από την Αλεξάνδρα Χαΐνη
«Αρνούμαστε να γίνουμε όμηροι σε έναν ιδεολογικό πόλεμο που έχει ως στόχο την επιβολή αυταρχισμού στον πολιτισμό και τα ΜΜΕ. Στεκόμαστε μαζί με τις ομάδες μας και με τους συγγραφείς που δεν έχουν μπορέσει ακόμη να μιλήσουν. Είμαστε συγγραφείς της Grasset, έχουμε εκδώσει με τη Grasset, ή σκοπεύουμε να εκδώσουμε με τη Grasset, αλλά δεν πρόκειται να συνεργαστούμε ξανά με τη Grasset.»
Αυτά έγραψαν μεταξύ άλλων σε ανοιχτή επιστολή περισσότεροι από 130 συγγραφείς του γαλλικού εκδοτικού οίκου Grasset μετά την ανακοίνωση της απόλυσης του επί 26 χρόνια γενικού διευθυντή Olivier Nora. Ο Nora θα αντικατασταθεί από τον Jean-Christophe Thiery, στενό συνεργάτη του μεγιστάνα του Τύπου Vincent Bolloré, που διοικεί την Grasset μέσω της Hachette Livre. Ο Grasset εκπροσωπεί τους μεγαλύτερους Γάλλους συγγραφείς.
Η λίστα περιλαμβάνει συγγραφείς που κυκλοφορούν και στα ελληνικά, όπως οι Virginie Despentes, Bernard-Henri Lévy και Vanessa Springora. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι η απόλυση του Nora είναι μια μη αποδεκτή επίθεση στην εκδοτική ανεξαρτησία και στην ελευθερία της έκφρασης: «Μια ακόμη φορά ο Vincent Bolloré λέει “είμαι στο σπίτι μου και κάνω ό,τι θέλω”, αγνοώντας εκείνους που εκδίδουν, που υποστηρίζουν, διορθώνουν, παράγουν, μοιράζουν ή πουλάνε τα βιβλία μας. Και αγνοώντας εκείνους που μας διαβάζουν. Δεν θέλουμε οι ιδέες μας -η δουλειά μας- να γίνουν ιδιοκτησία του.» Οι συγγραφείς ανακοίνωσαν ότι θα προσφύγουν νομικώς προκειμένου να ανακτήσουν τα δικαιώματα των βιβλίων τους.
Έχει ενδιαφέρον πάντως να δούμε τον αντίκτυπο που θα έχει η διαμαρτυρία στο τριήμερο Φεστιβάλ Βιβλίου που ξεκινά σήμερα, Παρασκευή 17 Απριλίου στο Grand Palais στο Παρίσι με τη συμμετοχή συγγραφέων και ανθρώπων του βιβλίου από όλο τον κόσμο – συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας (βλ. Festival du Livre de Paris).
Ακροδεξιές ιδέες
Σύμφωνα με τα γαλλικά μέσα, ωστόσο, η απόλυση Nora ήταν λίγο πολύ αναμενόμενη. Μετά την απόκτηση του Hachette Livre (στην οποία ανήκει και o Grasset) το 2023 από την εταιρεία Vivendi του δισεκατομμυριούχου Vincent Bolloré, ο Nora, που ανέλαβε τον οίκο το 1995, πίστευε ότι αργά ή γρήγορα θα είχε και εκείνος την τύχη των Arnaud Nourry, που διετέλεσε επικεφαλής του Hachette Livre επί 17 χρόνια ή της Sophie de Closets, της πρώην επικεφαλής της θυγατρικής Fayard, οι οποίοι διαφώνησαν με τη διοίκηση της Vivendi πριν ακόμη ολοκληρωθεί η εξαγορά. «Αν θέλουν να με πετάξουν έξω, ας με πετάξουν», έλεγε χαρακτηριστικά.
