της Βαρβάρας Ρούσσου
Η ποίηση των πρωτοεμφανιζόμενων κινήθηκε σε ευρύ θεματικό πεδίο και, παράλληλα, ανέδειξε αξιοσημείωτες μορφολογικές μετατοπίσεις. Παρατηρείται ενδιαφέρον για μορφικές επιλογές και είδη όπως η οπτική και η συγκεκριμένη ποίηση (visual και concrete poetry), ή, ευρύτερα συνειδητή μέριμνα για την οπτική/εικαστική εγγραφή του ποιήματος στη σελίδα. Η τάση αυτή, σε συνάφεια με την καλλιέργεια και άλλων μορφικών επιλογών, όπως η αύξηση των πεζών ποιημάτων, (πρακτικές όχι βέβαια καινοφανείς) μπορεί να ερμηνευτεί ως (ακόμη μια φορά) ανάγκη για διεύρυνση της φόρμας, για απαγκίστρωση από την «αναμενόμενη» τυπική παρουσία του ποιήματος στη σελίδα και, τελικά, ως αναζήτηση τρόπων ανανέωσης της αναγνωστικής επαφής με τον ποιητικό λόγο. Επίσης, ορισμένες/οι νεότερες/οι δείχνουν αυξημένο ενδιαφέρον και για τον επιτελεστικό χαρακτήρα της ποίησής τους.
Χαρίδημος Κιοστεράκης, Μετρό, ενύπνιο
Οπτική ή μάλλον concrete ποίηση: χωρίς να προτεραιοποείται ο λόγος ή το σχήμα αλλά με έντονη και αναγκαία την παρουσία χρώματος, το Μετρό είναι διαδρομή πέντε στάσεων με το ομώνυμο μέσο (Μέσο Μαζικής Μοναξιάς όπως ονομάζονται) που μπορεί να τροποποιηθεί κατά την αναγνωστική βούληση: όπως ένας ωτακουστής, η ποιητική φωνή φέρνει νήματα αφηγήσεων που «άκουσε» μεταξύ των στάσεων του μετρό: η ατελέσφορη ομοερωτική σχέση, ο μετανάστης-πρόσφυγας από την εμπόλεμη πατρίδα στην ευημερούσα Δύση, ένα ταξίδι που οδηγεί στην κηδεία της ποίησης, το προσωπικό ποιητικό μανιφέστο του δημιουργού. Ποιήματα-σχήματα αλγοριθμικά δομημένα δεν χάνουν διόλου τη συγκίνηση που τη δημιουργούν μέσα από την κυριολεξία και με ελάχιστα λυρικά μέσα. Εξαιρετική έκδοση με εικαστικό χαρακτήρα.
Η Άλεξ Λακάκη, στην πρώτη επίσης ποιητική συλλογή της αν και μόνο αν (ενύπνιο) όπου ο τίτλος είναι όρος λογικής για την ισοδυναμία μεταξύ δυο προτάσεων, χρησιμοποιεί επίσης σχήματα, εξισώσεις και γενικά μη λεκτικά οπτικά στοιχεία. Αυτά όμως έχουν διαφορετική θέση, δημιουργώντας διαφορετικούς συσχετισμούς συγκριτικά με το Μετρό. Το βάρος στην Λακάκη πέφτει στον κάποτε κρυπτικό λόγο έντονα φορτισμένο ιδίως στα σύντομα ποιήματα που συχνά έχουν ύφος αξιώματος ή θεωρήματος προς απόδειξη. Για την Άλεξ Λακάκη https://www.oanagnostis.gr/9-vivlia-poiisis-poy-diavazontai-kai-kalokairi-tis-varvaras-royssoy/
Ηρώ Τριγώνη, Ανοιχτό σημείο, κάπα
Η ιδιαίτερη αυτή συλλογή περιστρέφεται γύρω από τον θάνατο και την απώλεια, τη ζωή ως το αντίβαρό του, ως τρόπο διαχείρισης του πένθους και την α-θανασία, το «ανοιχτό σημείο» της συνάντησης θανάτου-ζωής. Ο αντίκτυπος της απώλειας στο σώμα αυτού που πενθεί (καθώς βασικό γνώρισμα της συλλογής αποτελεί η έντονη σωματικότητα και όλα γίνονται αισθητά και συλλαμβάνονται διαπερνώντας το σώμα και τα όργανά του), το δυσβάσταχτο φορτίο της οδύνης, η μετατόπιση και μετάβαση στην έκφραση του πένθους ως σημείο ζωής, η μνήμη, μονόλογοι πάνω στην ομοιότητα της ζωής με κατάσταση θανάτου όταν ο ζόφος γύρω αυξάνεται όλα οδηγούν προς μια σειρά στοχασμών και επεξεργασίας των συναισθημάτων. Στο πλαίσιο της σωματικότητας η στροφή στην προσεκτική αυτοπαρατήρηση του σωματικού εαυτού και της ύπαρξής του στο χώρο αποτελεί μια απόπειρα ομοιόστασης εμπρός στη σαρωτική συνειδητοποίηση της θνητότητας.
