Από την Αλεξάνδρα Χαΐνη
Βιβλία, σινεμά και συνδυαστικές ψηφοφορίες. Ευκαιρία για ολίγη διασκέδαση. Χάρη στην πρωτοβουλία του λογοτεχνικού περιοδικού Literary Hub που πρότεινε στους αναγνώστες και στις αναγνώστριές του την ιδέα να ψηφίσουν για το καλύτερα διασκευασμένο για τον κινηματογράφο, βιβλίο της τελευταίας 50κονταετίας (1976-2026). Οι συντάκτες του ιδιότυπου αυτού διαγωνισμού, επέλεξαν αρχικά μια λίστα με 64 «αγαπημένες» τους διασκευές και καθημερινά, επί μια εβδομάδα, ζητούσαν από το κοινό να ψηφίσει. Η λίστα μειωνόταν σταδιακά, από το 64 στο 32, έπειτα στο 16, από εκεί στο 8, στο 4, στο 2 και στο 1.
Οι ταινίες χωρίστηκαν σε 4 κατηγορίες: Κωμωδία, Δράμα, ταινίες Δράσης/Θρίλερ, Επιστημονική Φαντασία/ταινίες Τρόμου. Οι επιλεγμένοι τίτλοι δε, παρουσιάστηκαν σε ζεύγη από τα οποία οι ψηφοφόροι καλούνταν να διαλέξουν. Τα ζεύγη δημιουργήθηκαν και πάλι με απόφαση της συντακτικής ομάδας του περιοδικού. Μην ρωτάτε γιατί, αυτό ήθελαν, αυτό έκαναν. Εξάλλου δεν πρόκειται για κάποια επιστημονική έρευνα, ωστόσο έχει γίνει εξαιρετική δουλειά, με πολλά έξτρα στοιχεία για τις ταινίες, τα βιβλία, τους σκηνοθέτες και τους συγγραφείς, με παλαιότερα άρθρα και ρεπορτάζ, σχόλια για τις διάφορες θεματικές κλπ., καθώς και τις ανάλογες πίτες με βάση τις ψήφους που καταμετρήθηκαν.
«Μια πολύ καλή διασκευή μπορεί να αποζημιώσει ένα μέτριο μυθιστόρημα, να το παρουσιάσει κάτω από ένα νέο πρίσμα ή να αναδείξει ένα διαφορετικό στοιχείο του», γράφουν οι συντάκτες του LitHub. Κάποιες ταινίες μάλιστα, συνεχίζουν, μπορεί να είναι καλύτερες από το βιβλίο, άλλες πάλι, να μην βλέπονται. Το κοινό αποφασίζει – κι ας μην συμφωνούμε απόλυτα μαζί του.
Εδώ θα παρουσιάσουμε τις 16 ταινίες -και τα αντίστοιχα βιβλία- της λίστας που προκρίθηκαν κατά την τρίτη ημέρα της ψηφοφορίας. Σημειώνεται ότι τα περισσότερα από τα βιβλία έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά. Τα ελάχιστα που δεν έχουν, είναι γραμμένα με τον αρχικό τους τίτλο, στα αγγλικά.
Στο τέλος βέβαια, θα σας αποκαλύψουμε τον νικητή. Υπομονή.
*
Πριγκίπισσες και Shakespeare
Στο πρώτο ζεύγος, η ταινία «Τρελές Ιστορίες Έρωτα και Φαντασίας» (The Princess Bride, 1987) του πρόσφατα αδικοχαμένου Αμερικανού σκηνοθέτη Rob Reiner και το «Πολύ Κακό για το Τίποτα» (Much Ado About Nothing, 1993) του Βρετανού Kenneth Branagh. Η πρώτη βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του πολυβραβευμένου Αμερικανού συγγραφέα και σεναριογράφου William Goldman (1931-2018), ο οποίος άφησε πίσω του 16 μυθιστορήματα (και αρκετά σενάρια). Ένα εξ αυτών και το «The Princess Bride: S. Morgenstern’s Classic Tale of True Love and High Adventure» (1973), ένα ρομαντικό μυθιστόρημα με πολλά κωμικά στοιχεία. Η ταινία θεωρείται cult σήμερα και μια από τις καλύτερες της κατηγορίας της καθώς συνδυάζει το μεταμοντέρνο με το σλάπστικ, παρά τις αρχικά απογοητευτικές εισπράξεις του στο box office. Όσο για το «Πολύ Κακό για το Τίποτα», βασίζεται προφανώς στην περίφημη κωμωδία παρεξηγήσεων με φόντο τη Σικελία του 17ου αιώνα, του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα, ποιητή και ηθοποιού William Shakespeare (1564-1616). Οι διασκευές των έργων του Shakespeare είναι ατελείωτες, αλλά η συγκεκριμένη του Branagh είναι μία από τις πιο επιτυχημένες, με ένα εξαίσιο καστ που φαίνεται να το διασκεδάζει.
