της Όλγας Σελλά
Κατά σύμπτωση, αυτό είναι το δεύτερο έργο του ίδιου συγγραφέα που βλέπουμε την ίδια σεζόν: του 50χρονου David Ireland, με καταγωγή από τη Βόρεια Ιρλανδία. Αυτή τη φορά βλέπουμε το πιο πρόσφατο έργο του, με τίτλο «Το 5ο Βήμα», που ήδη παρουσιάζεται στο Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας. Ολιγοπρόσωπο και αυτό το έργο (όπως και το «Cancel#» που είδαμε φέτος στο θέατρο «Αθηνών»), έργο ερμηνευτών και αυτό, αλλά όχι μόνο. Έργο χαρακτήρων, έργο που αναζητά τις ρωγμές του ψυχισμού των ηρώων, έργο για τις σχέσεις εξάρτησης, τις σχέσεις εξουσίας και την αναζήτηση προτύπων.
Ο Λούκας (Θάνος Τοκάκης) είναι ένας νέος που θέλει να απεξαρτηθεί από το ποτό και πηγαίνει στους Ανώνυμους Αλκοολικούς (ΑΑ). Καθοδηγητής του θα είναι ο Τζέιμς (Παντελής Δεντάκης), ένας πρώην αλκοολικός που δείχνεις στους νεότερους τα βήματα για την απεξάρτηση.
Ένας χώρος με τα στοιχειώδη –ένα τραπέζι, μερικές καρέκλες, ένα μηχάνημα για αναψυκτικά και καφέδες- και τα 12 βήματα που χρειάζεται να κάνει ένας αλκοολικός για να αφήσει πίσω του την εξάρτηση: Ειλικρίνεια, Ελπίδα, Πίστη, Θάρρος, Αλήθεια, Προθυμία, Ταπεινοφροσύνη, Αγάπη, Υπευθυνότητα, Αυτοπειθαρχία, Πνευματική αφύπνιση, Υπηρεσία.
Ο Τζέιμς είναι ψύχραιμος στις αντιδράσεις του Λούκας, που έχει μια υπερβολική άνεση και υπερκινητικότητα (προφανώς λόγω της αμηχανίας). Του εξηγεί γενικά τη διαδικασία, και προσπαθεί να τον γνωρίσει. Ο ενήλικας, ο έμπειρος απέναντι στον νεότερο, τον ανήλικο, τον άπειρο, εκείνον που δεν μπαίνει εύκολα σε πλαίσια. Η πρώτη ισχυρή σύγκρουση των δύο ανδρών είναι για το θέμα της πίστης. Ο Λούκας πιστεύει, ο Τζέιμς φαίνεται ότι αντιμετωπίζει απολύτως ορθολογικά, ψυχρά και σχεδόν ειρωνικά την ανάγκη του Λούκας να πιστεύει στο Θεό. «Δεν υπάρχει θεός που να σου πει τι θα κάνεις για να σωθείς. Μόνος σου πρέπει να βρεις την άκρη», λέει στον Λούκας.
Πρώτοι έντονοι διάλογοι, πρώτη διένεξη. Και ο σχολιασμός μιας σημαντικής ανάγκης των ανθρώπων από τον Ντέιβιντ Άιρλαντ. Δεν είναι ο μόνος. Σ’ αυτό το έργο, πάλι, αγγίζει ένα σωρό θέματα. Με ευφυή και απρόβλεπτο τρόπο: η δημόσια εικόνα, η υποκρισία της συμπεριφοράς και η καλλιέργεια μιας κοινώς αποδεκτής εικόνας, η χειριστική συμπεριφορά, οι σχέσεις εξουσίας, κι ένα σωρό άλλα. Ο Τζέιμς έχει το ύφος του πάνσοφου και με πολλές εμπειρίες ώριμου άνδρα, που νουθετεί διαρκώς τον Τζέιμς και του δείχνει τον δρόμο της ειλικρίνειας, το περίφημο 5ο βήμα. Μέχρι που αποκαλύπτεται ότι πολλά πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται ή όπως παρουσιάζονται…
Ένα έργο ζωηρό, ζωντανό, γοργό και μια παράσταση που ακολούθησε αυτούς ακριβώς τους ρυθμούς (απαραίτητοι γι’ αυτό το έργο). Ο Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος καθοδήγησε ευφυώς δύο από τους πιο ικανούς Έλληνες ηθοποιούς, οι οποίοι ανέδειξαν κάθε στιγμή και κάθε εναλλαγή της διάθεσης και της σχέσης των δύο ηρώων, με την ίδια ζωηρότητα, την ίδια ευστροφία και έδωσαν δύο θαυμάσιες ερμηνείες. Τα χάρτινα ποτήρια του καφέ, σήμα κατατεθέν του σκηνικού και της παράστασης, είναι σα να υπογραμμίζουν το fast των συναναστροφών και το χάρτινο των συναισθημάτων.
Ο Παντελής Δεντάκης υποδύθηκε πολύ εύστοχα το πρόσωπο της αξιοπρέπειας, της έμπειρης καθοδήγησης, του ορθού λόγου και της ψυχραιμίας, που έκρυβε άριστα εντελώς αντίθετες όψεις και ο Θάνος Τοκάκης, σε μια θαυμάσια και ώριμη στιγμή του (συνεχίζοντας τις καλές ερμηνείες μετά την καλοκαιρινή παρουσία του «Αντιγόνη» του Σοφοκλή και του Ούρλιχ Ράσε στην Επίδαυρο) είναι ο άνθρωπος που έφτασε στο τέρμα και θέλει να ξεκινήσει από την αρχή. Είναι ο άνθρωπος που συντρίβεται, τσαλακώνεται, προσπαθεί, αντιδρά, επιθυμεί, αναζητά, εκφράζεται.
Ένα πανέξυπνο όσο και ευαίσθητο κείμενο, δύο απολαυστικές ερμηνείες.
Μετάφραση Μαριαλένα Κωτσάκη, Σκηνοθεσία – Δραματουργική
Επεξεργασία Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος, Σκηνικά Rectifier, Μαίρη Μαρμαρινού – Ιωάννα Παπαδογιάννη, Κοστούμια Ευαγγελία Δελένδα, Μουσική Νίκος Γαλενιανός, Σχεδιασμός Φωτισμών Ιωάννα Αθανασίου- Τάσος Παλαιορούτας, Βοηθός Σκηνοθέτη Μαργαρίτα Στραβουδάκη, Φωτογραφίες παράστασης Γιώργος Καλφαμανώλης.
Παίζουν: Παντελής Δεντάκης, Θάνος Τοκάκης
Μικρό Χορν (Αμερικής 10, Αθήνα). Κάθε Κυριακή, Δευτέρα και Τρίτη στις 8μ.μ.