Μάρω Καλαντζοπούλου, Ένας σωρός από κόκαλα εκδ. ενύπνιο
Η συλλογή περιλαμβάνει 24 ποιήματα. Τα περισσότερα χαρακτηρίζονται από σύντομους, κοφτούς στίχους και πλούσια εικονοποιΐα που τη στηρίζει μια δωρική γλώσσα. Η επαναλαμβανόμενη σωματικότητα υποδεικνύει το σώμα ως κύριο τρόπο αντίληψης του χωρόχρονου. Έτσι, τα δυο αυτά στοιχεία εικόνες (συχνά ως σύζευξη φυσικών στοιχείων με το ανθρώπινο σώμα βλ. ποιήματα «Τα μαλλιά», «Το γόνατο» κ.ά.) και σωματικότητα όταν συνάπτονται παράγουν ιδιαίτερη σύνθεση: «Το κυνηγητό στο μάτι σου/μοιάζει με λιοπύρι/μοιάζει με συστολή/[…] Το κυνηγητό στο σώμα σου/μοιάζει με συννεφιά/που ρίχνουν τα μαλλιά σου/μες στο βλέμμα/». («Κυνηγητό»). Η λυρική διάσταση προκύπτει συχνά από μια ευθραυστότητα του βλέμματος που καταγράφει μεταφέροντας την άμεση συγκίνηση.
Λάζαρος Φίλης, Αν κανείς από εσάς έχει στραγγαλίσει ποτέ ένα πουλί εκδ. θράκα
Τα 27 ποιήματα χαρακτηρίζονται από μια επικίνδυνη ισορροπία μεταξύ σχεδόν ωμής κυριολεξίας (ακόμη κι αν δεν αποφεύγονται κάποιες φορές, κυρίως λεκτικές, κοινοτοπίες) που την επιβάλλει η ειλικρινής μεγαλόφωνη εξομολόγηση, διόλου χαμηλών τόνων αλλά με μελαγχολική διάθεση που την υποβάλλουν οι επιλεγμένοι άξονες: σημείο αναφοράς η κυρίαρχη πατρική μορφή, η επιβολή της στη διαμόρφωση της ποιητικής φωνής, η απώλεια και η νοσταλγία της που επανέρχεται επίμονα, η μνήμη κακοποιητικών συμπεριφορών, το τραύμα, η αποδοχή και η διαχείρισή του, η μοναχική καθημερινότητα και η φθορά του έρωτα, το άγριο βίωμα του θανάτου (στο «Αν κανείς από εσάς έχει στραγγαλίσει ποτέ ένα πουλί»). Η αφηγηματικότητα απαντά σε αρκετά ποιήματα εναλλάσσοντας πολυσύλλαβους με σύντομους στίχους επιχειρώντας να αποδοθεί η πορεία και η συνειδητοποίηση της ενηλικίωσης.
Θανάσης Πάνου, ασπρόμαυρα πλάνα, Ιωλκός
Ο Πάνου γράφει μεταξύ μοναξιάς, έρωτα και διάθεσης για εξέγερση περνώντας από τη σύνθεση ασπρόμαυρων πλάνων στην αποσυναρμολόγηση ως πράξη επανεκκίνησης του εαυτού, της σκέψης και ως απαγκίστρωση από το παρελθόν αλλά και από τις προσδοκίες για το μέλλον. Πολλά ποιήματα διαπνέονται από τη τάση απόσυρσης του ποιητικού υποκειμένου. Μέσα από μια σειρά εικόνες με κυρίαρχα τα σκοτεινά, σχεδόν εξπρεσιονιστικά στοιχεία, η ενηλικίωση γίνεται το κυνήγι για την ελευθερία. Ενδιαφέρουσα η απομάκρυνση από την αναφορικότητα και το συγκεκριμένο αλλά χωρίς κρυπτικότητα. Μορφολογικά το πλήθος των διασκελισμών επιβάλλουν τον αναγνωστικό ρυθμό με διαρκείς και έντονες παύσεις.