Muppets και Jane Austen
Ακολουθεί το μιούζικαλ «Χριστουγεννιάτικη ιστορία» (The Muppet Christmas Carol, 1992) του Brian Henson, διασκευή της νουβέλας του Charles Dickens «Μία Χριστουγεννιάτικη ιστορία» (1843). Με τη μόνη διαφορά ότι εδώ πρωταγωνιστούν τα Muppets. Το βιβλίο του Dickens με τον μονόχνοτο θείο Σκρουτζ, λέγεται ότι άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε τα Χριστούγεννα, και φαίνεται ότι το ίδιο κάνει και η ταινία (ειδικά αν είστε λάτρεις του Michael Caine – και της Miss Piggy, φυσικά). Δίπλα στον Dickens η Βρετανίδα συγγραφέας Jane Austen (1775-1817) και η «Έμμα» (1815), διασκευασμένη στην κωμωδία Clueless (1995) -που μεταφράστηκε στα ελληνικά ως «Το Κορίτσι του Μπέβερλι Χιλς» -, της Αμερικανίδας συγγραφέως, παραγωγού και σκηνοθέτριας Amy Heckerling, για τα έργα και τις ημέρες της δεκαπεντάχρονης μαθήτριας Σερ. Η ταινία θεωρείται ως η καλύτερη διασκευή του μυθιστορήματος της Austen – εύχομαι μόνη η μεταφορά στο Μπέβερλι Χιλς των ’90s, με τα κάμπριο και τα κινητά τηλέφωνα, να γέννησε και νέους αναγνώστες της Austen.
Ishiguro και Σκορσέζε
Το επόμενο ζεύγος περιλαμβάνει δυο ταινίες που αγαπάω πολύ: «Τα Απομεινάρια μιας Μέρας» (1993) σε σκηνοθεσία James Ivory και «Τα Χρόνια της Αθωότητας» (1993) του Martin Scorsese. Το πρώτο βασίζεται στο μυθιστόρημα του Ιαπωνικής καταγωγής συγγραφέα και μετέπειτα κατόχου Νόμπελ Λογοτεχνίας (2017) Kazuo Ishiguro (1954), που μετά τα πέντε του χρόνια έζησε στην Αγγλία. Το βιβλίο, που αναφέρεται στη ζωή ενός Άγγλου μπάτλερ, απέσπασε πολλές θετικές κριτικές και κέρδισε μεταξύ άλλων το βραβείο Booker. Αν και δύσκολα θα φανταζόταν κανείς τη μεταφορά του στη μεγάλη οθόνη, ο Ivory -και το πρωταγωνιστικό ζευγάρι Anthony Hopkins και Emma Thompson- δίνει μια χαμηλών τόνων, ιδιαίτερη και όμορφη ταινία. Όσο για «Τα Χρόνια της Αθωότητας» (1920), έφεραν στην Αμερικανίδα συγγραφέα και σχεδιάστρια Edith Wharton (1862-1937) το βραβείο Pulitzer το 1921. Μια μοναδική ιστορία για τον έρωτα και το αιώνιο δίλημμα ανάμεσα στο πάθος και το καθήκον, η οποία αποδόθηκε με εξαιρετική ευαισθησία από τον Martin Scorsese, με αποτέλεσμα η ταινία να χαρακτηρίζεται ως ο «θεματικός σκελετός για το υπόλοιπο έργο του».
