διήγημα του Γιάννη Η.Παππά
Το 2001 δούλευα ως γιατρός ογκολόγος στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, στη Θεσσαλονίκη. Είχα σπουδάσει στην πόλη και την ήξερα καλά. Στα μαθητικά και φοιτητικά μου χρόνια συμμετείχα ενεργά ως μέλος της ΚΝΕ και του ΚΚΕ σε όλες τις εκδηλώσεις, διαμαρτυρίες, πορείες ειρήνης κλπ. Παντού μέσα. Άρα ήξερα πρόσωπα και πράγματα που είχαν παίξει σημαντικό ρόλο στην ιστορία της πόλης. Τις μέρες εκείνες είχαμε στην κλινική με καρκίνο στο πεπτικό σύστημα τον Μανώλη Χατζηαποστόλου, τον περίφημο «τίγρη», από την υπόθεση Λαμπράκη. Ήταν αυτός που πήδηξε σαν αίλουρος, ήταν και σαλταδόρος στην Κατοχή, πάνω στο τρίκυκλο στη γωνία των οδών Βενιζέλου-Ερμού και Σπανδωνή. Ο Χατζηαποστόλου ήταν μεσαίου αναστήματος, λεπτός, νευρώδης, ηλιοκαμένος, φαλακρός με τα μαλλιά που του απόμειναν άσπρα και κοντά έναν πόντο.
Εγώ τον τίγρη τον ήξερα από τις συγκεντρώσεις που γίνονταν τότε, μετά το ’81 στη Θεσσαλονίκη, είτε για την εργατική πρωτομαγιά, είτε για την ειρήνη. Τον θυμάμαι να κυκλοφορεί ανάμεσα στον κόσμο ντυμένος στα κόκκινα. Κόκκινο κουστούμι, με ένα κόκκινο γαρύφαλλο καρφιτσωμένο στο πέτο. Κόκκινο πουκάμισο, κόκκινα παπούτσια. Πολλές φορές είχαμε πιάσει κουβέντα και μας έλεγε πώς βρέθηκε στη συγκέντρωση όπου μίλησε ο Λαμπράκης («ήμουνα κάτι σαν σωματοφύλακάς του» έλεγε) και πώς βλέποντας το τρίκυκλο να απομακρύνεται πήδηξε πάνω στην καρότσα και πάλεψε με τον Εμμανουηλίδη. Τον ρωτούσαμε συνέχεια να μας πει πώς έγιναν τα γεγονότα. Κι αυτός δεν μας χαλούσε το χατίρι: «Πέφτω επάνω στον Εμμανουηλίδη, τον πιάνω από τα μαλλιά, εκείνος τότε βγάζει το περίστροφο. Με τα τραντάγματα της μοτοσικλέτας που έτρεχε ιλιγγιωδώς, πέφτουμε και οι δύο στο δάπεδο της καρότσας. Τον κλοτσάω με όλη μου τη δύναμη στο πρόσωπο για να σώσω τη ζωή μου. Εκείνος για να προστατεύσει το πρόσωπό του από τα χτυπήματα αφήνει το πιστόλι, το οποίο πέφτει στο δρόμο»… «Παλεύουμε»… «Σε λίγο εκείνος πέφτει αναίσθητος από τα χτυπήματα μέσα στην καρότσα. Εγώ τότε στρέφω την προσοχή μου στον οδηγό και προσπαθώ να τον αναγκάσω να σταματήσει τη μηχανή. Σπάζω το τζάμι στα πλάγια του κουβουκλίου, ο οδηγός τότε τα χάνει. Σταματήσαμε στη διασταύρωση έξω από τον κινηματογράφο “Τιτάνια”. Ο οδηγός κατεβαίνει και μου επιτίθεται. Βγάζει από την τσέπη του ένα κλομπ και με χτυπάει δυο φορές στο κεφάλι. Ζαλίζομαι, και σε μια στιγμή βλέπω γύρω μου πολλούς τραμπούκους, οι οποίοι αρχίζουν να φωνάζουν: “Είναι κομμουνιστής, σκότωσε ανθρώπους”».
Παράλληλα, στο σημείο, συγκεντρώνονται περαστικοί, οι οποίοι επεμβαίνουν και τον γλιτώνουν. Εν τω μεταξύ, κατέφθασε και ο τροχονόμος Ασπιώτης που συνέλαβε τον Γκοτζαμάνη και στη συνέχεια και τον Χατζηαποστόλου.
Τον «τίγρη» λοιπόν τον ήξερα και από την μέρα που μπήκε στο νοσοκομείο, τον έβλεπα τακτικά. Ήμουνα ο γιατρός που τον παρακολουθούσε. Πολλές φορές πήγαινα και καθόμουνα στο δωμάτιο του και μου μιλούσε για τον Λαμπράκη, για την Αριστερά για τις δυσκολίες που αντιμετώπισε μετά. Δεν τον αφήνανε να στεριώσει πουθενά. Κανένας δεν τον έπαιρνε στη δουλειά κι αν κάποιος τον λυπότανε και ήθελε να του δώσει ένα κομμάτι ψωμί για να ταΐσει τα τρία παιδιά του, μετά από λίγες μέρες χωρίς κανέναν λόγο τον έδιωχνε κι αυτός. Πήγαιναν βλέπεις οι ασφαλίτες και όλα τακτοποιούνταν. Με το ζόρι έχτισε ένα σπιτάκι στην άκρη του οικισμού, ψηλά στα βράχια, στον Εύοσμο.