Νίκος Β. Ορφανός, Αν είναι νύχτα, εκδ. Σμίλη
Η ποιητική κατάθεση του Ορφανού τροφοδοτήθηκε από το χώρο του ατομικού βιώματος συμπεριλαμβανομένων και των αναγνωσμάτων του ποιητή. Αυτό αναγνωρίζεται, πέρα από τα μότο, στα ίδια τα ποιήματα από τις επτά ενότητες της συλλογής. Το βιωματικό υπόστρωμα, με έμφαση στον έρωτα κα τη βαθειά αγάπη, φιλτράρεται μέσα από ένα, συνήθως υπόγειο, διακείμενο ωστόσο πολύ καλά οικειοποιημένο. Τα ποιήματα είναι κυρίως σύντομα, ολιχόστιχα και η διαχείριση της πυκνής στίξης έχει ενεργό ρόλο στην ανάγνωση. Η άμεση, πηγαία δήλωση των συναισθημάτων και η εμπειρία από τον φυσικό κόσμο συνάπτονται σε εικόνες και στοχασμούς. Μια ιδιαίτερη ποιητική συλλογή που στο ύφος και τη σύνθεση των ποιημάτων ανακαλεί κάποιες φορές, με την πυκνότητα που επιχειρεί, τεχνική των χαϊκού.
Αντιγόνη Παππά, Σε τροχιά κάθαρσης. 23 ποιήματα, εκδ. ΑΩ
Με τρόπο λιτό, κάθετο, σε λεξιλόγιο καθημερινό αλλά που το διαπερνά ένταση η ποιητική φωνή αντιστέκεται στην κανονικότητα και παλεύει με τα τραύματα: η ψυχική διαταραχή, ο εξουσιαστικός έλεγχος (εγκλεισμός, ψυχοθεραπεία, ψυχοφάρμακα), η επιθυμίας απελευθέρωσης, η ανάγκη της αγάπης. Απ’ τη μια η πατρική μορφή ως κόμβος αναφοράς, όριο αλλά και πρωταρχική αγάπη που αποσύρεται και ενώ απουσιάζει ταυτόχρονα επιβάλλει την εξουσία του απ’ την άλλη η αναζήτηση της ελευθερίας και της Άνοιξης (έρωτας, γάτα) ως λύτρωση και παράλληλα η ειρωνεία απέναντι σε κατεστημένα στερεότυπα (αστική τάξη). Χαρακτηριστική είναι η χρήση της ομοιοκαταληξίας και η έντονη ρυθμικότητα (όχι πάντα εξαιτίας σταθερού μέτρου) αλλά συνδυαστικά με το περιεχόμενο ανακαλεί στοιχεία ραπ.
Ραφαέλα Σταματάκη, Σατωρέ, βακχικόν
Ποιήματα που αποτυπώνουν στιγμές και αναμνήσεις, προσδοκίες και επιθυμίες ενός νεανικού έρωτα με όλα τα γνωρίσματα της ηλικιακής ορμής, όπου το πρωτόγνωρο φαίνεται αιώνιο. Μέσα από την ερωτική αυτή εμπειρία και καθώς διαρκώς αποτυπώνεται η φύση αυτού της σχέσης, κράμα ερωτισμού και καλλιτεχνικής έκφρασης και προβάλλεται η μοναδικότητα του αγαπημένου προσώπου, ο έρωτας γίνεται «σατωρέ», δηλαδή μια καταστατική αρχή του ζεν που σημαίνει τη στιγμή αφύπνισης/διαύγειας: η ισχυρή δυναμική του έρωτα μοιάζει να διευρύνει για λίγο την αντίληψη παρέχοντας μια διαφορετική εικόνα αλλά και προσδοκίες περί του εαυτού και του κόσμου. Η συλλογή σχεδόν ανακαλεί εικόνες εποχής των χίπις και παρά τον πρωτόλειο χαρακτήρας της και τις αναπόφευκτες (ως πρωτόλεια) κοινοτοπίες της έχει ενδιαφέρον για την ροή των μεγαλύτερων σε έκταση ποιημάτων.
Για τους επίσης πρωτοεμφανιζόμενους Παναγιώτη Αντωνιάδη, Γεωργία Καλαφάτη,
https://www.oanagnostis.gr/vivlia-tis-giortes-4-10-1-poiitikes-sylloges/
και Άγγελο Μπέρτο https://www.oanagnostis.gr/9-vivlia-poiisis-poy-diavazontai-kai-kalokairi-tis-varvaras-royssoy/