Coppola και Malcolm X
Εδώ έχουμε δύο πιο έντονες, από πλευράς δράσης, ταινίες. Το «Αποκάλυψη τώρα» (1979), του Αμερικανού σκηνοθέτη Francis Ford Coppola, είναι ίσως η καλύτερη ταινία που έγινε ποτέ για τον πόλεμο του Βιετνάμ. Ένας επίλεκτος στρατιώτης με ταραγμένο μυαλό βυθίζεται στον εφιάλτη του πολέμου, και μας παίρνει μαζί του. Και όπως γράφει το LitHub, «οι λάτρεις του κινηματογράφου γνωρίζουν ότι η εξαχρείωση και το παραλήρημα της παραγωγής σχεδόν ξεπερνούν την ταινία». Η ταινία βασίζεται στο μυθιστόρημα στην «Καρδιά του Σκότους» (1899) του Βρετανού συγγραφέα πολωνικής καταγωγής, Joseph Conrad (1857-1924)· ένα εξαιρετικό ψυχογράφημα με φόντο τα βάθη της αφρικανικής ζούγκλας του Κονγκό. Η δεύτερη ταινία είναι το «Malcolm X» (1992) του Αμερικανού σκηνοθέτη Spike Lee. Βασίζεται στο βιβλίο «Η αυτοβιογραφία του Μάλκολμ Χ» (1965) του Αμερικανού συγγραφέα Alex Haley (1921-1992). Στην ταινία του Lee ακολουθούμε τον Malcolm X από τη γέννησή του μέχρι την εκπλήρωση των στόχων του. Ο Denzel Washington δίνει ρεσιτάλ ως Malcolm X.
Κλαρίς και Χένρι Χιλ
Εφιάλτης. «Η Σιωπή των Αμνών» (1991) και «Τα Καλά Παιδιά» (1990). Την πρώτη σκηνοθέτησε «με χειρουργική μαεστρία» ο Αμερικανός Jonathan Demme (1944-2017) με σενάριο βασισμένο στο βιβλίο του Αμερικανού συγγραφέα Thomas Harris (1940). Πρωταγωνιστούν οι Jodie Foster και Anthony Hopkins. Ο δεύτερος κέρδισε το Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου και παραμένει ο μικρότερος σε χρονική διάρκεια Α΄ Ρόλος στην ιστορία των Όσκαρ που κέρδισε το βραβείο: η εμφάνισή του στην ταινία διαρκεί συνολικά μόλις 16 λεπτά. Στο «Τα Καλά Παιδιά», σε σκηνοθεσία Martin Scorsese, μαθαίνουμε την ιστορία του Χένρι Χιλ και τη ζωή του στη μαφία. Βασίζεται στο βιβλίο-χρονικό «Wiseguy: Life in a Mafia Family» (1985) του Αμερικανού συγγραφέα, σεναριογράφου και δημοσιογράφου Nicholas Pileggi (1933). «Τα Καλά Παιδιά» του Scorsese απογειώνουν το κείμενο του Pileggi, θεωρεί το LitHub.
Ρίπλεϊ και Cormac McCarthy
Άλλες δύο εξαιρετικές ταινίες. «Ο Ταλαντούχος Κύριος Ρίπλεϊ» (1999) του βραβευμένου με Όσκαρ Βρετανού σκηνοθέτη, σεναριογράφου και θεατρικού συγγραφέα Anthony Minghella (1954-2008) και «Καμιά Πατρίδα για τους Μελλοθάνατους» (2007) των αδερφών Joel και Ethan Coen. Ο Ρίπλεϊ βασίζεται στο γνωστό ψυχολογικό θρίλερ της Patricia Highsmith, που κυκλοφόρησε το 1999. Οι παλαιότεροι θα θυμάστε την πρώτη διασκευή, τη γαλλική ταινία «Γυμνοί στον Ήλιο» (Plein Soleil, 1960) σε σενάριο και σκηνοθεσία René Clément. Στην ταινία του Minghella, ο πρωταγωνιστής Matt Damon στέκεται δίπλα στους Philip Seymour Hoffman, τον Jude Law, την Gwyneth Paltrow, και την Cate Blanchett. «Είναι καλύτερη από το βιβλίο;» διερωτάται το LitHub. «Όχι ακριβώς, αλλά την συνοδεύει με εξαιρετικό τρόπο». Τώρα, από το «Καμιά Πατρίδα για τους Μελλοθάνατους» πιστεύω ότι κανένας και καμία δεν μπορεί να ξεχάσει την ερμηνεία και τις ατάκες του Javier Bardem στον ρόλο του απόλυτου κακού Anton Chigurh, με το περίεργο κούρεμα και τη βαριά προφορά. Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο (2005) του Αμερικανού συγγραφέα Cormac McCarthy (1933-2023), ο οποίος αρχικά το είχε γράψει ως σενάριο.
