γράφει η Λαμπρινή Πλατσατούρα
Σας έχουν ρωτήσει, ενώ σας φλερτάρουν, αν φοβάστε το θάνατο; Εμένα όχι, αλλά δεδομένου της εμμονής μου να μιλώ γι’ αυτόν όπως μιλώ για το πού θα ήθελα να ταξιδέψω, ζήλεψα την κοπέλα που φλερτάρει ο Πάουλ, ένας από τους ήρωες της Μαρίνας Αγαθαγγελίδου στο μυθιστορηματικό της ντεμπούτο Ρεπεράζ, όταν τη ρώτησε αυτό ακριβώς. «Φοβάσαι το θάνατο;». Η κοπέλα χαμογελάει. Το βάρος στην καρδιά του Πάουλ αρχίζει να μετατοπίζεται, μια ρωγμή τρυφερότητας τρυπώνει ανάμεσα σε αμηχανία, κρίσεις πανικού, κρίσεις ύπαρξης. Το να δείχνεις ευαλωτότητα είναι μια μορφή γενναιοδωρίας και αυθεντικότητας.
Οι ζωές του Πάουλ, της Δήμητρας, του Καρλ, της Λανίκα, της Άλκηστης και του Αντίλ κυλούν στο Βερολίνο. Με άξονα αφήγησης το ντοκιμαντέρ που ονειρεύεται να κάνει ο Πάουλ, έρχονται στην επιφάνεια τα συναισθήματα, τα προσωπικά αδιέξοδα, η χαμένη συλλογική αφήγηση, η ευρωπαϊκή κρίση, η αίσθηση πως δεν ανήκουν πουθενά.
Πίσω από το κινηματογραφικό βλέμμα της Αγαθαγγελίδου παρακολουθούμε, άλλοτε σε κοντινό πλάνο την αμηχανία, τις παύσεις, τα βλέμματα που μένουν μετέωρα μπροστά στην επιθυμία, τις μικρές κινήσεις στοργής, κι άλλοτε σε πλάνο μακρινό, η συγγραφέας μας δείχνει τους ήρωές της από απόσταση, αλλά με φροντίδα και χιούμορ. Δεν κρίνει, τους δίνει χώρο να υπάρξουν, να πουν αυτό που δεν λέγεται, να παραιτηθούν ίσως για λίγο απ΄τη ζωή, να κάνουν λάθη.
Δεν μαθαίνουμε πολλά για το παρελθόν, ούτε το μέλλον τους. Η συγγραφέας δεν ενδιαφέρεται για πλοκή, τι γίνεται μετά; Δεν υπάρχει μετά. Τώρα συμβαίνουν όλα. Ανεξάρτητα από την καταγωγή τους, τα τραύματα, την ματαίωση, τα όνειρα, τις φορές που πρόδωσαν τον εαυτό τους, τώρα λοιπόν, τι γίνεται; Άλλοι ψάχνουν δουλειά, χωρίζουν, βγαίνουν για ποτά με φίλους, ερωτεύονται χωρίς ανταπόκριση, περνάνε ένα ολόκληρο βράδυ στον καναπέ αναλογιζόμενοι τον θάνατο. Κάποιοι διασχίζουν την Λεωφόρο Καρλ Μαρξ, ενώ το φθινοπωρινό ζεστό φως λούζει για λίγο τα πιασμένα τους χέρια. Μα πώς γίνεται να μην είναι μαζί αυτοί οι δύο;
Η γραφή της Αγαθαγγελίδου είναι λιτή, άμεση, με ροή. Η συγγραφέας μέσα από λεπτομέρειες και σιωπές δημιουργεί μια γλώσσα οικεία που σκιαγραφεί με ειλικρίνεια και τρυφερότητα τον εσωτερικό κόσμο των ηρώων της στο Βερολίνο.
Η γεωγραφία, όμως, δεν είναι μόνο χαρτογραφική αποτύπωση ενός αστικού τόπου. Συγκροτείται και μέσα από βιωμένες εμπειρίες στο χώρο, που χαράσσονται στη μνήμη και στο σώμα μας. Όσα ένιωσαν οι ήρωες, χαρούμενοι ή θλιμμένοι στο Βερολίνο, κανένα gps δεν θα απεικονίσει. Ευτυχώς, το «Ρεπεράζ» αποτυπώνει με αυθεντική γλώσσα και εκφραστική ψυχραιμία τα συναισθήματα (μας) που γίνονται καλή λογοτεχνία.
Μαρίνα Αγαθαγγελίδου, Ρεπεράζ, Εκδόσεις Πατάκη,
