του Γιάννη Ν.Μπασκόζου
Αύριο Τρίτη στις 8μμ στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) θα γίνει η μεγάλη γιορτή του Αναγνώστη: η απονομή των Βραβείων για τα καλύτερα βιβλία της περασμένης χρονιάς.
Θα αναρωτηθεί κάποιος «ποιοι αποφασίζουν τι είναι καλύτερο και τι όχι σε μια χρονιά». Η απάντηση: αποφασίζουν επιτροπές που όλο τον χρόνο τα μέλη τους διαβάζουν βιβλία, κυρίως για επαγγελματικούς λόγους καθώς είναι κριτικοί λογοτεχνίας, δημοσιογράφοι βιβλίου, φιλόλογοι, βιβλιοπώλες, συγγραφείς, βιβλιοθηκονόμοι και γενικότερα άνθρωποι του βιβλίου. Εννοείται ότι μια άλλη σύνθεση των μελών των Επιτροπών θα έδινε πιθανές αποκλίσεις στην τελική κατάταξη.
Η ψηφοφορία
Οι Κρατικές Επιτροπές του Αναγνώστη, σχεδόν με σταθερή σύνθεση στον κορμό τους, έχουν κατακτήσει την εγκυρότητα των αποφάσεων τους όλα αυτά τα χρόνια. Ένα βασικό στοιχείο σε αυτό είναι ότι οι επιτροπές αφού καταλήξουν στις Μικρές Λίστες ψηφίζουν μυστικά στέλνοντας την ψήφο τους στην δικηγόρο Αθανασία (Νάνσυ) Τριανταφυλλοπούλου) Αυτό προστατεύει τους κριτές από τις έξωθεν πιέσεις και λειτουργεί ως αποτρεπτικό των συναινετικών αποφάσεων. Δηλαδή να ψηφίζει κάποιος την πρόταση κάποιου κριτή με αντίδωρο ο άλλος να ψηφίσει τη δική του πρόταση σε διαφορετική κατηγορία.
Η βεντάλια των εκδοτών
Και φέτος μπορεί κάποιος να δει ότι οι εκδότες που συμπεριλαμβάνονται στις Μικρές Λίστες καλύπτουν μια μεγάλη γκάμα μικρών και μεγάλων εκδοτικών οίκων. 17 είναι οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι και 26 οι μικροί μεταξύ των οποίων κάποιοι εκδίδουν πολύ μικρό αριθμό βιβλίων όπως το Ισνάφι στα Γιάννενα, η Γραφή στα Τρίκαλα, το ΦΡΜΚ, οι Θίνες, ο Γκόνης, το Πανοπτικόν και άλλα.
Ένα μικρό δώρο
Η νουβέλα που θα βραβευτεί και φέτος θα μεταφραστεί για τέταρτη φορά στην ιστορία του θεσμού των Λογοτεχνικών Βραβείων του Αναγνώστη στα γαλλικά. Είναι μια προσφορά του Μισέλ Βόλκοβιτς και της Ελένης Ζέρβα εκ μέρους των εκδόσεων Miel des anges.
Μέχρι σήμερα έχουν μεταφραστεί Η τελευταία αρκούδα του δάσους του Άκη Παπαντώνη (εκδ. Κίχλη, 2024), Χωλ της Κατερίνας Χανδρινού (εκδ. Κείμενα 2025) και Η νοσταλγία της απώλειας του Θόδωρου Γρηγιριάδη (εκδ. Πατάκης, 2023)
Αν χρειάζονται τα Βραβεία
Σε όλο τον κόσμο δίνονται Βραβεία σε γενικές ή ειδικές κατηγορίες. Μέσα στην πληθώρα των τίτλων τα Βραβεία είναι ένα φίλτρο για τον Αναγνώστη, του κλείνουν το μάτι : «πρόσεξε αυτά τα βιβλία». Οι μεμψιμοιρίες είτε προέρχονται από ανέξοδους επαναστάτες είτε από απογοητευμένους συγγραφείς. Ακόμα και τα βραβεία που διχάζουν είναι ένας τρόπος διαλόγου, ένας άλλος ιμάντας που συνδέει τον αναγνώστη με τα βιβλία.
Ο κριτικός λόγος
Το φετινό μεγάλο Βραβείο για το σύνολο του έργου της θα απονεμηθεί στην κριτικό λογοτεχνίας Ελισάβετ Κοτζιά. Τιμάται όχι μόνον το δικό της έργο αλλά και υπενθυμίζεται η ανάγκη να επιμένουμε στον κριτικό λόγο. Σε μια εποχή πανσπερμίας προτάσεων και απόψεων η επιμονή μας στον κριτικό λόγο έχει μια ξεχωριστή αξία.
Η αισθητική του βιβλίου
Το Βραβείο Καλλιτεχνικού Σχεδιασμού και Τυποτεχνίας που απονέμεται τα τελευταία χρόνια υπογραμμίζει την αγάπη για το βιβλίο ως σώμα, ύλη και περιεχόμενο. Τα τελευταία χρόνια τα βιβλία που εκδίδονται έχουν κατακτήσει ένα καλό επίπεδο. Οι μεγάλοι εκδότες έχουν τυποποιήσει τα βιβλία τους σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο ενώ ορισμένοι μικροί εκδότες μας γεμίζουν εκπλήξεις με ξεχωριστές πρωτοποριακές εκδόσεις. Η Κριτική Επιτροπή έκρινε τα βιβλία της περασμένης χρονιάς λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα συνιστούν ένα βιβλίο: χαρτί, τυπογραφικά στοιχεία, περιθώρια, σχέδια, εξώφυλλο, βιβλιοδεσία και φυσικά καλό περιεχόμενο.
Εύχομαι καλές αναγνώσεις με δυνατά βιβλία.
