γράφει ο Γεώργιος Νικ. Σχορετσανίτης
Όπως διαβάζουμε σε μια μικρή σημείωση στο τέλος του βιβλίου, όλα τα κείμενα που παρουσιάζονται σε αυτή τη συλλογή δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά στο εκλαϊκευμένο επιστημονικό περιοδικό Psychologie Heute, και τα οποία στη συνέχεια συγκεντρώθηκαν από τη συγγραφέα σε ετούτη τη μορφή. Είναι μικρά κείμενα- διηγήματα, μικρές στην ουσία ανεξάρτητες ιστορίες οι οποίες έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό και ιδιαίτερο στοιχείο: Όλοι οι κύριοι χαρακτήρες, έχουν το δικό τους βάσανο, την προσωπική τους ταλαιπωρία και δυσκολία, η οποία σημειωτέον πολλές φορές εγγίζει στην έννοια και στα όρια του μαρτυρίου, πρόσκαιρου ή παρατεταμένου. Ορισμένοι εξ’ αυτών βασανίζονται από εμφανή θλίψη, γνωστή στεναχώρια, άλλοι από συγκεκριμένο ανεκπλήρωτο πόθο ο οποίος τους οδηγεί σταθερά και αναπόφευκτα σε βασανισμένη καθημερινότητα και σε σωματική και πνευματική εξάντληση. Έτσι, ετούτες οι ιστοριούλες της Μαριάνας Λέκι, σκιαγραφούν με απλότητα και, το σπουδαιότερο, με βαθιά ενσυναίσθηση την ψυχολογική κατάσταση των κύριων χαρακτήρων τους. Η Μαριάνα Λέκι, θεωρείται στις μέρες μας μια από τις πιο σημαντικές συγγραφείς της σύγχρονης γερμανικής λογοτεχνίας. Είναι, να υπενθυμίσουμε, η συγγραφέας του πολύ πετυχημένου μυθιστορήματος «Το Όνειρο της Ζέλμα» (Εκδόσεις Gutenberg. Απρίλιος 2022. Αθήνα).
Με τον δικό της, λοιπόν, ιδιαίτερο τρόπο, ξεδιπλώνει εδώ και σκιαγραφεί τον βαθύτερο ανθρώπινο εσωτερικό πόνο, όπως για παράδειγμα στο δεύτερο κείμενο της συλλογής που επιγράφεται ‘Οι νύχτες που δεν κοιμόμαστε’, ειδικά εκεί όπου αναφέρεται στις άγρυπνες νύχτες που πέφτουν ξαφνικά, σαν αλεξίπτωτα, πάνω στο κρεβάτι σου. Είναι χαρακτηριστική η φράση της κυρίας Βίζε, την οποία συναντά ο αναγνώστης σε τακτά χρονικά διαστήματα μέσα στα κείμενα της συλλογής, όταν παραδέχεται και χωρίς φυσικά να απωλέσει την στοιχειώδη ικανότητα αυτοκριτικής ότι, « Άλλοι έχουν ν’ αντιμετωπίσουν πολύ πιο δύσκολες αποφάσεις. Κι εγώ δεν μπορώ να πάρω ούτε αυτή την πανεύκολη απόφαση», ενώ η αφηγήτρια που συνομιλεί μαζί της να συμπληρώνει με τη σειρά της, «Από το μυαλό μας περνούν άνθρωποι που μετά από ώριμη σκέψη, αποφασίζουν να ομολογήσουν την ενοχή τους, να υψώσουν τη φωνή και να κατηγορήσουν κάποιον για κάτι πολύ σοβαρό, να εγκαταλείψουν έναν αγώνα».
