του Θανάση Μήνα
Ο όρος «Wild House» (ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου) συνήθως αναφέρεται σε έναν χώρο που είναι γνωστός για τη φιλοξενία φασαριόζικων συγκεντρώσεων ή για τη στέγαση αντεργκράουντ και αντισυμβατικών ομάδων ανθρώπων. Συχνά μπορεί να συμβαίνουν παράνομες δραστηριότητες, όπως η διακίνηση ναρκωτικών. Αυτά είναι τα Αγριόσπιτα, οι κλειστοί χώροι στους οποίους εκτυλίσσεται μεγάλο μέρος του πρώτου μυθιστορήματος του 44χρονου Ιρλανδού Κόλιν Μπάρετ.
Τον γνωρίσαμε στα ελληνικά με τη συλλογή διηγημάτων Νεαρά τομάρια (μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Στερέωμα, 2ο24: επτά ιστορίες που όλες εκτυλίσσονται στην ιρλανδική κομητεία Μάγιο, όπου οι χαρακτήρες είναι κυρίως νέοι με αβέβαιο μέλλον, οι οποίοι βγάζουν τα προς το ζην απασχολούμενοι σε άχαρες και κακοπληρωμένες δουλειές∙ δουλεύουν ως βενζινοπώλες, επιστάτες, μπράβοι σε νυχτερινά κέντρα ή είναι ανεπάγγελτοι, κακοποιοί χαμηλού διαμετρήματος, έμποροι ναρκωτικών∙ αγόρια (κυρίως) και κορίτσια που παρασύρονται και παγιδεύονται σε έναν κόσμο όπου μόνες διέξοδοι είναι το αλκοόλ, το σεξ και η βία.
Το πρώτο μυθιστόρημα του Μπάρετ επίσης εκτυλίσσεται στην επαρχιακή Ιρλανδία, εκεί όπου μικροαπατεώνες, έφηβοι, ναρκωτικά και προσωπικά αδιέξοδα συγκρούονται μέσα σε ένα εκρηκτικό Σαββατοκύριακο. Η Νίκι και η Ντολ είναι ερωτευμένοι από το λύκειο και προέρχονται και οι δύο από δύσκολες οικογενειακές καταστάσεις. Οι γονείς της Νίκι πέθαναν όταν ήταν έφηβη, αφήνοντάς την ως επί το πλείστον μόνη, ενώ ο αδερφός του Ντολ άρχισε να ασχολείται με το εμπόριο ναρκωτικών αφότου ο πατέρας του έφυγε για τον Καναδά. Το ζευγάρι μπλέκεται στο τοπικό κύκλωμα των μικροδιακινητών της πόλης Μπαλίνα της κομητείας Μάγιο, όταν ο αδερφός του Ντολ, ο Κίλιαν, αναγκάζεται εξαιτίας μια ατυχούς συγκυρίας να ρίξει σε μια συμφωνία τους αδερφούς Γκέιμπ και Σκερτς Φέρντια. Ο Ντολ απαγάγεται από τους δύο νταήδες αδελφούς και μεταφέρεται στο σπίτι του Ντεβ, ενός άβουλου και λίγο αφελή συνεργού των Φέρντια. Οι δύο αδελφοί σίγουρα δεν θα φαντάζονταν ότι ο Ντολ και ο Ντεβ θα βρουν περισσότερα κοινά στην απρόσμενη συγκατοίκησή τους, που θα τους φέρουν κοντά και θα ανατρέψουν τα σχέδια των κακοποιών.
Το μυθιστόρημα του Κόλιν Μπάρετ διαθέτει σχετικά στενό πεδίο δράσης∙ επικεντρώνεται γύρω από αυτή τη σύντομη πλοκή απαγωγής και λύτρων, μετά την αποτυχία της διακίνησης ναρκωτικών του Κίλιαν. Παρεμβάλλονται αρκετές δευτερεύουσες ιστορίες που αφορούν τους κεντρικούς χαρακτήρες (π.χ. για το ταξίδι πένθους του Ντεβ ή η ιστορία της Νίκι που προσπαθεί να καταλάβει πώς θα είναι το μέλλον της μετά το σχολείο), αλλά κυρίως, το βιβλίο επικεντρώνεται στις λίγες παράξενες μέρες που η ροή των γεγονότων συνδέει τις ζωές όλων τους.
