της Όλγας Σελλά
Ένα περιβάλλον μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, μεταξύ συνειδητού και ασυνείδητου, μεταξύ πραγματικότητας και ονείρου και όσα είναι καταχωνιασμένα σ’ ένα πατάρι της μνήμης, μας περίμενε στον λιλιπούτειο, αλλά ζεστό χώρο bujoux de kanth HOOD art space, που κάθε φορά διαμορφώνει και ξεδιπλώνει διαφορετικούς σκηνικούς κόσμους, με βασικό πρόσημο την υψηλή αισθητική και την απόλυτη συνομιλία με τα κείμενα που φιλοξενεί. Κι αυτό γιατί αυτή τη φορά ο σκηνοθέτης Γιάννης Σκουρλέτης μας καλεί να δούμε μια παράσταση αντλημένη από το διήγημα του Επαμεινώνδα Χ. Γονατά (1924-2006) «Ο Φιλόξενος Καρδινάλιος», γραμμένο το 1986, που στη θεατρική του εκδοχή πήρε τον τίτλο «Πανδοχείον η Φιλόξενη Ερημία».
Βρισκόμαστε λοιπόν σ’ έναν τόπο άτοπο και στο δωμάτιο ενός πανδοχείου που έχει τα στοιχειώδη και μερικά ακατανόητα αντικείμενα (φρόντισε γι’ όλα αυτά ο Νίκος Παπαδόπουλος). Το σιδερένιο κρεβάτι, στο οποίο κοπιάζει να χωρέσει ο ταλαίπωρος ένοικος του δωματίου, ο κύριος Αγάθης (Θανάσης Δήμου), παρότι σε μέγεθος εφηβικό, δεσπόζει ως αντικείμενο στο χώρο. Σ’ αυτό το δωμάτιο συναντάμε ακόμα, ένα μπαούλο, μια ξυλόσομπα που μοιάζει με γοτθικό πύργο, τον σκελετό μιας μισανοιγμένης ομπρέλας πάνω σ’ ένα σκαμνί, μια μπάλα φτιαγμένη από χαρτιά, την εικόνα του Εσταυρωμένου, ένα ακάνθινο στεφάνι σε μια γωνιά και πολλά εκμαγεία προσώπων παρατεταγμένα σε σειρά, που έχουν όψη υπνική ή νεκρική.
Σ’ αυτό το μικρό κρεβάτι προσπαθεί να κοιμηθεί ο κύριος Αγάθης, αλλά κάθε τόσο πετάγεται, γιατί ακούει το κελάηδισμα ενός πουλιού. Ψάχνει παντού να βρει το πουλί, αλλά δεν βρίσκει τίποτα. Κάποια στιγμή φτάνει στο δωμάτιο ο Θεοφάνης (Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης), ο υπεύθυνος του ξενοδοχείου, που σέρνεται κυριολεκτικά από την κούραση και δέχεται πρώτα πρώτα τα φρικτά παράπονα του κ. Αγάθη για τις ανεπαρκείς παροχές του χώρου. Και οι δυο φορούν ένδυση ύπνου που παραπέμπει στον 19ο αιώνα, όχι μόνο επειδή στο παρελθόν της μνήμης βουτάνε και οι δύο, αλλά και γιατί παραπέμπει οπωσδήποτε στις μεταμφιέσεις και τις υπερβολές του θεάτρου. Ο Θεοφάνης προσπαθεί, να σώσει ό,τι μπορεί και να κατευνάσει τον εκνευρισμό του κ. Αγάθη. «Όλα ήρθαν ανάποδα…» του λέει.
Κι από εκείνο το σημείο οι δύο άντρες ξεκινούν έναν διάλογο που έχει όλα τα στοιχεία του κόσμου του Επαμεινώνδα Χ. Γονατά (στιγμές ρεαλισμού που μπλέκονται με στιγμές και εικόνες υπερρεαλισμού και φαντασίας). «Ο εξαρχής υπονομευμένος ρεαλισμός της απόδοσης της εξωτερικής πραγματικότητας, η από σκοπού αοριστία και ασάφεια με την οποία σχηματίζονται οι μορφές της, σε συνδυασμό με ένα μόνιμο κλίμα ονείρου και υπέρβασης, δείχνουν αμέσως την ώσμωση της πρόζας του Γονατά με την ελευθερία και με τη φαντασία του ποιητικού λόγου», έγραφε πρόσφατα ο κριτικός λογοτεχνίας Βαγγέλης Χατζηβασιλείου εδώ στον «Αναγνώστη».
