του Θανάση Μήνα
Περίπου στη μέση του μυθιστορήματος της Nina Allan είναι εγκιβωτισμένο ένα δεύτερο μυθιστόρημα που λειτουργεί επεξηγηματικά ως προς την κύρια ιστορία: Ο Πύργος, κάποιου John C. Sylvester (προφανώς πρόκειται για επινοημένο συγγραφέα). Στο μέλλον, η Γη έχει κερδίσει έναν εξαντλητικό πόλεμο εναντίον ενός εξωγήινου πολιτισμού. Ως μνημείο της ανθρώπινης ανθεκτικότητας και της δικής του μεγαλοπρέπειας, ένας εγωκεντρικός δισεκατομμυριούχος σχεδιάζει να οικοδομήσει έναν τεράστιο οικιστικό πύργο από ένα μοναδικό είδος βράχου που εξορύσσεται από τον εξωγήινο πλανήτη. Ο βράχος είναι μαύρος και εκπέμπει μια περίεργη ζεστασιά. Τι γίνεται όμως αν είναι και ζωντανός;
Η κύρια, ωστόσο, ιστορία της Επικράτησης εκτυλίσσεται στο παρόν. Μια ομάδα διαδικτυακών θεωρητικών συνωμοσίας εκλαμβάνει τον Πύργο ως μια ακριβή προφητεία ενός επερχόμενου διαγαλαξιακού πολέμου. Αυτό, φυσικά, είναι γνωστό στις επίγειες κυβερνήσεις, οι οποίες έχουν εκπονήσει ένα μυστικό στρατιωτικό πρόγραμμα και πιθανότατα αδρανοποιούν ή εξαφανίζουν όσους ανακαλύπτουν πάρα πολλά.
Σ’ αυτήν την ομάδα συνωμοσιολογιών εμπλέκεται ο Φρανκ Λαντάου, μια ιδιοφυΐα στα μαθηματικά και τον προγραμματισμό, επιρρεπής σε ψυχικές ασθένειες. Ο Φρανκ, ο οποίος ζει στο Λονδίνο, προσκλήθηκε από μυστηριώδεις συνομιλητές του στο φόρουμ συνωμοσίας να συναντηθούν αυτοπροσώπως στο Παρίσι, και δεν επέστρεψε ποτέ. Η κοπέλα του, η Ρέιτσελ, προσλαμβάνει την Ρόμπιν για να τον εντοπίσει. Πρώην αστυνομικός και νυν ιδιωτικός ντετέκτιβ, ρέκτης της μουσικής του Μπαχ όπως και ο Φρανκ, η Ρόμπιν παρασύρεται σε αυτή την πυρετώδη αναζήτηση αγνοουμένου. Ένα ταξίδι σε ένα θλιβερό ξενοδοχείο στο Σκάρμπορο, το σημείο της πρόσφατης δολοφονίας ενός δημοσιογράφου (ο οποίος ασχολείτο με την ίδια υπόθεση), καθώς και σε μια μικρή πόλη στη Σκωτία, όπου κάτι παράξενο μπορεί να έχει προσγειωθεί στο δάσος. Καθώς η Ρόμπιν αναπτύσσει συναισθήματα συμπάθειας για την πελάτισσά της και βρίσκει περαιτέρω συνδέσεις μεταξύ της εξαφάνισης του Φρανκ και μιας συμμορίας του υπόκοσμου (δύο φίλοι του από το διαδικτυακό φόρουμ συνωμοσίας LAvventura τυχαίνει να μοιράζονται επώνυμα με διαβόητους γκάνγκστερ του Λονδίνου), η ντετέκτιβ αρχίζει να αμφισβητεί τι ακριβώς είναι αλήθεια και πραγματικότητα, και αν ο Φρανκ και οι διαδικτυακοί του φίλοι είναι πραγματικά τόσο τρελοί τελικά.
Μήπως αυτοί οι υπερβολικά διαδικτυακοί freaks καταλαβαίνουν κάτι; Μήπως υπάρχει κάποια απόκρυφη αλήθεια στην υπερβολική τους ανάλυση των ανόμοιων σημαδιών; Από την πλευρά της, η Ρόμπιν δεν μπορεί παρά να πιστεύει κατά το ήμισυ την αλήθεια του διαστρικού πολέμου και την πιθανότητα η Γη να έχει ήδη μολυνθεί σιωπηλά από μια ανεξιχνίαστη εξωγήινη εισβολή. Η αστυνομική ιστορία, καθώς η ντετέκτιβ προσπαθεί να εντοπίσει τον Φρανκ, δίνει στο μυθιστόρημα τον χαρακτήρα ενός καθαρού θρίλερ επιστημονικής φαντασίας.
Η Επικράτηση δομείται με υπαινιγμούς και υπονοούμενα, δημιουργώντας μια σειρά από προκλητικές συνδέσεις που ενθαρρύνουν μια παρανοϊκή ανάγνωση παρόμοια με την κοσμοθεωρία του Φρανκ. Είναι ένα μυθιστόρημα που αφορά σε μεγάλο βαθμό αυτή την παρανοϊκή ψυχική κατάσταση, και η Allan δημιουργεί επιδέξια μια ατμόσφαιρα ανησυχίας όπου κάθε κοινότοπο στοιχείο φαίνεται να κρύβει δυσοίωνο συμβολισμό. Η συγγραφέας τελικά καταφέρνει να αφήσει ανοιχτές όλες τις πιθανές ερμηνείες των γεγονότων μέχρι το τέλος.