Κυρίως, τα Αγριόσπιτα είναι μυθιστόρημα χαρακτήρων. Αυτοί οι χαρακτήρες είναι όλοι αξιαγάπητα losers. Χαμένοι από χέρι, προγραμμένοι εξαιτίας της χαμηλής κοινωνικής καταγωγής τους που ορίζει το μέλλον και τις προσδοκίες τους. Η Νίκι είναι υπερβολικά αφοσιωμένη στον φίλο της από το λύκειο και την οικογένειά του επειδή δεν έχει πια δική της οικογένεια. Ο Ντολ σκιαγραφείται ως ένας υπερβολικά εγωκεντρικός-εσωστρεφής έφηβος, που ζει στη σκιά του μεγάλου του αδελφού. Από την άλλη, ο Κίλιαν είναι κλασικός τύπος «αρχηγού νεανικής συμμορίας της μικρής πόλης», σαν αυτούς που έχουμε στο μυαλό μας από τις σχετικές ταινίες του Coppola (Rumblefish, Outsiders)∙ είναι γρήγορος, εύστροφος, καταφερτζής και πολύ κοινωνικός. Η μητέρας τους, η Σίλια, αν και αρχικά παρουσιάζεται αδιάφορη και παραιτημένη από τη ζωή, μαθαίνοντας για την απαγωγή τους γιου της αφυπνίζεται και μεταμορφώνεται σε έναν δυναμικό χαρακτήρα. Ο Ντεβ είναι απόμακρος, ζει στην εξοχή με τον σκύλο της εκλιπούσας μητέρας του. Με τη μητέρα του να έχει φύγει και τον πατέρα του να βρίσκεται σε ψυχιατρική φροντίδα, ο Ντεβ διαχειριστεί τη ζωή και το άγχος του σε σχεδόν απόλυτη απομόνωση μέχρι που οι Φέρντια μπαίνουν στη ζωή του. Παραδόξως, σε αυτή την αμήχανη κατάσταση απαγωγής όπου κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι κάνει, αυτοί οι χαρακτήρες μαθαίνουν πολλά για τον εαυτό τους και ο ένας τον άλλον. Αυτό το τυχαίο γεγονός είναι αυτό που χρειάζονταν για να ξεφύγουν από τα επιβλαβή τους πρότυπα.
Ο Κόλιν Μπάρετ καταφέρνει πολλά με οικονομία λέξεων σ. αυτή τη στοχαστική απεικόνιση μιας απαγωγής σε μια μικρή, ιρλανδική πόλη. Με κοφτές προτάσεις, αιχμηρή γλώσσα, χιούμορ και κινηματογραφική αφήγηση.
Ειδικά οι διάλογοι στα Αγριόσπιτα συχνά μοιάζουν να γράφτηκαν για θεατρικό ή για κάποια ταινία. Η κωμική ανοησία και η τάση των αδελφών Φέρντια για άσκοπη βία θυμίζουν το In Bruges του Martin McDonagh ή οποιαδήποτε γκανγκστερική ταινία του Guy Ritchie, όπως το Lock, Stock & Two Smoking Barrels. Το άντρο ναρκωτικών του Κίλιαν θα μπορούσε εύκολα να είχε εμφανιστεί στο Trainspotting. Ακόμα και οι σκηνές κλειστών χώρων όταν περιγράφεται η πορεία της απαγωγής του Ντολ στο σπίτι του Ντεβ, θυμίζει αντίστοιχες σκηνές από ταινίες όπως το Reservoir Dogs ή το Suicide Kings,
Εν τέλει, η εικόνα που σκιαγραφεί ο συγγραφέας για το οργανωμένο έγκλημα στην ιρλανδική ύπαιθρο είναι πειστική τόσο για τη βιαιότητά της, όσο και για την αποδοχή τέτοιας βιαιότητας από τους ντόπιους.
info
Ο Κόλιν Μπάρετ γεννήθηκε το 1982 στην Κομητεία Μάγιο της Ιρλανδίας. Η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Homesickness συμπεριλήφθηκε στα 100 αξιοσημείωτα βιβλία της χρονιάς από τους New York Times. Το μυθιστόρημά του Αγριόσπιτα (Wild Houses) συμπεριλήφθηκε στη μακρά λίστα του Booker Prize για το 2024. Δύο από τα διηγήματά του διασκευάστηκαν για το θέατρο και παρουσιάστηκαν στο New Theatre του Δουβλίνου το 2017, ενώ το διήγημα του «Calm with horses» («Ήρεμα με τα άλογα») έγινε ταινία που συμπεριλήφθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο το 2019.
Colin Barrett, Αγριόσπιτα, μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Εκδόσεις Στερέωμα, 2026
