Φωτήλας, τόνισε ότι η ΤΝ δεν είναι απλά τεχνολογικό εργαλείο που συνεπικουρεί τη διαδικασία της γραφής, αλλά μια νέα οντότητα με την οποία καλούμαστε να συνδιαμορφώσουμε το μέλλον. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη έρχεται να αμφισβητήσει, να συνδιαμορφώσει, ακόμα και να δημιουργήσει, όχι απλά να βοηθήσει και να αυτοματοποιήσει», είπε ο υπουργός. «Έτσι προκύπτει το ερώτημα: ποιος είναι ο δημιουργός, σε ποιον ανήκει ένα έργο που προκύπτει από την συνεργασία ανθρώπου και μηχανής;».
Ο εκδότης και μέλος του ΔΣ του ΕΛΙΒΙΠ, Αργύρης Καστανιώτης, τόνισε ότι δεν υπάρχει σήμερα κάποιο γλωσσικό μοντέλο που να μην έχει δημιουργηθεί στη βάση της πνευματικής ιδιοκτησίας όλων μας. «Το βιβλίο ως τεχνούργημα δίνει τη γνώση αλλά και την εμπειρία – εάν διαβάσεις ένα βιβλίο το καλοκαίρι στην παραλία, το χειμώνα θα το ανοίξεις και θα θυμηθείς την εμπειρία. Ενώ η τεχνολογία και τα συστήματα ανάγνωσης δεν έχουν αξιοποιήσει στο έπακρο τις δυνατότητες που μπορούν να προσφέρουν γύρω από αυτό το περιεχόμενο. Σε λίγο θα υπάρχει εφαρμογή που θα αναπαράγει ακουστικά το βιβλίο, θα μπορείς να κάνεις διάλογο σχετικό με το περιεχόμενο του βιβλίου, να οπτικοποιήσεις, να γεννήσεις και άλλες ιδέες κλπ. Παραμένει όμως το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων.
Η Κωνσταντίνα Γεωργάκη, επίκουρη καθηγήτρια ΑΠΘ επισήμανε ότι τίθενται ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τόσο στην εκπαίδευση του αλγορίθμου ώστε να παράξει τα επιθυμητά αποτελέσματα, όσο και στο παραγόμενο κείμενο. Στα πανεπιστήμια δυσκολευόμαστε να διακρίνουμε, αν ένα ερευνητικό έργο είναι προϊόν ΤΝ ή δουλειάς του ερευνητή, είπε η καθηγήτρια, ενώ υπενθύμισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει πλαίσιο που αφορά τις χρήσεις της ΤΝ σε περιπτώσεις που θεωρείται επικίνδυνη, αλλά όχι για την πνευματική ιδιοκτησία. «Γίνεται προσπάθεια, αλλά υπάρχουν ακόμα πολλά κενά», εξήγησε. «Τώρα η Ένωση προσπαθεί να βρει τη χρυσή τομή ανάμεσα στη ρύθμιση που θα φέρει η ίδια και την αυτορρύθμιση που επιχειρεί να επιβάλει στους χρήστες».