Η Guardian επισημαίνει ότι τα ΜΜΕ που έχει στην κατοχή του ο Bolloré προωθούν ακροδεξιές πολιτικές και ιδέες. Και παρόλο που, τουλάχιστον δημοσίως, δεν δόθηκε κάποια επίσημη εξήγηση για την απόλυση Nora, οι πληροφορίες λένε ότι αφορμή ήταν η απόκτηση του νέου βιβλίου του αμφιλεγόμενου Γαλλο-Αλγερινού συγγραφέα Boualem Sansal.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η μαζική αποχώρηση των συγγραφέων του Grasset έγινε λίγους μήνες αφότου τα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία της Γαλλίας προειδοποίησαν για την εντεινόμενη επιρροή του Bolloré, του οποίου η αυτοκρατορία περιλαμβάνει τηλεόραση, ραδιόφωνο και την Κυριακάτικη εφημερίδα Le Journal du Dimanche που θεωρείται βήμα της ακροδεξιάς. Το αυτό ισχύει και για τον τηλεοπτικό σταθμό CNews, που δίνει χώρο σε αντιδραστικές φωνές στηρίζοντας την ακροδεξιά. Μάλιστα, πρόσφατα, η εισαγγελία του Παρισιού ξεκίνησε έρευνα σχετικά με ρατσιστικά σχόλια που έγιναν σε βάρος του δημάρχου του Saint-Denis, Bally Bagayoko. Όσο για τον Bolloré, βιομήχανο εκ Βρετάνης, έχει χαρακτηριστεί ως στενός φίλος της άκρας δεξιάς, παρότι ο ίδιος υποστηρίζει ότι μοναδική του επιθυμία είναι να προωθήσει την γαλλική «ήπια δύναμη» και ότι ο όμιλός του είναι τόσο ευρύς που «χωράει όλες τις απόψεις».
Η Hachette διαθέτει περισσότερα από 200 εκδοτικά σήματα παγκοσμίως. Είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εκδοτικός όμιλος στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου κατέχει την Hodder & Stoughton, και ο τρίτος μεγαλύτερος στις ΗΠΑ. Ο Fayard, ένας ακόμη ιστορικός εκδοτικός οίκος που ανήκει στον όμιλο, έχει γίνει έδρα μιας ομάδας συγγραφέων της άκρας δεξιάς, από τον νυν επικεφαλής της γαλλικής Ακροδεξιάς Jordan Bardella μέχρι επιχειρηματιών που εκφράζονται κατά των μεταναστών, όπως ο Philippe de Villiers. Η συγγραφέας Colombe Schneck, που ηγήθηκε της διαμαρτυρίας, είπε στο γαλλικό πρακτορείο AFP ότι οι συγγραφείς που υπογράφουν την ανοιχτή επιστολή προέρχονται από διαφορετικά ιδεολογικά υπόβαθρα αλλά συμφωνούν ότι «δεν μπορούμε να επιτρέψουμε όλα οι εκδοτικοί οίκοι του ομίλου Hachette να γίνουν ακροδεξιοί».
«Λοβοτομή στις εκδόσεις»
Τους συγγραφείς της Grasset υποστηρίζουν όμως και εξέχουσες προσωπικότητες της πολιτικής σκηνής της Γαλλίας. Ο σοσιαλιστής Olivier Faure, κατηγόρησε τον συντηρητικό δισεκατομμυριούχο ότι θέλει να «λοβοτομήσει τις εκδόσεις», ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Bernard Cazeneuve, καταδίκασε «την επίθεση της αντιδραστικής ιδεολογίας». «Ο [Vincent] Bolloré προκαλεί τη γαλλική λογοτεχνική σκηνή», σχολίασε ο Jean-Luc Mélenchon, ηγέτης του La France insoumise και ο Dominique de Villepin, πρωθυπουργός επί Σιράκ, προσέφερε στον Nora την «πλήρη υποστήριξή του απέναντι σε απαράδεκτες μεθόδους» που ισοδυναμούν με «ιδεολογική σταυροφορία». Δήλωσε δε την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε αναδημοσίευση του βιβλίου από τον όμιλο Hachette «όσο επικρατούν αυτές οι συνθήκες».