Πέρα από μυστήριο και θεωρίες συνωμοσίες, το μυθιστόρημα της Nina Allan περιλαμβάνει άφθονες σελίδες εμβριθούς μουσικολογικής ανάλυσης. Οι ερμηνείες των συνθέσεων του Μπαχ από κορυφαίους μουσικούς (András Schiff, Glen Gould, Angela Hewitt, Peter Adolf Serkin) και η μεταξύ τους συγκριτική παράθεση, λειτουργεί κατά κάποιο τρόπο ως πυξίδα στην αναζήτηση της Ρόμπιν. Εξάλλου το μυθιστόρημα ξεκινά με τον Φρανκ να σκέφτεται τις Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ, από τις οποίες έχει στην κατοχή του δεκατέσσερις διαφορετικές ηχογραφήσεις. Αναρωτιέται πώς γίνονται πιο περίπλοκες και φορτισμένες καθώς προχωρούν, πώς έχουν εντυπωθεί στον εγκέφαλό του σαν σχέδιο και αν ο Μπαχ είναι στην πραγματικότητα η αιτία για έναν κώδικα ενεργοποίησης που έχει εμφυτευτεί μέσα του.
Όμως και η νεανική σχέση της Ρέιτσελ με τον Φρανκ καλλιεργήθηκε μέσα από τη μουσική. Όταν γνωρίστηκαν, εκείνος ήταν ένας ντροπαλός geek που εντρυφούσε ήδη στον Μπαχ, ενώ εκείνη τον προέτρεψε να ακούσει το Ziggy Stardust του David Bowie. Ο Φρανκ όχι μόνο αγάπησε το «Five Years» και το «Rock ‘n’ Roll Suicide», αλλά επιπλέον εντόπισε ομοιότητες ανάμεσα στον Bowie και στον Μπαχ: «[…] κάτι τον έλκυε στην εξέλιξη της αρμονίας και επειδή η μουσική ήταν γραμμένη σε ρυθμό ¾ που του ήταν οικείος».
Το μυθιστόρημα περιλαμβάνει επίσης ένα κεφάλαιο που έχει τη μορφή δοκιμίου γραμμένου από έναν από τους μύστες εξωγήινων συνωμοσιών, μια ανάλυση ολόκληρης της πλοκής της ταινίας Κόντρα στο ρεύμα του Shane Carruth (Upstream Color, 2013) γραμμένη από έναν λέκτορα κινηματογράφου, σύντομα δοκίμια για τον μουσικοσυνθέτη Hans Werner Henze και για την ποίηση της Ingeborg Bachmann, κ.ά. Απαντούν ακόμη αναφορές στην κλασική επιστημονική φαντασία: στο The Day of the Triffids του John Wyndham, στο Solaris του Stanislav Lem και στο Roadside Picnic των Boris και Arkady Strugatsky του 1972 (που αποτέλεσε την πρώτη ύλη για το κινηματογραφικό Stalker του Andrei Tarkovsky).
Σε ένα πρόσφατο άρθρο του Guardian σχετικά με τα «10 πιο παράξενα μυθιστορήματα για την εισβολή εξωγήινων», η Nina Allan είπε πώς στην Επικράτηση «ήθελε να αποκαλύψει το θέμα της εισβολής εξωγήινων ως απείρως ευέλικτο, προσαρμοζόμενο σε λεπτές, διφορούμενες ιστορίες στις οποίες το χάσμα μεταξύ ανθρώπου και εξωγήινου δεν είναι πάντα σαφές».
Η Επικράτηση ενδεχομένως δεν αφορά τους «εξωγήινους» αυτούς καθαυτούς. Περισσότερο, με κάποιο τρόπο αποτυπώνει την αίσθηση της κοσμοϊστορικής κοινωνικής μετατόπισης που έχουμε βιώσει τα τελευταία χρόνια. Ίσως έχουμε ήδη κατακτηθεί, έστω κι αν δεν είναι απολύτως σαφές από ποιον ή από τι. Ίσως αυτοί ήδη να ζουν ανάμεσά μας, όπως υπαινίχθηκε στην ομώνυμη ταινία του (They Live, 1988) ο John Carpenter, Αυτή η αβεβαιότητα παραμένει ανοιχτή μέχρι και το τέλος του μυθιστορήματος.
Βιογραφικο
Η Νίνα Άλαν γεννήθηκε στο Λονδίνο το 1966. Σπούδασε ρωσική φιλολογία στα Πανεπιστήμια του Reading και του Exeter κι έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Οξφόρδη. Η διπλωματική της φέρει τον τίτλο Τρέλα, θάνατος και νόσος στα μυθιστορήματα του Vladimir Nabokov. Εργάστηκε ως υπάλληλος σε δισκοπωλεία και βιβλιοπωλεία. Σήμερα είναι κριτικός λογοτεχνίας στην εφημερίδα The Guardian. Έχει δημοσιεύσει μυθιστορήματα και πολλά διηγήματα και δοκίμια. Έχει τιμηθεί με τα βραβεία British Science Fiction Award, Novella Award, Kitschies Red Tentacle και Grand Prix de L’Imaginaire.
Nina Allan, Επικράτηση, μτφρ. Άλκηστις Τριμπέρη, Εκδόσεις Πόλις, 2026