Από έναν φίλο γιατρό και σύντροφο από τα φοιτητικά χρόνια, που δούλευε στην καρδιολογική κλινική, έμαθα ότι στο νοσοκομείο νοσηλεύονταν με σοβαρό καρδιολογικό πρόβλημα και ο δολοφόνος του Λαμπράκη ο Εμμανουηλίδης. Δεν μπορούσα να πιστέψω τα παιχνίδια που παίζει η μοίρα και η Ιστορία. Στο ίδιο νοσοκομείο να βρίσκονται οι βασικοί πρωταγωνιστές της υπόθεσης Λαμπράκη, οι οποίοι ήρθαν αντιμέτωποι και πάλεψαν πάνω στην καρότσα του τρίκυκλου.
Ο Εμμανουηλίδης, ήταν βίος και πολιτεία στη Θεσσαλονίκη. Είχε γεννηθεί και μεγαλώσει κι αυτός στην Τριανδρία μαζί με τον οδηγό του τρίκυκλου, τον Γκοτζαμάνη. Ήταν συνεργάτης της αστυνομίας και των μυστικών υπηρεσιών. Είχε πλούσιο ποινικό μητρώο, ξυλοδαρμοί, βιασμοί, κλοπές και μία αποπλάνηση ανηλίκου το 1961. Μάλιστα, το 1963 ήταν στην συνοδεία της βασίλισσας Φρειδερίκης κατά την επίσκεψή της μαζί με τον Βασιλιά Παύλο στη Θεσσαλονίκη. Για τον ρόλο της Φρειδερίκης στην δολοφονία του Λαμπράκη μίλησε ο τότε αρχηγός της Χωροφυλακής, στρατηγός Βαρδουλάκης, που «εξομολογήθηκε» ότι «ο Λαμπράκης σκοτώθηκε κατά λάθος, είχε δοθεί απλώς η εντολή από τη βασίλισσα Φρειδερίκη να τον στραπατσάρουν…»
Ήθελα οπωσδήποτε να πάω να τον βρω και να τον ρωτήσω τι λέει για την υπόθεση μετά από 40 περίπου χρόνια.
Πήγα στο δωμάτιό του και τον βρήκα να είναι ξαπλωμένος και όπως μου είπαν οι νοσοκόμες δεν είχε έρθει κανείς να τον επισκεφτεί από τη μέρα που μπήκε στο νοσοκομείο. Μόνος του είχε έρθει και έκανε εισαγωγή στις 21 Απριλίου.
Ένα γεροντάκι, μαζεμένος σαν κουβάρι. Ήταν ξύπνιος. Κάθισα δίπλα του. Του είπα πως είμαι γιατρός και ότι στο ίδιο νοσοκομείο βρίσκονταν και ο Χατζηαποστόλου, με τον οποίο είχαν παλέψει άγρια πάνω στην καρότσα του τρίκυκλου, στη δολοφονία του Λαμπράκη. Τον ρώτησα αν ήθελε να τον συναντήσει. Μου απάντησε όχι, γιατί όλα αυτά που έγιναν πριν από 40 χρόνια έχουν πλέον περάσει και δε θέλει να τα θυμάται. Τον ρώτησα όμως να μου πει γιατί σκότωσε τον Λαμπράκη; Τι συμφέρον είχε; «Αν τον είχα πράγματι σκοτώσει εγώ», μου λέει, «σήμερα θα ήμουνα με περιουσία, θα τα κονόμαγα και δεν θα έψαχνα δεξιά και αριστερά για ένα πακέτο τσιγάρα. Αν ήμουνα ο δολοφόνος, σήμερα θα ζούσα άνετα. Αντίθετα με μένα, όλοι όσοι μπλέχτηκαν στην υπόθεση Λαμπράκη, από τους αστυνομικούς και τους ανθρώπους του παρακράτους, σήμερα είναι με βίλες, με περιουσίες και πολλά λεφτά. Όποιος ανακατεύθηκε με αυτή την ιστορία και γνώριζε πρόσωπα και πράγματα, τον βοήθησαν για να του κλείσουνε το στόμα. Αντίθετα, όσοι δεν γνώριζαν και τυχαία μπλέχτηκαν, όπως εγώ, δεν γύρισαν να μας δουν. Σπόρια πουλούσα στην παραλία και με κυνηγούσαν».
Του το’ πα και του Τίγρη ότι στο νοσοκομείο ήταν και ο Εμμανουηλίδης. Δεν ήθελε με τίποτα να τον συναντήσει. Εξάλλου, τι να πούνε μετά από τόσα χρόνια. Τώρα ήταν και οι δυο τους ανήμποροι άνθρωποι που περίμεναν τον θάνατο.
Ο «Τίγρης» πέθανε την Πρωτομαγιά του 2001. Δεν πρόλαβε να πάει στη συγκέντρωση, όπως έκανε κάθε χρόνο, ντυμένος στα κόκκινα και με ένα κόκκινο γαρύφαλλο στο πέτο.
Την επόμενη μέρα του θανάτου του «Τίγρη» πεθαίνει και ο Μανώλης Εμμανουηλίδης, την ώρα που κηδεύονταν ο «Τίγρης», λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, στο Νεκροταφείο του Ευόσμου.