Η λίστα των συγγραφέων μέχρι στιγμής
Eliette Abécassis, Laure Adler, François-Xavier Albouy, Metin Arditi, Claude Arnaud, Claude Askolovitch, Michka Assayas, Lila Azam Zanganeh, Jean-Luc Barré, Frédéric Beigbeder, Anne Berest, Jean-Marc Berthon, Laurent Binet, Maïtena Biraben, Evelyne Bloch-Dano, Dominique Bona, Julie Bonnie, Hugo Boris, Geneviève Brisac, Gérald Bronner, Pascal Bruckner, Rosa Bursztein, Anna Cabana, Edouardo Castillo, Catel, Sorj Chalandon, Laurent Chalumeau, Georges-Olivier Chateaureynaud, Anne Cibron, Grégory Cingal, Jérôme Clément, Adelaïde de Clermont-Tonnerre, Annick Cojean [journalist at Le Monde], Laetitia Colombani, Thierry Consigny, Oscar Coop-Phane, Nadia Daam, Jean-Michel Décugis, Pauline Delassus, Julien Delmaire, Virginie Despentes, Nathan Devers, François Dosse, Pauline Dreyfus, Alexandre Duval-Stalla, Jean-Paul Enthoven, Dalie Farah, Stéphane Faure, Valentine Faure [journalist at Le Monde], Thierry Frémaux, Balla Fofana, Caroline Fourest, Patrice Franceschi, Dan Franck, Fabrice Gaignault, Raphaël Gaillard, Victoria Gairin, Alain Genestar, Florent Georgesco [journalist at Le Monde], Hélène Gestern, Catherine Girard, Anne Goscinny, Philippe Grimbert, Romain Gubert, Pauline Guéna, Olivier Guez, Cécile Guilbert, Nicolas Guilbert, Maïram Guissé, Jean-Baptiste Harang, Delphine Horvilleur, Maïa Hruska, Claudie Huntzinger, Vincent Jaury, Oriane Jeancourt Galignani, Laurent Joffrin, Laurent Joly, Manon Jouniaux, Nelly Kaprièlian, Gaspard Koenig, Andreï Kozovoï, Isabelle Lacoue-Labarthe, Dany Laferrière, Philippe Lafitte, Alexandra Laignel-Lavastine, Emilie Lanez, Maria Larrea, Viktor Lazlo, Elise Lépine, Marc Leplongeon, Bernard-Henri Lévy, Laure Limongi, Bruno Lus, Richard Malka, Alain Minc, Bruno Meyerfeld, Tania de Montaigne, Julie Neveux, Gaëlle Nohant, Véronique Olmi, Christophe Ono-dit-Biot, Christine Orban, Jean-Noël Orengo, Bruno Patino, Anthony Passeron, Judith Perrignon, Michelle Perrot, Yann Plougastel, Séphora Pondi, Didier Pourquery, Michael Prazan, Paul Preciado, Charlotte Pudlowski, Sonia Rachline, Léonor de Recondo, Rudy Reichstadt, Patricia Reznikov, Jennifer Richard, Patrick Roegiers, Anne Rosencher, Adèle Rosenfeld, Baptiste Rossi, Gilles Rozier, Eric Sadin, Jean de Saint-Cheron, Colombe Schneck, Maren Sell, Abnousse Shalmani, Anne Sinclair, Stephen Smith, Seynabou Sonko, Vanessa Springora, Sylvie Tanette, Aude Terray, Alexandre Tharaud, Sandrine Treiner, Martin Untersinger [journalist at Le Monde], Fiammetta Venner, Marc Weitzman, Laurent de Wilde, Yseult Williams, Carole Zalberg.
Οι Éditions Grasset
Ο εκδοτικός οίκος Grasset ιδρύθηκε το 1907 από τον Bernard Grasset (1881–1955). Εκδίδει Γαλλική και ξένη πεζογραφία, δοκίμια, παιδικά βιβλία κλπ. Ο Bernard Grasset πούλησε τον οίκο στην Hachette το 1954. Το 1967, οι Éditions Grasset συγχωνεύτηκαν με τις Éditions Fasquelle. Σήμερα ο Grasset λειτουργεί ως θυγατρική της Hachette.
Info: Δείτε την επιστολή των 130 συγγραφέων στη γαλλική εφημερίδα Le Monde.
