του Σταύρου Χατζηθεοδώρου
“Να προσέχεις τους αγέρηδες δάσκαλε”, μου έλεγε κάθε φορά που μιλούσαμε -και γινόταν συχνά-. “Είσαι βόρειος, βουνίσιος Παοκτζής εσύ, δεν ξέρεις από κυκλαδίτικα μπουρίνια. Θα βγεις στο μπαλκόνι να απλώσεις κανένα σώβρακο και θα κλειστείς απέξω. Να έχεις πάντα το κλειδί στην τσέπη σου”. Γέλαγα. Με νοιάζονταν.
Έμενα στο σπίτι του, στην Τήνο.
Στο σπίτι αυτό που πέρασε αρκετά παιδικά καλοκαίρια. Στο σπίτι αυτό που έζησε δύο χρόνια και εργάστηκε ως τοπογράφος μηχανικός στο Ίδρυμα της Παναγίας, αφού τελείωσε τις σπουδές του. Στο σπίτι αυτό που σκόπευε να περάσει μόνιμα τη ζωή του, αλλά ο έρωτας (με την κατοπινή σύζυγό του Λίζα) τα είχε σχεδιάσει αλλιώς.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Δύο χρόνια πριν. Για κάποιους προσωπικούς λόγους ζήτησα και πήρα απόσπαση να εργαστώ σαν δάσκαλος στην Τήνο. Έψαχνα σπίτι. Τον Μάρκο τον γνώριζα και τον εκτιμούσα ως συγγραφέα. Είχαμε ένα “γεια”. Και για το νησί ήξερα λίγα. Το είχα επισκεφτεί πριν αρκετά χρόνια για διακοπές.
Πάρε να διαβάσεις τον Αναρχικό του Κρητικού ,μου πρότεινε ένα βράδυ που τα πίναμε, ο Γιάννης. Υπαρξιακοαστυνομικό, με χιούμορ ιδιαίτερο, πολύ καλό. Το μεγάλο κόλπο συμβαίνει στην Τήνο, ν’ αρχίσεις να την μαθαίνεις μιας και θα μας φύγεις. Το έκανα. Ήταν πραγματικά έτσι. Ένας ήρωας σε κρίση, με μόνιμο αίσθημα υπεραριθμίας στη ζωή και αυτοσαρκασμό.
Δεν γνώριζα τότε πως το βιβλίο θα λειτουργούσε μέσα μου ως μικρός οδηγός επιβίωσης στο νησί. Το αγάπησα και έγραψα λίγες λέξεις στον Αναγνώστη.
Πήρε τηλέφωνο ο Μάρκος να ευχαριστήσει. Την άλλη μέρα πίναμε μπίρα στο κέντρο. Τα αποτελέσματα αναζήτησης σπιτιού ήταν απογοητευτικά. Οι μέρες κόντεναν. Αφού μιλήσαμε για βιβλία ,μουσικές, κορίτσια και μπάλα, έβγαλε ένα κλειδί και το άφησε στο τραπέζι. Πάρτο, μου είπε και μείνε όσο θες. Δεν το χρειάζομαι πλέον. Θα πάω αύριο μεθαύριο να μαζέψω κάποια προσωπικά πράγματα, να το καθαρίσω γιατί είναι κλειστό εφτά χρόνια, και είναι έτοιμο. Είχε πληροφορηθεί από τον Μένο ότι έψαχνα σπίτι στο νησί. Σκέφτομαι πόσες πιθανότητες υπήρχαν να συμβεί αυτό. Δεν ήξερα τι να πω.
Το τέλος Αυγούστου με βρίσκει πάνω στον Θεολόγο.
Ο Αναρχικός μέσα στον σάκο πάντα σε ρόλο μικρού τουριστικού οδηγού. Ακολουθούσα τα βήματα, τις πατημασιές των ηρώων. Συμμετείχα στην αγωνιώδη προσπάθεια τους να στήσουν την κομπίνα. Με ιχνηλάτη τον Βαγγέλη (αγαπημένο ανιψιό του Μάρκου και διευθυντή στο σχολείο που εργαζόμουν) ανακάλυπτα χωριά, παραλίες, περιστεριώνες, ξωκλήσια που αναφέρονταν στο βιβλίο. Έκανα μπάνιο στην Κολυμπήθρα, στον Σταυρό, στον Άγιο Φωκά. Συνάντησα και ήπια ρακές με ντόπιους που κάνανε μικρά περάσματα. Τον Βλαδίμηρο, βιβλιοπώλη και μουσικό (την πιο συμπαθή μούρη του νησιού), τον μπάρμπα του ήρωα που είχε τα κλειδιά από το Ταξιαρχάκι (ξωκλήσι που κρύψανε τα σύνεργα της ληστείας).
Η Τήνος απλώνονταν μέσα μου σαν ένα περιβόλι από θάλασσα.
Γνώρισα και εκτίμησα ανθρώπους που σέβονται, αφουγκράζονται και υπηρετούν με ταπεινότητα τη μνήμη του τόπου, ο καθένας από το δικό του μετερίζι. Τον Μάνθο, τον Μαρίνο, τον Νικόλα της δημοτικής βιβλιοθήκης. Πέρασα απογεύματα με την Χρυσάνθη και τον Τσόκλη στο μουσείο στον Κάμπο. Τράβηξα δύο ρουφηξιές καπνό -στη ζούλα-στο υπόγειο του σπιτιού που δούλευε ο Χαλεπάς. Δεν έχασα νότα από λαούτο στα πανηγύρια, παρέα με την Τίνα και τη Δέσποινα.
Σαν τα διηγούμουν όλα αυτά στον Μάρκο τα βράδια που γύρναγα σπίτι, χαίρονταν σαν παιδάκι. Με νοιάζονταν.
Κοιτώ την φωτογραφία από την τελευταία επίσκεψη του στο νησί, αυθημερόν για δουλειά. Πιώμα, κουβέντες και μπόλικο γέλιο στο αγαπημένο στέκι του Κυριάκου. Ίσα που πρόλαβε το καράβι της επιστροφής.
Επιστρέφω πάντα στο νησί. Κράτησα το σπίτι. Βάζω το κλειδί στην πόρτα. Ανοίγω την μπαλκονόπορτα να μπει η θάλασσα μέσα. Δεξιά η Σύρος, αριστερά η Μύκονος.
Τώρα σαν χτυπήσει το τηλέφωνο ξέρω ότι δεν θα είναι ο Μάρκος….
