γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος (*)
Φανταστείτε ως κι ένα ογκωδέστατο μυθιστόρημα σαν πέτρα ριγμένη στο νερό. Αποκεί που έπεσε η πέτρα, ομόκεντροι κύκλοι ξεκινούν, απλώνονται, σβήνουν λίγο λίγο, αλλά το νοητό κέντρο, αυτό της αόρατης πέτρας, παραμένει ακόμα ꟷ κι αφού οι κύκλοι χαθούν, ως μετείκασμα, ένα φάντασμα κέντρου αποτυπωμένο στον αμφιβληστροειδή. Μια δεύτερη πέτρα πέφτει ενόσω οι κύκλοι από την πρώτη ακόμα απλώνονται, ταξιδεύουν. Οι κύκλοι από τη δεύτερη πέτρα τέμνονται μ’ αυτούς της πρώτης ꟷ δημιουργούνται σύνθετες κυματομορφές όπου διατηρείται η αίσθηση από τις αρχικές πέτρες, μα υπάρχει και κάτι νέο κι ολωσδιόλου ξέχωρο, γιατί αυτός ο συνδυασμός δεν είναι απλώς άθροιση των δύο, αλλά κάτι αλλιώτικο με νέες ιδιότητες, που ταυτόχρονα περικλείνει τις δυο σειρές κύκλων και τις πλουτίζει. Κι άλλη πέτρα ꟷ κι άλλη…
Οι κύκλοι συναντιόνται, χορεύουν ο ένας γύρω από τον άλλον, σβήνουν, προβάλλουν ξανά ꟷ δεν είναι πια μια πέτρα, αλλά χοντρές στάλες βροχής που πέφτουν σ’ ασάλευτη επιφάνεια λίμνης. Κάθε στάλα και οι κύκλοι της, μέσα τους κλείνουν όλη τη βροχή, τη συνοψίζουν. Οι φράσεις σ’ ένα κείμενο που δεν είναι απλώς «γέφυρες», μα η «ψυχή του», μ’ έναν τρόπο το κλείνουν όλο μέσα τους. Όλη η ιδέα μιας πλατιάς αφήγησης, όλοι της οι χρόνοι ꟷτώρα, πριν, μετάꟷ, συνυπάρχουν και κλείνονται μες στη φράση.
Ένα λογοτέχνημα είναι σαν παράξενη ματριόσκα· αυτές οι ρωσικές ξύλινες κούκλες που η μεγαλύτερη κλείνει μέσα της μια μικρότερη, κι αυτή μια ακόμα πιο μικρή, κι αυτή μια πιο μικρή ακόμα… ꟷ «παράξενη», γιατί δεν κλείνουν μόνον οι μεγαλύτερες κούκλες μέσα τους τις μικρότερες, μα κι οι μικρότερες τις μεγαλύτερες.
Σε μια κάμαρα υπάρχει ένα έπιπλο. Το έπιπλο έχει ένα συρτάρι. Μες στο συρτάρι υπάρχει ένα κουτί. Στο κουτί είναι κλεισμένη σε μινιατούρα ολόιδια η κάμαρα, με το έπιπλο μέσα της, με το συρτάρι στο έπιπλο, με το κουτί μες στο συρτάρι… Αν ανοίξω το κουτί, θα με δω μέσα του ν’ ανοίγω το κουτί. Συμμετρίες κι αναλογίες συνθέτουν ένα λογοτέχνημα. Το μικρό είναι μεγάλο. Το μεγάλο είναι μικρό.
Στην ασάλευτη λίμνη, ένας κόσμος καθρεφτίζεται: ουρανός, κλαριά δέντρων. Το λογοτέχνημα δεν είναι ο κόσμος, μα το καθρέφτισμά του.
Το λογοτέχνημα είναι η μινιατούρα της κάμαρας μέσα στο κουτί μες στο συρτάρι.
Είναι η μικρότερη ματριόσκα, που μέσα της κλείνει κι όλες τις άλλες.
(*) Ο Μιχάλης Μακρόπουλος είναι συγγραφέας. Τελευταία του βιβλίο Ο τρίτος γιος Μονόκλ) και Άμμος (Κίχλη)