Και ο Γιάννης Σκουρλέτης, όλο αυτό το παιγνιώδες, γοητευτικό και πικρό σύμπαν του Επαμεινώνδα Χ. Γονατά το έκανε παράσταση, αναδεικνύοντας όλα τα στοιχεία της γραφής τους. Με στιγμές τρυφερά κωμικές, που αγγίζουν τις ρεαλιστικές ανάγκες του σώματος και της ψυχής, αλλά και με στιγμές εκμυστήρευσης, αγωνίας, οργής ή θλίψης, γιατί «είναι σκληρό να πλανηθείς στο χειμώνα χωρίς ταίρι». Και αυτές οι δύο αλλόκοτες φιγούρες, αυτό ξορκίζουν εντέλει. Πίσω από τον σουρεαλισμό της ζωντανής εικόνας, υπάρχει η ποίηση του ονείρου, υπάρχει το ανακάτεμα των πολλών εικόνων που μπερδεύονται στα όνειρα. Κι άλλοτε είναι κελάηδισμα, άλλοτε είναι ένας παλιός γνωστός στο διπλανό δωμάτιο, άλλοτε είναι μια κανάτα με νερό στο κομοδίνο, άλλοτε είναι όσα κρύβει ένα σεντούκι… Μέσα σ’ αυτό το δωμάτιο υπάρχουν οι δύο όψεις του εαυτού, υπάρχει ο διάλογος με τους πολλούς εαυτούς μας, υπάρχει ο τρόπος που τα όνειρα και οι εικόνες που έρχονται στον ύπνο μας ξύνουν τις επιθυμίες και τους φόβους μας, όπως ακριβώς είναι ξυσμένος (άτσαλα σοβαντισμένος για την ακρίβεια) ο τοίχος αυτού του θλιβερού δωματίου.
Κι αυτή την αλλόκοτη συντροφιά των δύο εαυτών, αυτό το ζωντάνεμα των ονείρων, αναπαριστούν με τρόπο συγκινητικό, ευαίσθητο, βαθύ και εύθραυστο όπως τα όνειρα, ο Θανάσης Δήμου και ο Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης, έχοντας κατακτήσει μια τρομερή σκηνική χημεία. Οι διαφορετικοί χαρακτήρες που ανέδειξαν στο κάθε πρόσωπο (ο σχολαστικός, απαιτητικός και ανασφαλής κύριος Αγάθης και ο υποστηρικτικός, υποχωρητικός και δοτικός Θεοφάνης) είναι οι πολλαπλές όψεις του εαυτού και είναι κι ένας σπαρακτικά ευφυής δυισμός της μοναξιάς έτσι ώστε να έχει… παρέα, όπως τον αφηγήθηκε ο Επαμεινώνδας Χ. Γονατάς.
Μια παράσταση με ακρίβεια, με ευαισθησία, με ουσιαστική «συνομιλία» λογοτεχνίας και θεάτρου, από αυτές που συχνά μας χαρίζει ο Γιάννης Σκουρλέτης –ασφαλώς με τη συμβολή της Ασημένιας Ευθυμίου στη δραματουργία, του Νίκου Παπαδόπουλου στα σκηνικά και τα κοστούμια και του Γιώργου Μαρουλάκου στα φώτα. Και δύο ερμηνείες χαμηλόφωνα ισχυρές, και γι’ αυτό θαυμάσιες.
Η ταυτότητα της παράστασης
Κείμενο: Ε. Χ. Γονατάς, Σκηνοθεσία: Γιάννης Σκουρλέτης, Σκηνογραφία, κουστούμια: Νίκος Παπαδόπουλος, Δραματουργική επεξεργασία: Ασημένια Ευθυμίου, Φωτισμοί: Γιώργος Μαρουλάκος, Βοηθός σκηνοθέτη: Βιβή Συκιώτη, Φωτογραφίες: Μαίρη Λεονάρδου, Γραφιστικά: Αθηνά Καμπούρη, Οργάνωση παραγωγής: Γιώργος Παπαδάκης
Παίζουν: Θανάσης Δήμου, Χάρης Χαραλάμπους Καζέπης
Η παράσταση «Πανδοχείον η Φιλόξενη Ερημία» πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού
bijoux de kant HOOD art space
Πολυκλείτου 21, Μοναστηράκι
Κάθε Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή στις 9μ.μ.
Ως τις 5 Απριλίου
