από τον Πάνο Ιωαννίδη
Ένα δωμάτιο δίπλα στον ωκεανό, που άδειασε από την αγάπη των εραστών και πλέον δεν ακούγονται τα λόγια τους, αλλά μόνο ο μονότονος παφλασμός των κυμάτων. Αυτή ήταν η κυρίαρχη εικόνα που αναπτύχθηκε μέσα μου καθώς διάβαζα την πρώτη περιπέτεια του Μάριο Κόντε, Τέλειο Παρελθόν (Καστανιώτης, Κώστας Αθανασίου), από τον σπουδαίο Λεονάρντο Παδούρα. Ένα δωμάτιο με τα απαραίτητα, μα όμορφα έπιπλα, με πίνακες ζωγραφικής που δείχνουν πολλά και αντέχουν στον χρόνο, και γεμάτο από βιβλία αλλά και τις εμπειρίες των ανθρώπων που έζησαν στους χώρους του.
Ένα πρωινό τηλεφώνημα ξυπνάει τον υπολοχαγό της αστυνομίας Μάριο Κόντε, ο οποίος δεν μπορεί να συνέλθει από το χθεσινό μεγαλειώδες μεθύσι του. Ο Γέρος, ο προϊστάμενος του στην αστυνομία, τον καλεί άρον άρον στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας που βρίσκονται στην καρδιά της Αβάνα. Βρισκόμαστε στις αρχές του 1989, και ένα σημαίνον στέλεχος της κουβανέζικης γραφειοκρατίας, ο Ραφαέλ Μορίν διευθυντής μιας κρατικής επιχείρησης με βαθμό υφυπουργού έχει εξαφανιστεί. Ο Μάριο Κόντε που πλέον κοντεύει τα τριάντα πέντε και εξακολουθεί να αναρωτιέται γιατί εργάζεται ως αστυνομικός, αναλαμβάνει να βρει τι συνέβη. Το ενδιαφέρον μυθοπλαστικό στοιχείο είναι ότι ο Μάριο Κόντε γνώριζε τον Ραφαέλ Μορίν από τα νεανικά τους χρόνια, τότε που το όραμα για μια δικαιότερη και πιο πρωτοποριακή κοινωνία ήταν τόσο έντονο όσο και το σφρίγος των νιάτων.
Ο Μάριο Κόντε αρχίζει την καταβύθιση του στον κόσμο του Ραφαέλ Μορίν, ενός σημαίνοντος μέλους της νομενκλατούρας, που ταξίδευε συχνά στο εξωτερικό για να διεκπεραιώσει υποθέσεις του κράτους. Ο κόσμος αυτός έρχεται σε αντίθεση με την καθημερινότητα του, που καθορίζεται από τον πενιχρό μισθό του αστυνομικού και το ξεχασμένο όνειρο να γίνει ένας σπουδαίος συγγραφέας σαν τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Η καθημερινότητα του περιλαμβάνει τον καλύτερο του φίλο, τον Κάρλος τον Κοκαλιάρη ο οποίος παχαίνει ασύστολα, όντας καθηλωμένος σε αναπηρικό αμαξίδιο, καθώς μια σφαίρα του διέλυσε την σπονδυλική στήλη. Το δυσάρεστο συμβάν έλαβε χώρα όταν ο Κοκαλιάρης συμμετείχε στο στρατιωτικό απόσπασμα που έστειλε η Κούβα στο Εθνικό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Αγκόλας. Καίρια θέση στην καθημερινότητα του υπολοχαγού Κόντε διατηρεί και η μητέρα του Κάρλος Χοσεφίνα, η οποία φροντίζει να ετοιμάζει με ιδιαίτερη μέριμνα το πεντανόστιμο φαγητό τους.
Η διαλεκτική του μυθιστορήματος είναι εκπληκτική και καθορίζεται από την σχέση παρόντος-παρελθόντος, την αναδρομή που επιχειρεί ο Μάριο Κόντε στα περασμένα για να κατανοήσει τις τρέχουσες εξελίξεις. Το τέλειο παρελθόν του εξαφανισμένου Ραφαέλ Μορίν, ο οποίος διαδραμάτισε επιδραστικό ρόλο σε σπουδαστικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις, έρχεται σε αντίθεση με το παρόν και τα κενά που αρχίζει να ανακαλύπτει ο Μάριο Κόντε, καθώς σκάβει κάτω από την κρούστα της φαινομενικά τέλειας ζωής του. Υπάρχει επίσης μια μοιραία γυναίκα που συνδέει το παρόν με το παρελθόν, και ο ρόλος της στην ιστορία αφήνει σαφείς υπαινιγμούς για την σύνδεση ανάμεσα στην κοινωνική τάξη και στο γυναικείο ζήτημα.
Εν κατακλείδι πρόκειται για ένα κοινωνικό νουάρ μυθιστόρημα καθ’ όλα καλογραμμένο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Ο Μάριο Κόντε αγαπημένος ήρωας του Λεονάρντο Παδούρα που πλέον αριθμεί παρουσίες σε δέκα μυθιστορήματα, γίνεται ο δικός μας άνθρωπος για να κατανοήσουμε και να μελετήσουμε την σύγχρονη κοινωνία της Κούβας, για την οποία τόσα έχουμε ακούσει. Μας μεταφέρει τη θλίψη του για όσα χάθηκαν και δεν πρόκειται να επιστρέψουν αλλά μας υπενθυμίζει ότι παραμένει κάτοικος σε αυτό το λογοτεχνικό δωμάτιο που βρίσκεται δίπλα στον ωκεανό.
Λεονάρντο Παδούρα-Τέλειο Παρελθόν,μετάφραση Κώσντας Αθανασίου, Εκδόσεις Καστανιώτης