Στο κείμενο ‘Καθένας με το βάσανό του’ που έδωσε και τον τίτλο και σε ολόκληρη ετούτη τη συλλογή, η δεκαεξάχρονη Λίζα έχει ένα καημό, ένα μεγάλο ερωτικό βάσανο, ή πιο σωστά, το μεγάλο ερωτικό βάσανο έχει δεμένη τη Λίζα και την σέρνει παντού και κυρίως χωρίς η ίδια η κοπέλα να διακρίνεται πίσω του. Γράφει, εν προκειμένω, η Μαριάνα Λέκι: «Θα περάσει κι αυτό, σκεφτόμαστε ο κύριος Πολ κι εγώ, γιατί αυτό είναι το πρώτο πράγμα που σου ‘ρχεται στο μυαλό όταν περπατάς πίσω από το ερωτικό βάσανο μιας δεκαεξάχρονης. Τη δεύτερη φράση που μας έρχεται στο μυαλό, ο κόσμος να χαλάσει δεν θα την ξεστομίσουμε: Θα περάσει αυτό, και θα ‘ρθει άλλο, χειρότερο. […] Αυτός ο πόνος δεν είναι τίποτα, σκεφτόμαστε ο κύριος Πολ κι εγώ από μέσα μας, σε σύγκριση με τους επόμενους, που θα είναι πιο δυνατοί, πιο ανυποχώρητοι. Ο κύριος Πολ, κι εγώ, και η καθόλου διδακτική μας πείρα, δαγκώνουμε ταυτόχρονα τις γλώσσες μας…».
Η Λέκι περιγράφει το σύνολο των καθημερινών ανθρώπινων συναισθημάτων, με απλά αλλά ζωντανά λόγια, δημιουργώντας την ρεαλιστική αίσθηση της κοινότοπης ζωής. Κάποιοι βασανίζονται από έντονες αυπνίες, άλλοι είναι βουτηγμένοι σε ερωτικό πόνο, άλλοι σε τεχνητό κυκεώνα όπου καλούνται να λάβουν δύσκολες, κατά τη γνώμη τους, αποφάσεις που θα επηρεάσουν αναμφίβολα περαιτέρω τη ζωή τους, και όλοι να αναζητούν άθελά τους στήριξη, μια δεύτερη γνώμη για να νοιώσουν κάπως καλύτερα. Στο περιβάλλον όλων των βασικών χαρακτήρων των κειμένων της, εμφιλοχωρούν γείτονες, φίλοι, γνωστοί, ακόμα και εντελώς άγνωστοι, περαστικοί στο δρόμο που επιδεικνύουν κάποιο, έστω υποσημαινόμενο, ενδιαφέρον στην αναφυόμενη υπόθεση και στα ερωτηματικά που αναδύονται και χωρίς να προσπαθούν να επιβάλλουν βιαίως τη δική τους γνώμη, παρά με κάποια υποσημαινόμενη πειθώ.
Στο κείμενο ‘Λες και δεν έχει κυλήσει ούτε ένα δάκρυ’, η αφηγήτρια γράφει: «Η Λίντια δεν είχε ποτέ ερωτική σχέση, από φόβο ότι κάποτε θα τελείωνε. Υπάρχουν πολλοί άντρες που ερωτεύονται τη Λίντια, και μια φορά (αυτό μου το ‘χει πει ο θείος Ούλριχ) ερωτεύτηκε κι εκείνη, έναν φαρμακοποιό. Επί έναν ολόκληρο χρόνο οι επισκέψεις της ξαδέρφης μου στο φαρμακείο ήταν στιγμές φλογερές- πετούσαν κυριολεκτικά σπίθες. Ώσπου ο φαρμακοποιός της πρότεινε να συναντηθούν και εκτός φαρμακείου. Η Λίντια δεν δέχτηκε, παρά τον τρελό της έρωτα. Επειδή η αρχή μιας ερωτικής σχέσης φέρνει υποχρεωτικά και το τέλος της.
Η Λίντια δεν έχει παιδιά, επειδή τα παιδιά κάποια στιγμή φεύγουν από το σπίτι. Η Λίντια δεν κάνει ταξίδια, επειδή τα ταξίδια τελειώνουν…». Κι’ ύστερα παίρνει το λόγο εμφανώς θυμωμένος ο θείος Ούλριχ: «Γιατί δεν σταματάς, λοιπόν, και ν’ ανασαίνεις; Αφού έτσι κι αλλιώς κάποια στιγμή κι αυτό θ’ αναγκαστείς να το κόψεις»!
H Μαριάνα Λέκι (Mariana Leky) γεννήθηκε στα 1973 στην Κολωνία και σήμερα ζει στο Βερολίνο. Άρχισε να αναγνωρίζεται το 2017, κυρίως, με το προαναφερθέν μυθιστόρημα «Το Όνειρο της Ζέλμα». Έχει μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες ενώ ανάλογα είναι και τα βραβεία για το έως τώρα συγγραφικό της έργο.
{Mariana Leky, Καθένας με το βάσανό του (Kummer Aller Art). Μετάφραση: Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου. Εκδόσεις Gutenberg. Δεκέμβριος 2024. Αθήνα}
