Στον τόπο όπου γεννήθηκε και πέρασε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια ο ιστορικός Γιάνης Κορδάτος, στη Ζαγορά του Πηλίου, διοργανώνεται, με αφορμή την επέτειο των 65 χρόνων από τον θάνατο του, ένα σημαντικό επιστημονικό συνέδριο, με θέμα Ο Γιάνης Κορδάτος στην ιστορία του ελληνικού 20ού αιώνα. Νέες προσεγγίσεις και οπτικές.
Ο Γιάνης Κορδάτος (1891-1961) στρατεύτηκε από πολύ νωρίς στην Αριστερά. Σύντομα αναδείχθηκε σε διευθυντή του Ριζοσπάστη, αλλά και σε γραμματέα του νεαρού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδας (Κομμουνιστικό). Με το πρώτο του ιστορικό βιβλίο, την Κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως, που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1924, σηματοδότησε το πέρασμα από τον μακρό 19o αιώνα της ελληνικής εθνικής ιστοριογραφίας στον σύντομο 20ό, που σημαδεύτηκε από την επίδραση του μαρξισμού. Με τις μεγάλες του συνθέσεις συγκρότησε ένα ευρύ και σε μεγάλο βαθμό ενιαίο ιστορικό αφήγημα για την ελληνική ιστορία, το οποίο απευθυνόταν στο ευρύτερο κοινό. Tα βιβλία του γνώρισαν μια εντυπωσιακή κυκλοφορία, η οποία, έστω πια και με πολύ μικρότερους ρυθμούς, συνεχίζεται ως σήμερα.
Ο Γιάνης Κορδάτος αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική και γνωστή περίπτωση έλληνα μαρξιστή ιστορικού της εποχής του, ο οποίος, παρά τις πολλές και διαφορετικές κριτικές που δέχθηκε, δέσποσε για μια περίοδο περίπου 40 χρόνων στην ελληνική ιστοριογραφία. Στο επίκεντρο του συνεδρίου θα τεθεί η πολιτική και η ιδεολογική συγκρότηση του Κορδάτου, οι πολιτικές του παρεμβάσεις, το ιστορικό του έργο, η μαρξιστική του παιδεία, η ενασχόλησή του με την ιστορία του χριστιανισμού, καθώς και η ενασχόλησή του με την τοπική ιστορία.
Το συνέδριο θα διεξαχθεί στις 9-11 Ιουλίου 2026 και συνδιοργανώνεται από την Εταιρία Γραμμάτων και Τεχνών Πηλίου, την Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους νομού Μαγνησίας, το Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ.
Σε αυτό συμμετέχουν περισσότεροι από 20 μελετητές και μελετήτριες του έργου του Κορδάτου, οι οποίοι/ες θα επιχειρήσουν, με βάση την υπάρχουσα βιβλιογραφία αλλά και τις δικές τους μελέτες να συζητήσουν εκ νέου την παρουσία και το έργο του Κορδάτου, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο των μεγάλων ιδεολογικών και επιστημονικών ρευμάτων της εποχής του και παράλληλα της πολιτικής και κοινωνικής συγκυρίας. Ο στόχος είναι η επανανάγνωση του έργου και της παρουσίας του Κορδάτου σε ένα συνεχή διάλογο με τις διαδρομές της ελληνικής ιστοριογραφίας και της συγκρότησης της ιστορικής συνείδησης της νεοελληνικής κοινωνίας.
Στη διάρκεια του συνεδρίου, στον χώρο της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ζαγοράς, θα εγκαινιαστεί έκθεση για τον Γιάνη Κορδάτο, που αφορά τη σχολική του ζωή, την αλληλογραφία και τη συγγραφική του παραγωγή. Το υλικό της έκθεσης (αρχειακά τεκμήρια, φωτογραφίες, βιβλία), που φωτίζει ακόμη περισσότερο την προσωπικότητα και το έργο του, προέρχεται από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους Μαγνησίας, την Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών, το Ιστορικό Αρχείο του Πανεπιστημίου Αθηνών και τη Δημόσια Βιβλιοθήκη Ζαγοράς. Η έκθεση θα παραμείνει ανοικτή και μετά το τέλος του συνεδρίου, για κάθε ενδιαφερόμενο επισκέπτη.
Την επιστημονική επιτροπή του συνεδρίου αποτελούν οι Πολυμέρης Βόγλης, καθηγητής, ΙΑΚΑ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, ΕΚΠΑ, Βαγγέλης Νίκου, φιλόλογος, Αννίτα Πρασσά, προϊσταμένη ΓΑΚ Μαγνησίας, αναπληρώτρια προϊσταμένη Διεύθυνσης Συντονισμού Περιφερειακών Υπηρεσιών ΓΑΚ.