Tolkien και Philip K. Dick
Από τη λίστα των 16 δεν θα μπορούσε να λείπει βέβαια ο «Άρχοντας των Δαχτυλιδιών». Ούτε όμως και το «Blade Runner». Εδώ έχουμε το τρίτο «επεισόδιο» της σειράς, «Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά», το οποίο γύρισε ο Νεοζηλανδός Peter Jackson το 2003. Είναι μια πραγματικά εντυπωσιακή μεταφορά της τριλογίας του J.R.R. Tolkien που εξερευνά τη διαχρονική σύγκρουση Καλού-Κακού στη φανταστική Μέση Γη. Ακόμη και όσοι/ες δεν είμαστε φαν των ταινιών fantasy, δεν μπορούμε να μην αναγνωρίσουμε τους λόγους για τους οποίους θεωρείται ως μια από τις καλύτερες διασκευές για τον κινηματογράφο. «Υπάρχει βαθιά φροντίδα και σεβασμός σε κάθε επιλογή και καμία αλλαγή ούτε παράληψη δεν έχει γίνει ελαφρά τη καρδία. Όπως το βιβλίο του Tolkien, αυτή η ταινία είναι ένα αριστουργηματικό χειροτέχνημα», γράφει το LitHub. To «Blade Runner» που σκηνοθέτησε ο Βρετανός Sir Ridley Scott (1937) το 1982, είναι διασκευή του μυθιστορήματος «Do Androids Dream of Electric Sheep?» (1968) του Philip Kindred Dick (1928-1982), που συχνά αναφέρεται με τα αρχικά του PKD, Αμερικανού συγγραφέα και μυθιστοριογράφου επιστημονικής φαντασίας. Η ταινία, που κυκλοφόρησε μάλιστα τρεις μήνες μετά τον θάνατο του Dick, πέρασε από αρκετή επεξεργασία και κοψίματα μέχρι να καταλήξει στην τελική της μορφή. Μέχρι σήμερα πάντως, παραμένει επίκαιρη και μοναδική.
Δεινόσαυροι και εξωγήινοι
Στην τελευταία δυάδα, οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας «Jurassic Park» (1993) σε σκηνοθεσία Steven Spielberg και η πιο πρόσφατη «Η Άφιξη» (2016) του Γαλλοκαναδού σκηνοθέτη και συγγραφέα Denis Villeneuve (1967). Η πρώτη είναι διασκευή του βιβλίου «Jurassic Park» (1990) του Αμερικανού συγγραφέα, σκηνοθέτη και σεναριογράφου Michael Crichton (1942-2008), μια ιστορία γενετικών πειραμάτων που οδηγεί στην αναγέννηση των δεινοσαύρων. Η ταινία θεωρείται κλασική – αρκεί να έχεις και το ανάλογο στομάχι. «Η Άφιξη» βασίζεται στη νουβέλα του πολυβραβευμένου Αμερικανού συγγραφέα Ted Chiang (1967) «Story of Your Life» (στα ελληνικά κυκλοφορεί ως «Ιστορίες της ζωής σου και άλλες ιστορίες»). Ένα υπέροχο παραμύθι επιστημονικής φαντασίας για τη δύναμη της γλώσσας και της επικοινωνίας – ακόμη και με εξωγήινους.
Ποιος νίκησε;
Παρότι όλοι και όλες φαντάζομαι ότι έχουμε πλέον κάνει τις επιλογές μας από την παραπάνω λίστα, για την τελευταία δυάδα το κοινό του Literary Hub διάλεξε το «Τρελές Ιστορίες Έρωτα και Φαντασίας» (The Princess Bride) και τον «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών». Νίκησε όμως η πρώτη, λαμβάνοντας το 60% των ψήφων. Και γιατί όχι, γράφει το LitHub. «Η ταινία είναι πρωτίστως διασκεδαστική και η χαρά είναι ένα απαραίτητο συστατικό της ζωής. Σήμερα, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη φορά.»
INFO: Literary Hub.
